L021.371大圓滿心性休息大車註釋第十一第十二品 C3.5S

༈ དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྟ་བ་མཐའ་བྲལ་ཆེན་པོར་གདེང་བཅས་ནས། བཅུ་གཅིག་པ་སྒོམ་པ་བསམ་གཏན་དྲི་མ་མེད་པའི་ལེའུ་ལ་སྤྱི་དོན་བཞི་སྟེ། ལྟ་བས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་བསྒོམ་པར་བསྟན་པ། གང་གིས་བསྒོམ་པའི་དབང་པོའི་རིམ་པ་བསྟན་པ། ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་བཤད་པ། སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བའོ། །སྤྱི་དོན་དང་པོ་ལྟ་བས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་བསྒོམ་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྟ་བ་མཐའ་བྲལ་ཆེན་པོ་བཤད་ནས། ད་ནི་སྒོམ་པ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་ཉི་ཟླ་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་མཉམ་པའི་དོན་མཐོང་ནས། ། གནས་ལུགས་ངང་ལ་ཇི་བཞིན་གཞག་པ་གཅེས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དང་པོར་ལྟ་བས་མཐའ་ཆོད་ནས་སྒོམ་པས་དེའི་ངང་ལ་མཉམ་པར་གཞག་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ལས་མི་གྲོལ་ཞིང་ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ན་ངེས་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེའང་གནས་ལུགས་རང་བཞིན་ཀྱིས་དག་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་བློ་རེ་དོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཆོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཞག་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་དོན་ལ་ད་སྒོམས་ཤིག །བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ལ། །བསྒོམ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གཉིས་མེད་པས། །མ་བསྒོམས་རང་བཞིན་བཞག་ན་སྒོམ་པ་ ཡིན། །དོན་ནི་ཀུན་དོན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། །རྣམ་རྟོག་མཚན་མ་དེ་བཞིན་རིག་བྱས་ན། །དྲན་བསམ་ཡིད་ལ་འགྱུ་བ་མ་ལུས་ཀུན། །སྐྱེ་བ་མེད་བའི་ངང་ལས་མི་ཡེངས་པ། །གང་ལྟར་བསམས་ཀྱང་སྒོམ་པ་ཡིན་ཤེས་ན། །མ་བསྒོམས་གང་ལྟར་བཞག་ཀྱང་ཡེངས་པ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་ལེགས་པར་ད་སྒོམས་ཤིག །ཇི་ལྟར་སྣང་གྲགས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ། ། སྙིང་པོ་རྟོགས་གོམས་དོན་ཉིད་གཅིག་ལས་མེད། །སྙིང་པོ་མངོན་དུ་ཕྱུང་ནས་གང་བསྟན་པ། །རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་རྟོགས། །མ་ཡེངས་རེ་དོགས་མེད་ན་སྒོམ་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཐོས་ནས་བསམ་པ་དང་དེའི་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་དགོས་ཏེ། སྙིང་པོའི་དོན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以下是完整的直譯： 如此對一切法的自性見解具有超越邊際的大確信后，第十一章關於無垢禪定修行的總義有四：闡述依見解而修；闡述能修之根器的次第；解說如何修行之道的次第；迴向本章善業。 第一總義，闡述依見解而修是：如此解說了一切法自性本不生、如虛空般的實相自性、超越邊際的大見解后，現在講述修行自生智慧光明如日月般的禪定。剛剛所說的方式，"如此見到一切法平等之義后，安住于實相中如實而住至關重要。"這樣說道。首先以見解決定后，以修行安住于其中是必要的。若非如此，則無法從煩惱集中解脫，也無法圓滿地和道的功德，因此必須修行。 而且，應以斷除心的希冀疑慮等戲論的方式，安住于自性清凈如虛空般的實相中。如《遍作》中說： "嗡，金剛勇士，現在修習真實義吧！ 于無可修之法性菩提， 修與所修無二故， 不修而自然安住即是修行。 義即一切義無生， 若知分別相亦然， 念想意動無餘盡， 不離無生之境界。 若知無論如何思維皆是修行， 則不修而如何安住亦不散亂。" 又說： "嗡，金剛勇士，現在好好修習吧！ 對於一切顯現、聲音諸法， 了悟精要、熟習義理唯一無二。 顯明精要后所示者， 了悟為自性無生之義。 不散亂、無希冀疑慮即是修行。" 而且，聞后思維並修習其義是必要的，因為需要在相續中生起精要之義。

།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ། གང་གིས་བསྐལ་པ་བཅུའི་བར་དུ་མཉན་པ་བས། །གང་གིས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བསྒོམས་ན་དེ་བས་ཆེས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་སོ། ། སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་གང་གིས་བསྒོམ་པའི་དབང་པོའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ལ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་གྱི། དབང་པོ་རབ་ལ་དྲུག་སྟེ། ཡང་རབ་རྟོགས་པས་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ནི། སྒོམ་པ། དེ་ཡང་དབང་པོའི་རིམ་པས་བསྟན་པ་ སྟེ། །དབང་པོ་ཡང་རབ་གནས་ལུགས་རྟོགས་པས་གྲོལ། །སྒོམ་དང་བསྒོམ་བྱ་གཉིས་མེད་དོན་མཐོང་ནས། །སྣང་སྲིད་གཞི་གྲོལ་སེམས་ཉིད་བྱ་རྩོལ་མེད། ། ཕྱོགས་བྲལ་རིག་པ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འཆར། །འདི་ལྟར་སྔོན་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་སྐལ་ལྡན་དབང་པོ་ཡང་རབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཉིད་རྣལ་མའི་དོན་བསྒོམ་བྱ་དང་སྒོམ་བྱེད་ལས་འདས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན་བླ་མ་དམ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་ཏེ། འབད་པ་དང་བཅས་ནས་བསྒོམ་མི་དགོས་པར་སེམས་ཉིད་ཆུ་བོ་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ངང་གིས་གནས་པ་ནི་ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སྟོན་པ་ཀུན་བྱེད་ང་ཡིས་ལུང་བསྟན་པ། །མ་ལུས་སྐྱེ་མེད་རྣམ་དག་ཏིང་འཛིན་ཏེ། །བསྒོམ་དང་མི་བསྒོམ་རྐྱེན་ལ་རག་མ་ལུས། །བསྒོམ་བྱ་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །གང་དུ་ཇི་ལྟར་བཞག་པའི་ཚུལ་མེད་པར། །མ་བཙལ་རང་སར་གྲོལ་བས་བསྒོམ་པ་ཡིན། །ཀྱེ་བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་མན་ངག་འདི་དག་ལ། །ཚིག་དང་སྒྲ་ལས་འདས་པའི་དོན་ཡིན་ཕྱིར། །སྔ་རབས་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོས་ལུང་མ་བསྟན། །ཕྱི་རབས་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོས་ལུང་མི་སྟོན། །ད་ལྟ་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོས་ལུང་བསྟན་མེད། །ཀྱེ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་ཡིས། །མ་ནོར་དགོངས་པའི་དོན་ལ་ལུང་བསྟན་པ། །སྒྲོ་སྐུར་འདས་པ་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ལ། །བསྒོམ་དང་མི་བསྒོམ་མཁའ་ལ་རྩོད་པ་འདྲ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 《決定宣說真實性經》中說："舍利子，若有人聽聞十劫，不如有人僅僅打一個響指的時間修習此真實性三昧，後者所生福德遠勝於前者。" 第二總義，闡述能修之根器的次第有上中下三種。上等根器又分六種。首先講述最上等根器以證悟而解脫： "修行，也是依根器次第而講， 最上等根器通過了悟實相而解脫。 見到修與所修無二之義后， 顯現與有為皆本解脫，心性無作為。 離邊的覺性如河流般顯現。" 如是，往昔積累福德的具緣最上等根器者，僅僅通過殊勝上師的緣而了悟超越能修所修、如虛空般的心性本來義，便得解脫。無需刻意修行，而自然安住於心性河流相續瑜伽中。如《遍作》中說： "嗡，遍作導師，我所授記： 無餘無生清凈三昧， 修與不修全憑緣起。 所修一切顯現諸法， 無有如何安置之法， 不尋自處解脫即是修行。 嗡，此無可修之口訣， 超越文字音聲之義， 往昔遍作王未授記， 未來遍作王不授記， 現在遍作王無授記。 嗡，諸師之師遍作王， 無誤密意義授記， 離增減之義精要， 修與不修如爭虛空。"

། ཀློང་གྱུར་ལ་བསྒོམ་བྱ་སྒོམ་བྱེད་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་དགོངས་པ་ཀློང་དུ་གྱུར་དུས། སྒོམ་པ་དེའི་དོན་ལ། ཐུན་མཚམས་རིས་མེད་འདི་ཡིན་ངོས་གཟུང་ མེད། །ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཞིང༌། །རྟགས་དང་ཚད་མེད་རང་བྱུང་གཞི་ཀློང་ཡངས། །ཇི་བཞིན་ངང་ལ་ཡེ་བཞིན་གནས་པས་ན། །གོལ་དང་གོལ་ས་རྩལ་སྦྱོང་བོགས་འབྱིན་མེད། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་མེད་པར་ཐག་ཆོད་པས། །འབྲས་བུར་སྨོན་མེད་ད་ལྟ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །དེ་འདྲའི་རྣལ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་རབ་འབྱམས་ཡིན། །སྨོས་ཏེ། བདེན་ཞེན་གྲོལ་ནས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་དུ་མེད་པས་ཀྱང་སྒོམ་པ་མེད་ལ། བདེན་ཞེན་མེད་པའི་ངང་ལ་རྒྱུན་དུ་གནས་པས་ཐུན་མཚམས་མེད་པའི་རོལ་པ་ངེས་མེད་ཕྱོགས་ལས་འདས་པ་རང་གྲོལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཞིང་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཐོབ་རིག་པ་ན། །དངོས་པོ་མ་བཅོས་ཇི་བཞིན་རྟག་ཏུ་ ཤར། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་ཞི་བ་མཆོག་གི་ལམ། །གཞི་གཞག་གང་ལྟར་བཞག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ངང༌། །ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་ཐབས་ཆེན་རྟོགས་པའི་དབང༌། །ཀུན་ཀྱང་ཇི་བཞིན་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ན། །སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་མཉམ་ཤེས་པས། །འཇུག་དང་མི་འཇུག་དོན་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས། །མི་འགྱུར་ལྷུན་གྲུབ་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་ཞིང༌། །མ་བགྲོད་མ་སྦྱངས་རང་བཞིན་ངང་གིས་ རྫོགས། །ཞེས་སོ། །དེའང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མའི་སྒོམ་པ་ལྟར་ངོས་གཟུང་གི་རྟགས་དང་ཚད་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། དངོས་པོ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཆོས་བཞིན་དུ། །ཚད་དང་རྟགས་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་འོ། །ཞེས་སོ། ། དེའང་གང་དུའང་མ་ཕྱིན་པས་གོལ་བའི་ས་མེད་ཅིང༌། གང་ལའང་མ་བལྟས་པས་མཐོང་བྱེད་སྒྲིབ་པ་མེད་དེ། །དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ཉིད་ནི། །ཆོས་ཀུན་མ་ལུས་པ་ཡི་སྙིང་པོ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་རྣམ་པར་དག་པས་སྒྲིབ་པ་མེད། །བགྲོད་པའི་ལམ་དང་བྲལ་བས་གོལ་ས་མེད། །ཅེས་སོ།

以下是完整的直譯： 關於證入境界時離能修所修的教示： 當如是證入密意境界時，修行的意義是： "無有座間分別，無可指認此是， 一切自解脫，普賢剎土， 無有標誌與衡量，自生基境廣闊， 安住如實本然之中， 無有迷失與迷處，無需練習與增進， 決定無得無失， 無愿求果，當下即圓滿佛果。 如是瑜伽即是浩瀚虛空。" 這樣說道。既已解脫實執，無需修對治，故無修行；恒時安住于無實執的狀態中，無有座間，遊戲無定、超越方向、自解脫，即是行於普賢剎土。如《遍作》中說： "嗡，獲得遍作王灌頂的覺性， 諸法無造作如實恒時顯現。 無因無緣寂靜殊勝道， 如何安立基礎皆是其自性。 遍作王大方便智慧之力， 一切如實趣入境界時， 了知過失功德二者等同， 遠離趣入不趣入之義。 不變任運成就遍作王剎土， 無需趣入凈化自性中圓滿。" 而且，無有如實物、相修行般可指認的標誌與衡量。同經中說： "非如執著實物相之法， 無有衡量與標誌，如虛空。" 又，因無所至故無迷失之處，因無所觀故無能見之障。同經中說： "此菩提心自性， 即是一切諸法之精要， 無生清凈故無障， 離趣入道故無迷處。"

།གོལ་སྒྲིབ་ནི་སྦྱང་བགྲོད་ལྟ་སྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཉིད་བལྟས་པས་མཐོང་བ་མེད་པ་ལ་བལྟས་པ་ན་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་པར་བྱུང་ཞིང༌། བགྲོད་དུ་མེད་པ་ལ་བགྲོད་པ་དེ་ཉིད་གོལ་སར་གྱུར་པའང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀུན་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཅིག་ལ། །གཅིག་ལ་རྣམ་པར་བགྲངས་པས་གོལ་སྒྲིབ་ བྱུང༌། །བགྲོད་དུ་མེད་ལ་བགྲོད་པས་གོལ་ས་བྱུང༌། །དམིགས་མེད་བལྟས་པས་མ་མཐོང་སྒྲིབ་པ་བྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེའང་རང་སེམས་དོན་གྱི་སངས་རྒྱས་སུ་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཐག་ཆོད་པས། ཕྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སྨོན་པ་མེད་པར་ཤེས་ཏེ་དུས་དེ་ཉིད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་དོན་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ཡེ་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པས། ། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རེ་དོགས་གཉིས་སུ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ང་ལ་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། ། ཀུན་བྱེད་ང་ཡི་རང་བཞིན་རྣམ་གསུམ་ལས། །སྟོན་པ་བསྟན་པ་འཁོར་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཀུན་བྱེད་ཅེས་ནི་དེ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན། །དང་པོར་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། །ཀུན་བྱེད་ང་ཡི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ལས། །རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །སྐུ་གསུམ་སྟོན་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བསྔགས་པ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། ལུས་ནི་གང་ཟག་ལྷ་མི་ཡང༌། །དགོངས་པ་ཆོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཡིན། །ཞེས་སོ། ། འབྲིང་དང་ཐ་མས་བསྒོམ་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི། དབང་པོ། འབྲིང་དང་ཐ་མས་གོམས་ལ་བརྩོན་དགོས་ཏེ། །ཇི་སྲིད་བདག་འཛིན་དབྱིངས་སུ་མ་ནུབ་པར། །དེ་སྲིད་སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ། །འདི་ལྟར་དབང་པོ་འབྲིང་དང་ཐ་མས་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་བསྒོམ་དགོས་ཏེ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་བདག་འཛིན་ལས་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་སྒོམ་མི་སྒོམ་གྱི་ས་མཚམས་ཀྱང་སེམས་ལ་གཟུང་འཛིན་དབྱིངས་སུ་ནུབ་མ་ནུབ་ལ་བྱེད་དེ། ཀུན་བྱེད་ལས། གཉིས་དང་གཉིས་མེད་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། སྒོམ་དང་མི་སྒོམ་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། ། ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 迷失與障礙是指那些修習凈化、趣入、見解和禪修的人，當他們觀察心性時，因無所見而觀察，這本身就成為障礙；在無可趣入處趣入，這本身就成為迷失之處。同經中說： "一切法之精要唯一菩提心， 於一而分別計數生迷障， 無可趣入處趣入生迷處， 無所緣而觀察不見生障礙。" 又，自心本為實義佛陀，從無始以來任運成就，已經決定。因此了知無需再祈願其他佛果，從此刻起即安住佛地。同經中說： "心性本來即是現前菩提， 無有得未得，無有希疑二者。" 又說： "因一切集聚於我遍作， 故稱為圓滿具足。 我遍作自性有三種， 由此生導師、教法及眷屬， 故稱之為遍作。 首先，圓滿具足之導師， 從我遍作自生智慧中， 顯現為三種自性， 即三身三導師之教示。" 對如是瑜伽士的讚歎，同經中說： "身雖是凡夫人天， 見解卻是法性佛。" 對中等和下等根器者勸勉需要修行： "中等下等根器需精進熟習， 只要我執未融入法界， 就應以種種方便修行。" 如是，中等和下等根器者需要以極大精進修行，因為尚未從輪迴之因我執中解脫。修行與否的界限在於心中的能取所取是否融入法界。《遍作》中說： "二與無二清凈智慧， 假名安立為修與不修。"

། སྒོམ་པའི་འཐད་པ་བསྟན་པ་ནི། སྒོམ་པའི་འཐད་པ་ཡང་རང་ཤར་རང་གྲོལ་དུ་མ་སོང་བའི་ཚེ་ཐ་མལ་རང་གའི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་ན། ཁྱད་པར་རྣམ་རྟོག་ངན་པས་སྲིད་པར་འཁྲིད། །དེ་ཉིད་གྲོལ་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཐབས་ལ་བསྟན། །ཕྱི་ནས་ཤེས་རབ་མཐའ་གྲོལ་ཀློང་ཡངས་འཆར། །དེའང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་འཁོར་བར་ལྟུང་བ་ནི། ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་འཇམ་དཔལ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །རྣམ་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བས་ན། ཁྱོད་ནི་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་དང༌། དཀོན་བརྩེགས་ལས། རྟོག་པའི་ཁོར་མོས་སྲིད་པའི་དགོན་པར་འཁྱམས། །རྟག་ཏུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་འདུ་བྱེད་ཅིང༌། །སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་ཕྲག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པས་དུས་ཕྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའི་ཤེས་རབ་འཆར་བར་ངེས་པ་ཡིན་ ནོ། ། ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་དགོས་པར་བསྟན་པ་ནི། དེའང་རྩེ་གཅིག་པའི། ཞི་གནས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་མགོ་གནོན་ལ། །ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་རྩ་བ་འབྱིན། །ཇི་སྐད་དུ། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། ཞི་གནས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གནོན་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ཤེས་བྱས་ནས། །ཐོག་མར་ཞི་གནས་བཙལ་བྱ་དེ་ཡང་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་མེད་ལ་མངོན་དགས་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། ། དེའང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དང༌། སོ་སོ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་གནས་པའི་ཆ་ནས་ཞི་གནས། གསལ་བའི་ཆ་ནས་ལྷག་མཐོང་སྟེ། གསལ་སྟོང་མཐའ་བྲལ་དུ་རྟོགས་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ནི་སྲིད་པ་ལས་སྒྲོལ་བ་ཉིད། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཤེས་རབ་མེད་ན་བསམ་གཏན་ཡོད་མིན་ཏེ། །བསམ་གཏན་མེད་པར་ཡང་ནི་ཤེས་རབ་མེད། །གང་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་པས་སྲིད་པ་ནི། རྒྱ་མཚོ་གནས་རྗེས་ལྟ་བུར་འཚལ་བར་བགྱི། །ཞེས་སོ། །ཐ་དད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྒྲའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང༌། དོན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།

以下是完整的直譯： 示修行的合理性： 修行的合理性也是,當未達到自現自解脫時,是平常自然的分別念。因此,特別是惡分別念引導進入輪迴。爲了解脫它,教示禪定方法。之後,智慧廣闊解脫境界顯現。 關於分別念導致墮入輪迴,陳那在《贊文殊》中說: "分別念是大無明, 使墮入輪迴大海。 若離彼分別念, 汝常處涅槃。" 《寶積經》中說: "分別輪轉于輪迴荒野, 恒造業與煩惱, 顯現百種苦。" 爲了平息如是(分別念),通過修行,之後必定顯現一切法完全解脫的智慧。 示需要止觀雙運: 又,專注的止息煩惱頭,勝觀則拔除煩惱根。如《寶云經》所說:"以止息煩惱,以觀凈除煩惱。"《入行論》中說: "具足止的勝觀, 能摧毀煩惱,知此後, 首先應尋求止, 此復由離世間貪著而成就。" 又,本性為一和各別二者中,首先,安住方面為止,明晰方面為觀,即通達明空離邊的止觀雙運能解脫輪迴。《致友書》中說: "無慧則無禪定, 無禪定亦無慧。 具此二者能知輪迴, 如海中足跡。" 差別有二:隨順語言和隨順意義。

།དང་པོ་ནི་ཐོས་པའི་དོན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞི་གནས་དང༌། དེ་ལས་དོན་རྟོགས་པ་ལྷག་མཐོང་ངོ༌། །གཉིས་པ་ནི་བསྒོམས་པས་དང་པོ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཟིན་པ་ཙམ་ཞི་གནས་ལ། ཕྱིས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལྷག་མཐོང་སྟེ། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། ཞི་གནས་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ་ཞེས་དང༌། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། གདམས་ངག་ལས་བྱུང་བའོ། །ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བ་ནི། མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་སོ། །དེའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ༌། །གདམས་ངག་ལས་བྱུང་བ་ནི། མན་ངག་གིས་སེམས་མི་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་སོ། །དེའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་ཞེས་སོ། ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན། དེས་ན་རབ་ཀྱིས་ངན་རྟོག་ཆོས་སྐུར་ ལྷོངས། །བཟང་ངན་མེད་ན་གཉེན་པོ་སྒོམ་མི་དགོས། །འབྲིང་གིས་ངང་དངས་ཟུང་འབྲེལ་བསྒོམས་པ་ཡིས། །བཟང་ངན་རྟོག་པ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་གྱུར་ ནས། །ཟུང་འབྲེལ་རྟོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་འཆར། །ཐ་མས་ཐོག་མར་ཞི་གནས་བཙལ་བ་ཡིས། །གང་དམིགས་དེ་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་པར་སླ། །དེ་ནས་ལྷག་མཐོང་སོ་སོར་རྟོག་བསྒོམས་པས། །ཕྱི་ནང་སྣང་སེམས་གཞི་གྲོལ་ཆེན་པོར་འཆར། །དེས་ན་དབང་པོའི་རིམ་པ་ཤེས་པ་གཅེས། །འདི་ལྟར་དབང་པོ་རབ་ཀྱིས་གསེར་གླིང་དུ་ཕྱིན་པ་ན་ས་རྡོ་བཙལ་གྱིས་མི་རྙེད་པ་ལྟར་གང་ཤར་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ་བས་གཉེན་པོ་དབྱིངས་སུ་དག་ནས། བསམ་གཏན་ཐུན་འཇོག་ཏུ་སྒོམ་མི་དགོས་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཇི་བཞིན་མ་བཅོས་རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་ལ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྟོག་པ་ཅི་སྐྱེས་ཀྱང༌། །དེ་ཉིད་སྐྱེ་མེད་ཉིད་དུ་གནས་ཤེས་པས། བྱ་བཙལ་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དང་ བྲལ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 第一,對所聞義一心專注為止,從中了悟義理為觀。第二,通過修習,最初僅僅專注為止,之後了悟其無自性為觀。《寶云經》中說:"止為心一境性,觀為如實別觀諸法。"《解深密經》中說:"止觀有二:從智慧生和從教授生。從智慧生者,憶念十二部經文為止,了悟其義為觀。從教授生者,依口訣令心不動為止,了悟其義為觀。" 解釋其原因: 因此,上根者將惡念轉為法身, 無善惡時不需修對治。 中根者以自然止觀雙運修習, 善惡分別融入法界后, 顯現如虛空般的雙運證悟。 下根者首先尋求止, 易於獲得所緣穩固。 之後修習別觀勝觀, 顯現內外現識大基解脫。 故了知根器次第至關重要。 如是,上根者如到達金洲時尋不得沙石,任何顯現皆解脫為法性,對治清凈於法界,不需修習禪定課程。《普賢行愿品》中說: "如實未造作佛之密意, 雖生心與心所分別, 知其本無生而安住, 遠離所作所求一切相。"

།འབྲིང་གིས་ལྟ་བ་རྟོགས་པས་སྐྱེ་བ་མེ་པའི་ངང༌། བྱིང་རྒོད་བྲལ་བའི་དྭངས། རྫིང་བུ་རྙོག་པ་དང་བྲལ་བ་མི་གཡོ་བ་ལྟར་བཞག་པས། ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཏེ་རྣམ་རྟོག་དབྱིངས་སུ་ནུབ་ནས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་འཆར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དམ་པའི་མདོ་ལས། ཇི་བཞིན་པ་ཡི་ཆོས་ཉིད་ལ། །དེ་བཞིན་པ་ཡི་བློ་གཞག་ན། །མིང་དུ་མི་ཐོགས་ཉམས་མྱོང་ འབྱུང༌། །དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཐ་མ་སེམས་འཕྱར་ཞིང་མི་བསྲུན་པ་སྤྲཻའུ་ལྟ་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གནས་པ་དེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་ཏེ་བསྒོམས་པས་ཟིན་དུས། དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་ཏེ། བྱམས་པས་ཞུས་པ་ལས། ཞི་གནས་གྲུབ་པས་ལྷག་མཐོང་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། ། དབང་པོ་འབྲིང་ལ་སྒོམ་ཚུལ་བཞག་ཐབས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གསུམ་གྱི། སྒོམ་ཚུལ་ལའང་ལྔ་ལས། མི་རྟོག་པར་བཞག་པར་གདམས་པ་ནི། དེ་ལྟར་དབང་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྒོམ་ཚུལ་ཡང་རིམ་པ་གསུམ་ལ། རེ་ཞིག །ད་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་གི་སྒོམ་པ་བསྟན། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ནི་དབའ་རླབས་རྙོག་པ་ན། །དངས་པའི་གཟུགས་བརྙན་མི་གསལ་གཡོ་བ་ལྟར། །ཡིད་ནི་མི་བསྲུན་ཀུན་རྟོག་འཕྱར་ཞིང་གཡོ། །སྣ་ཚོགས་སྤྲོས་ལ་ཀུན་ཏུ་འཆེལ་བ་ན། ། སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་དྭངས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང། །སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་གཟའ་སྐར་མི་འཆར་བས། །གཅིག་ཏུ་མི་གཡོ་མཉམ་པར་གཞག་པ་གཅེས། ། འདི་ལྟར་ཆུའི་དབའ་རླབས་གཡོ་བའི་དུས་ན་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་རུང་དུ་སྐྱེས་པའང་གཟུགས་བརྙན་མི་འཛིན་པ་ལྟར། སེམས་ཀྱང་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཡོ་བའི་རླབས་ཀྱིས་བྲེལ་བས་ཡོན་ཏན་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་གཅེས་ཏེ། དོ་ཧ་ལས། འདི་ནི་ཡིད་འདུས་པ་ལ་རླུང་གི་རླབས། །གཡོ་ཞིང་འཕྱར་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་བསྲུན་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་གྱུར་ན། །དེ་ཡིས་བདག་ཉིད་བརྟན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 中等根器者通過證悟見地而生起無生的狀態。遠離昏沉掉舉的清明，如同沒有污濁的平靜水池一樣安住。這樣，止觀雙運，分別念融入法界，如虛空般的證悟顯現。如《三摩地王經》所說： "如實法性中， 安住如實心， 無名生體驗， 是故稱三昧。" 下等根器者的心如猴子般散亂不馴，絲毫不能安住。通過專注一境的止觀來滋潤並修習，當能掌握時，作為對治，修習一切法無自性空性，以及一切顯現如幻等各別觀察的勝觀，從而證悟無生的意義。如《彌勒請問經》所說："成就止后，應當學習勝觀。" 對於中等根器者的修行方法、安住方式和道路程序三者中，修行方法又分五種。其中，教導安住于無分別的是： 這樣，與根器相應的修行方法也有三個次第。首先，現在講解中等根器者的修行： 如同水有波浪污濁時， 清凈影像不清晰動搖， 心不馴服分別散亂動， 種種戲論到處蔓延時， 心性光明清凈的智慧， 神通天眼星宿不顯現， 專一不動平等安住要。 就像水的波浪動盪時，雖然有可以接受影像的能力，但卻不能接受影像一樣。心雖然本具神通等功德，但因為分別念動盪的波浪而忙亂，功德不顯現，因此專一平等安住很重要。如（ཌོཧ་，Doha，डोहा，道歌，多哈）所說： "此心聚集時風浪， 動搖散亂極不馴， 若悟俱生之自性， 由此自身將穩固。"

།ཇི་ལྟར་བཞག་ན་རྟོག་པའི་དབའ་རླབས་རྙོག་པ་མེད་དུས་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་མར་མེ་རང་གསལ་བས་སེམས་ཀྱི་ཆུ་མི་གཡོ་བར་ཞོག་ཅིག་ཅེས་པའང༌། དེ་ལས། དབའ་རླབས་མེད་པའི་དབང་ཕྱུག་མཆོག །རྙོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་འགྱུར། །ཆུ་དང་མར་མེ་རང་གསལ་གཅིག་པུར་ཞོག །འགྲོ་འོང་ང་ཡིས་མི་ལེན་མི་འདོར་རོ། །ཞེས་སོ། ། ལུས་གནད་དང་བཞག་ཐབས་བསྟན་པ་ནི། མཉམ་པར་བཞག་ཚུལ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། མཐའ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་མི་གཡོ་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བཞག་སྟེ། དེའང༌། ལུས་ནི་ཆོས་བདུན་རི་རྒྱལ་ལྟ་བུ་ལ། །དབང་པོ་མཐའ་བྲལ་རྫིང་བུའི་གཟའ་སྐར་འདྲ། །སེམས་ཉིད་སྟོང་གསལ་དྭངས་པའི་ནམ་མཁའ་བཞིན། ། བྱིང་རྒོད་གཉིས་མེད་སྤྲོས་དང་བྲལ་བར་བཞག །ལུས་མི་གཡོ་བ་ཆོས་བདུན་ཏེ། རྐང་པ་སྐྱིལ་དཀྲུང༌། ལག་པ་མཉམ་གཞག །སྒལ་ཚིགས་དྲང་པོ། ལྕེ་ཡ་རྐན། དབུགས་དལ་བ། མིག་སྣ་རྩེ། མགྲིན་པ་ཡིད་ཙམ་དགུག་པར་མཉམ་པར་གཞག་གོ །དབང་པོ་མི་གཡོ་བ་ནི། མིག་མི་འགུལ། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང། ལྕེ་དང། ལུས་དང༌། ཡིད་རྣམས་དགག་ཀྱང་མི་དགག་སྟེ། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང། དྲི་དང། རོ་དང་རེག་དང་རྟོག་པ་གང་བྱུང་ཡང་དེའི་སྒོ་མི་དགག །རྗེས་ཕྱིར་མི་འབྲང༌། སྒོ་བགགས་ན་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྤྱན་ལྔ། ཡིད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་དྲུག་རྣམས་དབང་པོ་དངས་པར་བཞག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་ལ་དེ་མི་ཐོབ། རྗེས་ཕྱིར་འབྲང་ན་རྟོག་པ་ལུ་གུ་རྒྱུད་མི་ཆོད་པ་ཐ་མལ་པ་དང་ཁྱད་མེད། དེས་ན་དབང་པོ་རྫིང་བུའི་ཆུ་མི་གཡོ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྣང་ཡུལ་གཟའ་སྐར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་མ་འགགས་པ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་གོ ། དེའང་ཡུལ་སོ་སོ་ལ་རྟོག་པས་དེར་མ་བཟུང་ན་མི་གནོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་དུ་འཆར་ཞིང༌། རྣམ་པར་སྣང་ལ་མི་རྟོག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་མེད་ན་དེའི་བློ་མེད་པས། རྣམ་པར་རྟོག་མི་རྟོག་གི་དཔྱད་ར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

以下是完整的直譯： 如何安住呢？當沒有分別唸的波浪和污濁時，心性光明的燈自然明亮，因此應當安住於心的水不動搖。如同那裡所說： "無波浪的最勝自在， 成為無污濁的禪定。 水和燈光自明獨一而安住， 來去我不取也不捨。" 講解身體要訣和安住方法： 詳細講解平等安住的方法：安住于離三邊不動搖三者的自性中。即： "身如七法須彌山， 諸根離邊如池星， 心性空明如凈空， 無有昏沉與掉舉，離戲而安住。" 身體不動的七法是：雙足結跏趺坐，雙手等持，脊柱挺直，舌抵上顎，呼吸緩慢，眼看鼻尖，頸部微收。平等安住於此。 諸根不動是指：眼睛不動，耳、鼻、舌、身、意等雖然不阻礙，但對於色、聲、香、味、觸、念等任何生起，都不阻礙其門，也不隨之而去。如果阻礙感官之門，就無法獲得天眼等五眼、意的六神通等清凈諸根安住的功德。如果隨之而去，則分別念相續不斷，與凡夫無異。因此，應當如同不動的池水中顯現星宿影像一樣，平等安住于諸根中。 對於各別境相，如果不被分別念執為實有，就不會有害，反而會顯現為各自的功德。雖然顯現但不分別，這就是所謂的無分別智慧。如果沒有顯相，就沒有相應的認知，因此也就沒有分別與無分別的觀察對象，無分別智慧也將不復存在。

།དེས་ན་དབང་པོ་ལ་ཡུལ་སྣང་དུས་མི་རྟོག་པའི་ངང་ལ་བཞག་པས། སོ་སོར་རང་གི་རིག་པའི་བླ་མས། རྟོག་པ་འགྲོ་འོང་ཆད་པ་ལ་རླུང་འགགས་པར་བཤད་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཏེ། ཁ་སྣའི་རླུང་འགྱུ་ཡང་རྟོག་པ་མི་གཡོ་སྟེ་སྤྲོས་པ་ཆད་པ་ལ་རྟོག་པ་ཤི་བར་བཏགས་པས། སྤྲོས་པ་མེད་དུས་དེའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་མི་དགོས་པས། སྤྲོས་པའི་གཉེན་པོ་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཅི་བྱ་སྟེ་མི་དགོས་པར། དོ་ཧ་ལས། མིག་ནི་མི་འཛུམས་སེམས་ཀྱང་མི་འགོག་དང། །རླུང་འགགས་པ་ནི་དཔལ་ལྡན་བླ་མས་རྟོགས། ། གང་ཚེ་རླུང་རྒྱུ་དེ་ནི་མི་གཡོ་སྟེ། །འཆི་བའི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་མས་ཅི་བྱ། །ཞེས་སོ། །གནད་དེ་ཉིད་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་དུས་ཚོགས་དྲུག་ལྷུག་པའམ་མ་བཅོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དབང་པོ་ལ་སྣང་བས་དབང་ཤེས་ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་སྟེ། དབང་པོ་ཡུལ་ལ་ལྷུང་བ་སྟེ་གསལ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འོད་གསལ་བའི་དགོངས་པ་ལ་མི་གནོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་གྲོགས་བྱེད་པས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་སྲིད་དབང་པོ་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ལ་ལྷུང༌། །དེ་སྲིད་རང་ཉིད་ལས་མེད་རབ་ཏུ་ རྒྱས། །ཞེས་སོ། ། སེམས་མི་གཡོ་བ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་བཞག་པ་ནི་ལུས་དང་དབང་པོ་མི་གཡོ་བ་ན་ཞར་ལ་འབྱུང་སྟེ། དེའང་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པའི་སེམས་དངས་ལ་འོད་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བར་བཞག་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དངོས་དང་དངོས་མེད་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་འཆིང་བ་སྟེ། ། སྲིད་དང་མཉམ་ཉིད་ཐ་དད་དག་ཏུ་མ་བྱེད་པར། །གཉུག་མའི་ཡིད་ནི་གཅིག་ཏུ་སྡོད་དང་རྣལ་འབྱོར་པ། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་ བྱོས། །ཞེས་སོ། །དེའང་དེའི་དུས་སུ་དངོས་པོ་ཕྱི་སྣང་བའི་ཡུལ། དངོས་མེད་ནང་རིག་པའི་སེམས་ལ་རྟོག་པས་འཆེལ་ན་སེམས་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་འཆིང་ཞིང་སྒྲིབ་པས་འཁོར་འདས་བཟང་ངན་ནམ། ཐ་ན་རང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞེན་འཛིན་གྱི་བློ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱའོ།

以下是完整的直譯： 因此，當感官對境顯現時，安住于無分別的狀態中。各別自證的上師說，分別唸的來去斷絕時，氣息就會停止，這可以親身體驗到。雖然鼻息仍在流動，但分別念不動，戲論斷絕，稱之為分別唸的死亡。當無戲論時，就不需要修習其對治，因此無需戲論的對治——無戲論的瑜伽母，即智慧。如（ཌོཧ་，Doha，डोहा，道歌，多哈）所說： "眼不閉合心不遮， 氣息停止尊師悟。 何時氣動彼不動， 死時瑜伽母何為？" 當達到這一要點時，六識稱為放鬆或未經造作。境顯現於根時，根識不分別境。根雖然落入境中而明顯，但不妨礙三摩地光明的境界，反而成為助緣，稱為增長。同一論中說： "只要諸根落入境界鄉， 彼時自性無為極增長。" 心不動而安住于離戲論邊際中，這在身體和諸根不動時自然發生。即安住于無有收放、清明光亮的心性中而不動搖。同一論中說： "有無皆是善逝之束縛， 有與平等勿作差別想。 瑜伽士應住于本然心， 應知猶如水中安置水。" 此時，若分別念執著于外在顯現的有法境界，或內在能知的無實心識，就會束縛和遮蔽俱生心性、如來藏。因此，不應有絲毫執著于輪迴涅槃的好壞，乃至自身三摩地的念頭。

། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་གང་ལའང་མི་རྟོག་པས་དེ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མི་བསམ་པ་བྱུང་དུས། ཀུན་རྟོག་གི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་སེམས་ཉིད་གཞིའི་ངང་དུ་ཐིམ་པས་སེམས་མི་གཡོ་ཞིང་བརྟན་པ་ན་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་ཏེ་གཉིས་འཛིན་བདག་གཞན་དུ་ཞེན་པ་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་སྐུའི་ལུས་སྤྲོས་བསམ་བརྗོད་འདས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པས་ན། །དེར་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་རབ་ཐིམ་འགྱུར། ། གང་ཚེ་ཡིད་ནི་མི་གཡོ་རང་གནས་བརྟན་པ་དེར། །དེ་ཚེ་འཁོར་བའི་དངོས་པོ་ལས་ནི་རང་གྲོལ་འགྱུར། །གང་ཚེ་བདག་གཞན་ཡོངས་སུ་ཤེས་མེད་ན། །དེ་ཚེ་བླ་མེད་ལུས་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། ། ཀྱེ་ཇི་བཞིན་རྩོལ་བྲལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ། །སྒོ་གསུམ་མི་རྩོལ་བཅོས་ཤིང་དམིགས་མི་བྱེད། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་མཚན་མའི་རྗེས་མི་འབྲང༌། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་བདེ་བའི་དོན་ལ་བཞག །འདི་ནི་རང་བྱུང་འོད་གསལ་དགོངས་པ་སྟེ། །ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་དགོངས་པའི་ཕྲིན་ལས་སོ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 這樣，對任何實有或非實有都不作分別，因此也不思考其他任何事物時，一切分別的眾生完全融入心性本基的狀態中，心不動而穩固時，就從輪迴中解脫，沒有執著二取、自他，就獲得超越戲論、思維和言說的無上法身的身體。 正如在那部論中所說： "通過徹底觀察實有和非實有， 一切眾生都將完全融入其中。 當心不動而自然安住穩固時， 那時就從輪迴的實有中自然解脫。 當完全沒有對自他的認知時， 那時就獲得無上的身體。" 還有，在《遍作》中說： "（ཀྱེ，kye，क्ये，感嘆詞，杰）如實無勤大樂中， 三門不勤作而無緣， 不作意、不隨相而行， 安住自生智慧樂義。 這是自生光明的密意， 是遍作王的密意事業。"

། ཡོན་ཏན་གྱི་འཆར་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ། དེ་ཚེ་རང་བཞིན་གཅིག་སྟེ་གདོད་མའི་ངང༌། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་མི་དམིགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །དྲི་མེད་འོད་གསལ་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ནི། ། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་མཐའ་དབུས་མེད་པ་འཆར། །དེའང་དམིགས་བསམ་ཆོས་ཉིད་དུ་འདས་པས་ཀུན་རྟོག་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ནས་ཆོས་སྐུར་རོ་མཉམ་གྱི་དགོངས་པ་འོད་གསལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་དང་བཅས་པ་དཔེ་དོན་མཚོན་འདས་ཆེན་པོར་འཆར་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། དུས་གསུམ་གཅིག་སྟེ་ཁྱད་པར་མེད། །སྔཽན་མེད་ཕྱིས་མེད་གདོད་ནས་བྱུང༌། །ཆོས་སྐུས་ཁྱབ་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །ཆེ་བའི་ཆེན་པོར་རང་བཞིན་གནས། །ཞེས་པ་དང༌། ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་རོལ་པ་འདི། །བྱ་བྲལ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གནས། །ཅིར་ཡང་མི་དམིགས་གཏི་མུག་ལས། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་རང་ལས་བྱུང༌། ཞེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་ལས། བླ་མའི་ལུང་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་རབ་འབད་ན། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འབྱུང་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ཁ་དོག་ཡོན་ཏན་ཡི་གེ་དཔེ་བྲལ་བ། ། སྨྲ་རུ་མི་བཏུབ་དེ་ནི་གྱི་ན་མཚོན། །གཞོན་ནུ་མ་ཡི་བདེ་བ་སྙིང་ལ་ཞེན་པ་བཞིན། ། དབང་ཕྱུག་དམ་པ་དེ་ནི་སུ་ལའང་བསྟན་ནུས་སམ། །ཞེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དམ་པའི་མདོ་ལས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཆོས་ཉིད་ལ། །བསམ་དུ་མེད་པའི་བློ་བཞག་ན། །ཕྱོགས་རིས་མེད་པའི་ཉམས་མྱོང་འབྱུང༌། །དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 現在講解功德的顯現方式。當如此入定時，遠離一切戲論： 那時本性唯一，即本初狀態， 無所緣取執，即法身， 無垢光明如日之精華， 顯現樂明無分別無邊際。 而且，超越所緣思維的法性中，一切分別融入法界，成為法身等味的密意，圓滿大光明，伴隨樂明無分別的體驗，超越比喻和意義的大顯現。 如《遍作》中說： "三時唯一無差別， 無前無後本來有， 法身遍及故唯一， 大中之大自性住。" 又說： "此奇妙稀有游舞， 如虛空般離作為， 不緣任何從愚癡， 剎那自然而生起。" 《道歌》中說： "若依上師教勤勉勵， 俱生必定無疑生。 離色相功德文字喻， 不可言說唯心知。 如少女樂執著心中， 誰能示現此勝主？" 《勝三昧經》中說： "不可思議法性中， 安住不可思議智， 生起無偏之體驗， 是故名為三摩地。"

། ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་རང་བྱུང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤར་བ་དེའི་ཚེ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་བློ་ངོར། སྣང་དང་སྟོང་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱམ་གཅིག་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པ་ཀུན་གྱི་མཐའ་ལས་འདས། །སྲིད་དང་ཞི་བ་གཉིས་སུ་མི་རྟོག་པ། །ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །མཉམ་དང་མི་མཉམ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང༌། །ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཅན་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་དེའི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པས་སྣང་སྟོང་ཕྱམ་གཅིག་ཏུ་མཐོང་བ་ཉིད། ཀུན་བྱེད་ལས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཅིག །མ་བཅོས་མཉམ་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ནི། །མི་རྟོག་ཆོས་སྐུའི་དགོངས་པ་ཁོང་ནས་འཆར། །ཞེས་སོ། །སེམས་ཉིད་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་དངས་གསལ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྲིད་ཞི་གཉིས་མེད་ཀྱི་རོལ་པར་འཆར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཐོག་མ་ཐ་མ་དབུས་ཞི་ཞིང༌། །སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་ཞི་བ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདེ་ཆེན་ཏེ། །མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །རང་གི་མཐུ་ཡིས་རིག་པ་ལས། །ཆོས་ནི་གཞན་ལས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཤེས་བྱ་ཡུལ་དང་ཤེས་བྱེད་བློ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཆར་ཏེ། དེ་ལས། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ཕྱི་ཉིད་ནང༌། ། ཟབ་མོ་ཆ་ཤས་རྟོག་ཡུལ་མེད། །ཅེས་སོ། ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་རྒྱུར་བསྟན་པ་ནི། ཚུལ། འདི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་མཐོང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ། །ཕྱི་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བློ་མིག་གིས། །རྒྱལ་བའི་ཆོས་སྐུ་ཕུན་ཚོགས་བསྒྲུབས་པས་ན། །སྐལ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་ཞོག །དེའང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེས་ཆེར་གོམས་རྗེས་སུ་བྱས་པ་ལས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་རྣམས་ངང་གིས་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡང༌། རྣམ་ངེས་ལས། དེ་ཕྱིར་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །གང་གང་ཤིན་ཏུ་གོམས་གྱུར་པ། །སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། །བདེ་གསལ་མི་རྟོག་བློ་འབྲས་ བུ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

以下是完整的直譯： 現在講解證悟法性的方式。當如此自生俱生智慧顯現時，在瑜伽士的心中： 顯現與空性一切融為一體， 超越一切有無的邊際， 不分別輪迴與涅槃， 能知所知本性為一， 見到無等無不等的法性。 內外有法如八種幻喻，其法性本自不生的本質無二無別，故見顯空融為一體。 如《遍作》中說： "如何顯現即如是一體， 未經造作平等之王中， 無分別法身密意由內顯。" 心性超越有無邊際，清凈明澈不動的智慧顯現為輪涅不二的游舞。 同書又說： "始終中間皆寂靜， 輪迴涅槃皆寂靜， 任運成就大樂性， 無與倫比之智慧， 由自力而覺知故， 法不從他而生起。" 此時，所知境與能知心二者無別的智慧顯現為平等性。 同書又說： "內外二者外即內， 甚深無分別境界。" 講解聖者智慧的直接因： "這是聖者見真智慧因， 此後如是見真慧眼以， 成就佛陀圓滿法身故， 具福者當常入等持中。" 而且，由於極其熟習無戲論智慧，自然成就見道等上位道的方式，如《決定論》中說： "因此正確與不正確， 無論何者極熟習， 當修習圓滿之時， 樂明無分別智果。"

། བཞག་ཐབས་ལའང་དགུ་ལས། ཡེང་མེད་སྤྲོས་བྲལ་དུ་བཞག་པ་ནི།ད་ནི་བཞག་ཚུལ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལས། ཡེང་མེད་སྤྲོས་བསྡུ་བྲལ་བར་བཞག་པ་ནི། ། སེམས་ཉིད་མ་སྐྱེས་མཁའ་ལྟར་དག་པའི་ངང༌། །སེམས་བྱུང་མི་དམིགས་སྤྲོས་ཚོགས་དེངས་པ་བཞིན། །ཡེང་མེད་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིས། །ཇི་བཞིན་ངང་ལ་ཡེ་བཞིན་མཉམ་པར་གཞག །དེ་ཡང་སེམས་ཉྀད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་སེམས་བྱུང་གི་རྟོག་པ་རང་སོར་བཞག་པས་དེངས་པ་སྤྲིན་ཡལ་བ་ལྟ་བུ་ལྟ་བའི་ངང་དེར་མ་ཡེངས་པར་དཔེའི་རང་བཞིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་ཇི་བཞིན་ཉིད་སྒོམས་ཤིག །རྟོག་པས་རང་སར་གྲོལ་བའི་ལྟ་བ་ལ། །མ་ཡེངས་རང་བཞིན་བཞག་པས་བྱ་རྩོལ་མེད། །ཀུན་ཀྱང་རང་བྱུང་རང་སར་གྲོལ་བ་ཡིན། ཞེས་པ་དང༌། མ་སྐྱེས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཉིད་འདི། །མི་སྐྱེ་འགག་པ་མེད་པའི་ངང་དུ་ཞོག །ཅེས་སོ། ། དངས་གསལ་རྙོག་བྲལ་དུ་བཞག་པ་ནི། དངས་གསལ་རྙོག་པ་མེད་པར་བཞག་པ་ནི། དངས་ཤིང་སྟེངས་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ། །གཟུང་འཛིན་རྙོག་བྲལ་དབའ་རླབས་མེད་པར་ཞོག །སེམས་མ་བྱིང་བས་དངས་ལ། མི་རྒོད་པས་སྟེངས་པ་རྒྱ་མཚོ་རང་སོར་གནས་པ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་གཟུང་འཛིན་རྣམ་རྟོག་གི་རྙོག་པས་མ་བསླད་པར་དངས་སེང་ངེ་བཞག་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། རྒྱ་མཚོ་དངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །སྒྲ་རྟེན་ཡིད་ལ་བྱེད་མིན་པར། །ཇི་བཞིན་རྙོག་པ་ཀུན་དང་བྲལ། །ཞེས་པ་དང༌། ཤེས་ནས་མ་ཡེངས་དོན་ལ་གནས་པ་ལས། །རྩོལ་བས་མི་འཇུག་གཉེན་པོས་སེམས་མི་སྦྱོང༌། །ཡུལ་ལ་མི་འཇོག་དྲན་པའི་སེམས་མི་སྡུད། །གང་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་དོན་ཡིན་པས། །ཀུན་བྱེད་ང་ཡི་དོན་ལ་འཇུག་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 在安置方法中也有九種，其中無散亂離戲論安置是： 現在詳細講解八種安置方法的本質，首先是無散亂離戲論安置： 心性未生如空清凈中， 心所無緣戲論集消散， 無散亂離戲論的智慧， 如實本性中安住平等。 也就是在如虛空般的心性中，任心所分別自然安住，如雲消散般，在見解中不散亂地安住于比喻的本性中。 如《遍作》中說： "嗟！金剛勇士修如實， 分別自解脫見解中， 不散亂安住無作為， 一切自生自處解脫。" 又說： "未生如虛空心性此， 安住不生不滅本性中。" 清明無濁安置是： 清明無濁安置是： 清澄平靜如海洋， 離能所執無波浪安住。 心不沉沒故清澄，不掉舉故平靜，如海洋自然安住般，不被能所執分別念頭污染，清凈澄明地安置。 如《遍作》中說： "如海澄清三摩地， 非依聲意作意中， 如實遠離諸濁念。" 又說： "了知后不散住實義中， 不以勤勉入不以對治凈心， 不安置境不攝念心， 如何生起即是義故， 入我遍作之義中。"

། མཁའ་ལྟར་ཕྱོགས་བྲལ་དུ་བཞག་པ་ནི། ཕྱོགས་བྲལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བཞག་པ་ནི། ། སྟོང་ཞིང་གསལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ། །ཀུན་རྟོག་སྤྲིན་མེད་ཕྱོགས་ལྷུང་བྲལ་བར་ཤོག །སེམས་ཉིད་ཡེ་སྟོང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་རྣམ་རྟོག་གི་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པར་བཞག་པ་ཉིད། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ད་སྒོམས་ཤིག །བླང་དོར་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ལ། །མཁའ་ལྟར་གནས་པས་ལུས་སེམས་བཅོས་སུ་མེད། །འདུ་ཤེས་ཞེན་འཛིན་མེད་པས་སྒོམ་དུ་མེད། །མཁའ་ལྟར་རབ་ཞི་རྙོག་པ་ཀུན་བྲལ་བ། །ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་དགོངས་པའི་དམིགས་འཇུག་བྲལ། །ཞེས་སོ། ། བྱར་མེད་བྱུང་རྒྱལ་དུ་བཞག་པ་ནི། དགག་སྒྲུབ་རེ་དོགས་དང་བྲལ་བར་བཞག་པ་ནི། བརྟན་ཞིང་མི་གཡོ་རི་རྒྱལ་ལྟ་བུ་ལ། །དགག་སྒྲུབ་གཉིས་མེད་རེ་དོགས་བྲལ་བར་ཞོག །སེམས་མི་གཡོ་བ་རི་རྒྱལ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་མེད་པར་བཞག་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་ཡིས། །རྟོགས་པས་གཉིས་ཀའི་འཆིང་བ་རབ་བཅད་ནས། །མི་འགལ་མཉམ་པའི་དོན་ལ་གནས་བྱས་པས། །ཀུན་བྱེད་ང་ཡི་དགོངས་པར་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ། ། གང་གིས་འཆིང་བ་ནི་རྟོག་བཅད་བྱས་ཤིང༌། །གྲོལ་བར་མི་འཇུག་མྱ་ངན་འདས་མི་ལེན། །སྙིང་པོའི་དོན་ལ་ཕྱོགས་རིས་དམིགས་མི་འཛིན། །དོན་ལ་མི་སྒོམ་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་མི་འཇུག །ཅེས་སོ། ། སྣང་ཡུལ་འགག་མེད་བཞག་པ་ནི། སྒོ་ལྔ་རང་གསལ་དུ་བཞག་པ་ནི། དག་ཅིང་གསལ་བ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ། །སྣང་ཡུལ་མ་འགགས་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ཞོག ། སེམས་གསལ་དངས་ཕྱེད་པའི་ངང་དུ་དབང་པོའི་སྣང་ཡུལ་ཁྲ་བུན་ནེ་ཤིགས་སེ་འཛིན་རྟོག་མེད་ལ་མ་ཡེངས་པར་བཞག་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་དེ་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་དེར་སྒོམས་ཤིག ། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་ཀུན་ལས་འདས། །རྟོགས་པས་དམིགས་པའི་དོན་དུ་འཇོག་མི་བྱེད། །ཡུལ་ལས་འདས་པས་རྣམ་ཤེས་སྲུང་མི་བྱེད། །དངོས་པོ་སྙིང་པོར་གསལ་བ་སྒོམ་མི་བྱེད། །རྣམ་པ་སྙིང་པོར་གསལ་བས་རེ་དོགས་མེད། །ཅེས་སོ།

以下是完整的直譯： 如空離方向安置是： 離方向如虛空安置是： 空而明如虛空中， 無遍計云離偏執安住。 在本來空如虛空的心性中，無有分別唸的生滅而安住。 如《遍作》中說： "嗟！大金剛勇士今當修， 無取捨法性菩提中， 如空安住身心無造作， 無想執著故無可修， 如空極寂離一切念， 不入境離意趣所緣。" 無作為任運安置是： 離遮遣成立希懼安置是： 穩固不動如須彌， 無遮遣成立離希懼安住。 在如須彌山般不動的心性中，無有遮遣成立的分別念而安住。 如《遍作》中說： "嗟！諸師之師遍作王， 以證悟斷二種束縛， 安住無違平等義中， 任運成就我遍作密意。 不斷所束縛分別， 不入解脫不取涅槃， 不執著本義偏向， 不修義不入悲境。" 顯境無礙安置是： 五根自明安置是： 清凈明如鏡子中， 顯境不礙如影像安住。 在清明澄澈的心性中，根境顯現清晰明瞭，無執著分別而不散亂地安住。 如《遍作》中說： "嗟！因此金剛勇士當如是修， 自生智慧超越一切所緣， 證悟不安立為所緣義， 超越境故不守護識， 事物明顯為本質不修， 相明顯為本質故無希懼。"

། ཡེ་གྲོལ་དག་གསལ་དུ་བཞག་པ་ནི། དག་གསལ་གཉེན་པོས་མ་བསླད་པར་བཞག་པ་ནི། ཡེ་གྲོལ་སོར་གཞག་འཇའ་ཚོན་ལྟ་བུ་ལ། །བྱིང་རྒོད་གཉིས་མེད་དག་ཅིང་གསལ་བར་ཞོག །སེམས་གསལ་དངས་ཕྱེད་པའི་ངང་དུ་བྱིང་རྒོད་མེད་པར་བཞག་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་ལེགས་པར་ད་སྒོམས་ཞིག །མ་སྐྱེས་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་སྣང་བས། །སྣང་བ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་འཇིག་མི་བྱེད། །སྣང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རང་གྲོལ་བས། །སྟོང་པ་མི་སྒོམ་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པས་གྲོལ། །ཞེས་པ་ལྟར་བཞག་པས་སྣང་བ་སྟོང་པར་ཤེས་པ་འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཤེས་སོ། ། རྩེ་གཅིག་མདའ་མཁན་ལྟར་བཞག་པ་ནི། རྩེ་གཅིག་མ་ཡེངས་པར་བཞག་པ་ནི། གཞན་དུ་མ་ཡེངས་མདའ་མཁན་ལྟ་བུ་ལ། །གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོ་བསྡུ་བྲལ་བར་ ཞོག །སེམས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་མ་ཡེངས་པར་ཙེན་ནེ་ཅེ་རེ་བ་མདའ་བསྲངས་པ་ལྟར་མིག་ཏུ་བཅུག་སྟེ་བཞག་པ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། དེ་ལྟར་སྒོམ་དུ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ལ། །མ་ཡེངས་དྲན་པས་གཟུང་བ་མན་ངག་ཡིན། ཞེས་ སོ། ། བྱར་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་བཞག་པ་ནི། བླཽ་བདེ་ལས་ཟིན་དུ་བཞག་པ་ནི། ཐག་ཆོད་ཤེས་པ་ལས་ཟིན་ལྟ་བུ་ལ། །རེ་དོགས་གཉིས་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཞོག ། སེམས་རང་སོར་བཞག་པ་ལས་ཆོས་སྐུ་རང་གནས་སུ་ཐག་ཆོད་པས་ཕྱི་ནས་རེ་བ་དང་དོགས་པ་མེད་པའི་ངང་དེར་རང་བབས་སུ་གློད་ནས་བཞག་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་ལམ་འདིར་འཇུག་ཅིང་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །ད་ལྟ་ཉིད་ནས་རྒྱལ་བའི་ས་ལ་གནས། །དགོངས་པ་མི་འཛིན་ཕྱོགས་རིས་གཟུང་དུ་མེད། །སྙིང་པོའི་ལམ་ལ་འཇུག་དང་མི་འཇུག་འདས། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྒོ་གསུམ་གྱི་ནར་གློད་ནས་མ་ཡེངས་ཙམ་དུ་འཇོག་གི །ཧ་ཅང་དྲན་པ་བསྒྲིམས་པའང་མི་དགོས་སོ། །ཡང་རྒྱ་ཡན་དུ་ཡེངས་ནའང་ཐ་མལ་དུ་ལྟུང་བས་ན། ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་རང་བབས་མ་ཡེངས་པའི་ངང་ལ་བཞག་པར་ཡང༌། དེ་ལས། ཀྱེ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་ཡིས། །སྒོམ་ཞིང་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །མ་བསམས་ཡལ་བར་གནས་པས་འཁོར་བ་ཉིད། །བཙལ་ཞིང་བསྒོམས་པས་རྣམ་རྟོག་མཚན་མའི་ལམ། །ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 本解脫清凈明安置是： 清凈明未被對治污染安置是： 本解脫自然如彩虹， 無沉掉二者清凈明安住。 在清明澄澈的心性中，無有沉掉而安住。 如《遍作》中說： "嗟！金剛勇士今善修， 未生清凈義顯現故， 不視顯為實有不破壞， 顯現無生自解脫故， 不修空性如實證解脫。" 如是安置，了知顯現為空性，如彩虹般。 專注如射手安置是： 專注不散亂安置是： 不散他處如射手， 本智離生滅安住。 心不散於法性狀態，如瞄準箭靶般專注安住。 如《遍作》中說： "如是無可修本質中， 不散亂憶持是口訣。" 無作為任運成就安置是： 輕安自在安置是： 決定了知如成辦， 無希懼二者任運成就安住。 心安住自然，決定法身本來存在，無有希望和懷疑，放鬆而安住其中。 如《遍作》中說： "嗟！入此道修行瑜伽士， 即今安住佛地中， 不執密意無偏執， 超越入不入本質道。" 此外，放鬆身語意三門，只需不散亂安住，也不需過分緊繃正念。若太過放逸散亂則會墮入平凡，因此應安住于平常心自然不散亂的狀態中。 如其中又說： "嗟！諸師之師遍作王， 無可修思法性中， 不思維放任住輪迴， 尋求修習分別相之道。"

།ཇི་ལྟར་བྱ་ན། དེ་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་ཇི་བཞིན་ཉིད་སྒོམས་ཤིག །རང་ལུས་མི་བཅོས་དབང་པོ་མི་བརྟུལ་ཏེ། །ངག་ཀྱང་མི་བསྡམ་བྱ་བཙལ་གང་ཡང་མེད། །སེམས་ཀྱང་གར་གཏད་མི་གཡོའི་ངང་ལ་བཞག །བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྲིན་ལས་འདི་བསྒོམས་པས། །བྱས་པ་མེད་པར་དོན་ཀུན་རྫོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང། ཀྱེ་རྣལ་འབྱོར་དུས་གཅིག་འཇུག་པའི་སྐལ་ལྡན་ལ། །ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་དགོངས་པ་བསྟན་བྱས་ན། །རྟོགས་པའི་ཀློང་ལ་དྲན་ཞིང་འདྲིས་པ་ལས། །སྒོམ་ཞིང་འཇུག་ཏུ་མེད་པར་ལུང་སྟོན་ཅིག །ཅེས་སོ། ། བཞག་ཐབས་བརྒྱད་ཀྱིས་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བཞག་ཐབས་བརྒྱད་ཀྱི་ཚུལ། འདི་ནི་རང་བཞིན་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ཡིན། །སྐྱེ་མེད་ངང་དེར་གནས་པས་ཞི་གནས་ལ། །གསལ་སྟོང་སྤྲོས་དང་བྲལ་བས་ལྷག་མཐོང་ཉིད། །དབྱེར་མེད་ངོ་བོ་གཅིག་པས་ཟུང་དུ་འབྲེལ། ། དེའང་གཟུང་འཛིན་མེད་པས་རང་བཞིན་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཚུལ་ཡང༌། །ཡིན་ཐོག་ཏུ་གནས་པའི་ཆ་ཞི་གནས་ལ། དེ་དུས་གསལ་ཆ་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་དབྱེར་མེད་པས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བཏགས་དུས་ནས་གཉིས་ཀ་གང་དུའང་དབྱེ་བསལ་མེད་པས། ཞི་གནས་ཞི་གནས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞི། ལྷག་མཐོང་ལྷག་མཐོང་དུ་རྟོག་པ་མེད་པས་དབྱེར་མེད་གཉུག་མའི་ཟུང་འཇུག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞི་གནས་ནི་ཡང་དག་པའི་བསམ་པ་སྟེ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཡང་མི་གནས་པའོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་ལྟ་བ་མཐོང་བ་སྟེ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱང་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའོ། །གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའོ་ཞེས་སོ།

以下是完整的直譯： 如何做呢？其中說： "嗟！金剛勇士當如實修， 自身不造作諸根不調伏， 語亦不約束無何可尋求， 心亦不動搖安住所向處。 修此無作為事業， 無所作成就一切義。" 又說： "嗟！瑜伽士一時入道具緣者， 若示遍作王密意， 于證悟界憶熟悉， 當教無可修入。" 以八種安置方法總結義理是： 如是八種安置方法， 此乃自性清凈三摩地， 止觀雙運相結合。 安住無生性即止， 明空離戲即觀， 不可分離一體故雙運。 此外，無能取所取故為自性清凈三摩地，止觀雙運方式亦是：安住本來面目之分為止，彼時明分為觀，雖如是說但不可分離故稱為雙入。從稱呼時起，二者皆無可分別，故止息止之想，無有觀之分別，為不可分離本性雙入。 如《菩薩藏經》中說： "菩薩之止，即正思維，亦不住于寂靜想。 觀即見解所見，亦不隨後見見解本身。 若如是見者，即為正見。"

། ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ལ་ཡང་བདུན་ལས། བཞག་ཐབས་བརྒྱད་ཀྱིས་བརྗོད་མེད་མཐོང་ཚུལ་ནི། ད་ནི་དེ་ལྟར་བཞག་པས་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་རིམ་པས་ལམ་གྱི་བགྲོད་ཚུལ་ཡང་བཤད་དེ། རྣམ་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ནི། བཞག་ཐབས་བརྒྱད་ཀྱིས་སེམས་གཉུག་མར་གནས་པ། དེ་ཚེ་ཟབ་ཞི་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་སེམས། ། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་མཐོང་བས། །སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་མི་རྟོག་པ། །འོད་གསལ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ། །སེམས་ཉིད་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་ངང་དུ་བློའི་འཇུག་པ་ཞི་ནས་དངས་གསལ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་འོད་གསལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཏེ། རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་ལས། འོད་གསལ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །རྫོགས་ནས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ས། །སྣང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། །མཆེད་པ་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་སྟེ། །ཐོབ་པ་དམ་པ་འཕགས་པའི་ལམ། །ཉེ་བར་ཐོབ་པས་རྫོགས་པའོ། །ཞེས་སོ། ། འདི་དག་གཉིས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་དུ་བར་དོའི་སྐད་ཅིག་བཞི་ལ་སྦྱར་ཏེ་གྲོལ་ཚུལ་བཤད་པའང༌། ད་ལྟ་འདི་བཞིན་ཡོད་པ་ངོ་ཤེས་ཤིང་ཐོབ་པ་རྣམས་དེར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཐར་ལམ་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། དེའང་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་དང་པོར་སྐྱེས་པས་སེམས་ཉིད་གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་ངོས་ཟིན། ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་ཐེབས་པའོ།

以下是完整的直譯： 關於道路行進方式，有七點，其中以八種安置方法說明不可言說的見解方式是： 現在，如是安置后，以四種智慧的次第解釋道路行進方式。分為四種： 首先，闡述顯現智慧： 以八種安置方法，心安住本性， 彼時深寂離戲心， 見不可言說思議義， 顯現智慧極無分別， 稱為光明般若波羅蜜多。 心性超越言思的狀態中，心的活動平息，澄明清晰無動搖的智慧最初生起，這就是顯現智慧，即光明般若波羅蜜多的意義。 如《寶海》中說： "光明有四種， 圓滿大智慧地， 顯現無分別， 增長幻化智， 獲得聖道勝， 近得圓滿。" 這些在《二無勝利》中與中陰四剎那相應，解釋解脫方式，現在如此認知並獲得者即于彼處解脫。 獲得解脫道的標誌是： 顯現智慧光明最初生起時，認識到心性本來智慧，獲得解脫道的入口，種下菩提種子。

།འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས། དེ་ཉིད་མཐོང་བས་སེམས་ནི་རབ་ཞི་ཞིང༌། །ཕྱི་ནང་ཆོས་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཞེན་པ་ཆུང། །སྟོང་པའི་ངང་ནས་སྙིང་རྗེ་ཕྱོགས་མེད་འཆར། །རང་གཞན་དོན་དུ་དགེ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བསྐུལ། །དབེན་པར་དགའ་ཞིང་རྣམ་གཡེང་འདུ་འཛི་ཉུང༌། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །དེས་ནི་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པ་ཡིན། །སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ངོས་ཟིན་དུས་གློ་བུར་ཀུན་རྟོག་རང་སར་གྲོལ་བས་འོད་གསལ་མ་བུ་འདྲེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་གཅིག་ཏུ་དགེ་བས་ཕྱི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡུལ་ལྔ། ནང་དྲན་རིག་གི་སེམས་དགག་སྒྲུབ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེན་པ་བྲལ་ཞིང༌། སེམས་རང་གསལ་སྟོང་པའི་ངང་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཉེ་རིང་ཕྱོགས་ཆ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བས་རང་ཡང་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད། གཞན་ཡང་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་བསྐུལ། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་རི་སུལ་དང་ནགས་འདབ་ལ་སོགས་བར་དགའ་ཞིང་རྣམ་གཡེང་དང་འདུ་འཛི་སྤོངས་ཏེ། ཐ་ན་རྨི་ལམ་དུའང་མི་དགེ་བའི་སེམས་མེད་པར་དཀར་པོ་དགེ་བའི་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་འཆར་ཞིང༌། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་གནས་པས་ཚོགས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་ཞིང་སྒོམ་ཁང་དུ་འོད་གསལ་གྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། བསམ་པ་མེད་པར་ལུས་བསྲངས་ནས། །སངས་རྒྱས་དང་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་བཙལ་ནས། །བདག་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་དེ་བསྒོམས་ན། །པདྨོ་ཚེ་ལ་དབང་བསྐུར་འགྱུར། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་བསྐྱབ་པའི་ཡིད། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱིས་བརྩོན་བྱས་ན། །ཉི་མ་ཟླ་བའི་དབྱིབས་འདྲ་ དང༌། །འོད་དང་པདྨ་ལྟ་བུ་དང༌། །རི་མོ་ནམ་མཁའི་མེ་འདྲ་མཐོང༌། །ཞེས་པ་ནས། དེ་ཚེ་སངས་རྒྱས་ལྷ་ཡི་ཕྱག །ཐམས་ཅད་ཞིང་ནས་བྱུང་བ་ཡིས། །དེ་ཡི་མགོ་ལ་ཉུག་མཛད་དེ། །ཡང་དག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ལྟས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 光明的智慧。通過見到這個真實性,心變得非常平靜。對內外法的否定和肯定的執著減少。從空性的狀態中,無偏向的悲心生起。為自他利益而行善並勸導。喜歡寂靜處,散亂和喧囂減少。即使在夢中也行善法。這就是抓住了解脫道的開端。 當認識到心性光明基礎智慧時,暫時的妄念自然解脫,因此光明母子融合。行為一味善良,對外五種感官對像、內在念頭和意識的一切否定肯定都不執著。從心的自明空性狀態中,對眾生生起無親疏偏向的悲心,自己也行善,也勸導他人只行善。喜歡極為寂靜的山谷和森林等處,遠離散亂和喧囂。乃至在夢中也沒有不善的心,只顯現純白善良的景象。身語意三業極為清凈,因此資糧道的功德在相續中生起,在禪修室中會看到各種光明景象。 如《楞伽經》中說:"無有意念而端身,向佛菩提再三禮,修習無我之觀想。瑜伽士若修此法,蓮花壽命得灌頂。救護一切眾生心,瑜伽士若勤修習,如日月形及光明,如蓮花及虛空火,見到如是諸景象。"直到"爾時諸佛天之手,從一切剎土中出,撫摸其頭作加持,這是真實隨順相。"

། མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཚུལ་དེ་དག །དེ་ནས་ཆེས་ཆེར་གོང་དུ་གོམས་པ་ཡིས། ། སེམས་གསལ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་བས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང༌། །སྣང་བ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མར་རབ་ཏུ་རྟོགས། ཆོས་རྣམས་གཉིས་མེད་ངང་དུ་རོ་གཅིག་པས། །སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཚེ། །མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་མི་རྟོག་པ། །བསམ་གཏན་དགའ་བས་བརྒྱན་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །སྔར་གྱི་དོན་ལ་ཆེས་ཆེར་གོམས་ནས་སེམས་སྟོང་གསལ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཤས་ཆུང་ངུ་སོང་བས་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རླབས་ཆེ་ཞིང༌། ཕྱིའི་སྣང་བའང་ངང་གིས་ཞར་ལ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མར་མཐོང་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དུ་མ་རོ་གཅིག་གི་རྟོགས་པ་འཆར་ཞིང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་གནས་ལ་ནི་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལམ་རིམ་ལས། རྨི་ལམ་ན་ཡང་སྒྱུ་མར་མཐོང༌། མཆེད་པ་གོང་དུ་འཕེལ་བའོ། །ཞེས་སོ། །དྲོད་ཐོབ་པའི་རྟགས་ནི། དུས༌། དེ་ཚེ་ལུས་སེམས་སྔོན་བས་རབ་དག་ཅིང༌། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྟོགས་པ་འཆར། །མངོན་ཤེས་ལྡན་ཞིང་སྙིང་རྗེས་ཕན་པ་འགྲུབ། །སྲིད་ལ་སྐྱོ་བས་སེམས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང༌། །རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་ཀུན་དེ་འདྲར་རྟོགས། །ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ཤིག་སྲོ་འབུ་སྲིན་མེད། །བྱིང་རྒོད་བྲལ་ཞིང་ཉིན་མཚན་ཏིང་འཛིན་འགྲུབ། །སྐྱེ་བོ་དེས་ནི་འཕགས་ལམ་མྱུར་དུ་མཐོང༌། རྟོགས་པ་དྲི་མ་མེད་པས་ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྟགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང༌། ཟུང་འབྲེལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིན་མཚན་དུ་གནས་པས་དེ་ལས་འབྲལ་མི་ཕོད་ཅིང༌། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྤྱོད་ཅིང་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་ཤས་དང་ངེས་འབྱུང་ཐུན་མོངས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་དང༌། རྨི་ལམ་དུའང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ཞིང༌། ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་མེད་ལ་ཕྱིའི་ཤིག་སྲོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་ལམ་གྱི་རྟགས་རྣམས་ཐོབ་ཅིང་མྱུར་དུ་མཐོང་ལམ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་ལས། འཕེལ་བ་ལས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ། །རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་དཀའ་བ་མེད། ། ཅེས་སོ།

以下是直譯： 增長的智慧是： 通過更加深入地修習這些方法, 心的明晰智慧比以前更加廣大, 深刻領悟顯現如夢如幻。 諸法在無二的狀態中味同一體, 當見到無生無滅時, 獲得極其無分別的增長智慧, 以禪定喜悅所莊嚴。 對前面的意義更加熟習后,心的空明自生智慧的微細障礙減少,因此智慧、禪定和體驗變得廣大。外在顯現自然而然地如夢如幻。一切法本性一味的證悟生起,安住于如虛空般的狀態,這稱為增長智慧。如《幻化道次第》中說:"即使在夢中也見為幻化,這是增長更上一層。" 獲得暖相的徵兆是: 那時身心比以前更加清凈, 無垢的方便智慧證悟生起。 具神通並以悲心成辦利他, 厭離輪迴而心生出離。 即使在夢中也如此了悟一切法, 身內外無虱蚤蟲蛇, 離沉掉而日夜成就禪定。 這樣的人將迅速見到聖道。 由於無垢證悟,身心極為清凈的特殊徵兆是:日夜安住于特殊的雙運禪定中而不願離開。以悲心行利他,生起非共的厭離輪迴和出離心。即使在夢中也見一切法如夢如幻等。身內無蟲,身外無虱蚤等,獲得加行道的諸多徵兆,並將迅速觸及見道。如前引文所說:"從增長而獲得聖道,並非極難。"

།ཐོབ་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཡང༌། དེ་ནས་ཆེས་ཆེར་གོམས་པས་སྔོན་བས་ལྷག །ཏིང་འཛིན་རྟོགས་པའི་ཉི་མ་སྔོན་མེད་འཆར། །ཆོས་ཀུན་ཚུལ་གཅིག་མཉམ་པའི་དོན་མཐོང་ནས། །སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་མངའ་ནས། །ཞིང་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་བྱེ་བ་དཔག་མེད་མཐོང༌། །དེ་ཚེ་ཟག་མེད་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན། ། འདིར་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པ་དང་པོར་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་ཏེ། ནང་གི་སྙིང་གའི་རྩ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པའི་འདབ་མའི་རླུང་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དག །ཁམས་དངས་མའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཆེར་འོད་གསལ་ཞིང་འཁོར་ལོ་གཞན་རྣམས་སུའང་གསལ་བས་རླུང་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་བརྟན་ཞིང་ཉོན་མོངས་པའི་རླུང་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འགགས་པས། སྔགས་ལྟར་ན་ནང་གི་ཁམས་ལ་ཡེ་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སྣང་ལ། མཚན་ཉིད་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཞིང་སྣང་བར་བཤད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སའི་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ལྟར་སྒྲིབ་པ་དང་ཐོགས་པ་ཅན་ལས་ཆེས་དག་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཐོབ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམས་པར་གྲོལ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་དགོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། འཚེ་བ་ཆད་དང་མི་བསྔགས་ངན་འགྲོ་དང༌། །འཁོར་གྱི་འཇིགས་བྲལ་ཉམ་ངའི་གནོད་པ་མེད། །ཅེས་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 獲得的聖智慧是： 然後,通過更加深入的修習,比以前更殊勝。 禪定和證悟的太陽前所未有地升起。 見到一切法同一性平等的意義后, 具有無障礙的眼通和神通, 見到百千萬億無量剎土。 那時是無漏的聖智慧, 稱為"獲得",即已現前。 在此,首次見到心性光明無漏智慧,稱為獲得的智慧。依靠內心輪的百瓣脈氣清凈,精華智慧大放光明,其他輪也變得明亮,特殊的氣心百十二穩固,煩惱氣百十二止息。按密宗來說,內在界現為本有剎土;按顯宗來說,解釋為外在剎土顯現,如見到百佛等。獲得遠勝凡夫地的眼通和神通,無障無礙,由見到遍計所執而解脫所斷煩惱,光明智慧的證悟現前。 《華嚴經》中說:"斷除傷害、不受誹謗、遠離惡趣、脫離眷屬怖畏、無有衰敗損害。"這是解脫五種怖畏。

། མཐོང་ཟིན་གོམས་པས་གཟུངས་སྤྲིན་ཡེ་ཤེས་འཆར་ཚུལ་ནི། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་པོ་ཐོབ་པ། དེ་ལས་ཆེས་ཆེར་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ཡིས། །རྟོགས་པའི་ཏིང་འཛིན་ཡོན་ཏན་གྲངས་མེད་ཅིང༌། །རྟོག་དང་མ་རྟོག་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས། ། གཟུངས་སྤྲིན་ཡེ་ཤེས་དྲི་མེད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང༌། །མཉམ་པར་གཞག་དང་མ་གཞག་གཉིས་མེད་པར། །རྟག་ཏུ་མཉམ་གཞག་སྤྲུལ་པ་བསམ་ཡས་སྟོན། །ཚད་མེད་ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག །དེའང་མཐོང་ཟིན་གྱི་དོན་གོམས་པར་བྱེད་པས་སྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ས་རེ་རེར་ཡོན་ཏན་སྔར་བཤད་པ་དེ་དག་གྲངས་མེད་པ་ཐོབ་ཅིང་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ལ། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་རྗེས་ཐོབ་ན་རྟོག་པ་ཡོད་པས་མཉམ་རྗེས་ཐ་དད་པའང་ཡོད་ལ། དག་པ་ས་གསུམ་ནས་མངོན་གྱུར་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པས་འདྲེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུད་བླ་ལས། བྱ་བ་སྒྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་བློ། །མེ་བཞིན་དུ་ནི་འབར་བ་དང༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། ། ཉེ་བར་ཐོབ་པ་འཕགས་ལམ་རྫོགས་ཚུལ་ནི། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་ལུས་ཀྱི། རྩ་ཁམས་དག་ཅིང་རླུང་སེམས་ཡོན་ཏན་མཆོག །ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་དྲི་མ་མེད་པ་ན། །ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །འཕགས་ལམ་རྫོགས་ནས་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ། །འདི་ནི་འོད་གསལ་སྙིང་པོའི་ཐེག་པ་སྟེ། །སྐལ་བཟང་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་གྲོལ་བ་ཡིན། །དེའང་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་བསྒོམས་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པས་དགུའི་དྲི་མ་རྣམས་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་གྱི་ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ལས་སུ་རུང་བ་ལས་སྣང་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཀྱང་དེ་དག་ལས་སུ་རུང་ཞིང་རྩོལ་བས་སྦྱངས་པ་ལས་ཀྱང་རུང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 已見后修習而生起陀羅尼云智慧的方式是： 首先獲得聖智慧, 然後更加向上增長, 證悟的禪定功德無量, 從有分別無分別平等的法性中, 陀羅尼云智慧無垢廣大, 等持與不等持無二, 恒時等持示現無量化身。 入于無量剎土和智慧的觀照。 這是對已見之義的修習,即修道。通過獲得小中大三種,在每一地中獲得前述無量功德,以化身利益眾生。從初地到七地,后得有分別,因此有等持與后得的區別。從三清凈地起,無顯現的分別,融合爲一味的智慧。如《寶性論》中說:"如火般常燃燒,成辦所作的智慧。"等如前所述。 近得聖道圓滿的方式是: 那些殊勝功德也是金剛身的, 脈界清凈,氣心功德最勝, 極其廣大無垢時, 稱為近得的智慧, 圓滿聖道后迅速獲得菩提。 這是光明精髓乘, 善緣者今生解脫之果。 修道的智慧稱為近得,修習八聖道,以俱生智慧凈化九種垢染。總之,地和道的功德顯現於脈氣明點的調柔,雖積累福慧資糧,也是由於它們的調柔,通過努力凈化而更加調柔。

།དེའང་དབུ་མ་ལ་མདུད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་པའི་དང་པོ་གཉིས་གྲོལ་བས་ས་དང་པོ་ནས། ཉི་ཤུ་པ་གྲོལ་བས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་འཆར་ཞིང༌། སྦྱང་གཞིའི་རྩ་འདབ་རྣམས་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་རྩ་འདབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཆེད་པས་བསྐམས་དུས་རླུང་ཞབས་འཁྲུལ་སྣང་སྟོངས་ཏེ། སྦྱོང་བྱེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངས་མ་དང་རླུང་རྣམས་པར་མི་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཚུད་པ་ལས་ལམ་གྱི་རྟགས་རྣམས་འབྱུང་ངོ། །དེའང་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའི་རྩ་འདབ་ལས་སུ་རུང་བས་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་ཡོན་ཏན་འཆར། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞལ་མཐོང༌། མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་སུ་རུང་བས་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་སྣང༌། སྙིང་གའི་ལས་སུ་རུང་བས་མཐོང་ལམ་སྐྱེ། མགྲིན་པས་ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་ལོངས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་སྣང༌། སྤྱི་བོའི་ལས་སུ་རུང་བས་དག་པ་ས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་འཆར། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་དབུ་མའི་མདུད་པ་གྲོལ་དུས་རྩ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དག་པས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་འཆར་རོ། །དེའང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྡོ་རྗེ་ལས། ས་དང་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐྱེས་འབྲི་ལས། །རླུང་དང་བདེ་ཆེན་ལས་འདོད་དེ། །སྦྱང་གཞི་སྦྱོང་བྱེད་འཕེལ་དང་འགྲིབ། །སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕེལ་འགྲིབ། །རྣམ་བཞི་འམ་གསུམ་མམ་ལྔ་འཁོར་ལོ། །གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ནི་གཅིག་མ་རྫོགས། །ས་བཅུ་ཐ་མས་ཡེ་ཤེས་ས། བཞོ་བས་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་གྲགས། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལྟར་ན་སྐུ་གསུམ། བཞི་ལྟར་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཞི། ལྔ་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་ལྔ་རྫོགས་ཤིང༌། མདུད་པ་ཉི་ཤུས་ས་བཅུའོ། གཅིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ། དེ་དག་གོང་ནས་གོང་དུ་གྲོལ་ནས་འོད་གསལ་དུ་འཇུག་པའོ། །སྐབས་འདིར་རང་བཞིན་གྱིས་རྩ་མདུད་གྲོལ་བ་ལས་གྲོལ་བའི་ཚུལ་བར་དོ་འཕྲོས་སུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་འོད་གསལ་བཞི་ལས། གནས་སྐབས་གང་དུ་འཆར་བ་ངོས་བཟུང་ན། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དབུ་མའི་དབུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་གྱི་རྩ། སྙིང་དབུས་དངས་མ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ལ་འབྱུང་བ་ཐིམ་དུས་འཆར་རོ།

以下是直譯： 中脈有二十一個結,解開前兩個獲得初地,解開第二十個獲得十地之間的功德。凈化所凈脈瓣的能凈脈瓣智慧增長時,所凈脈瓣枯萎,氣的錯亂顯現消失。能凈智慧脈中,智慧精華和無分別之氣入住,由此產生道路的征相。 由化輪脈瓣調柔而生起資糧加行的功德,見到佛陀化身之面。由喉輪受用調柔而顯現受用身剎土。由心輪調柔而生起見道。由喉輪顯現初地至七地的受用身功德。由頂輪調柔而生起三清凈地的功德。解開第二十一個中脈結時,所有脈輪極其清凈,顯現為身和智慧。 如《幻化金剛》中說:"地和地的功德,由脈的生滅而生,由氣和大樂所成。所凈基和能凈者的增減,輪迴和涅槃的增減,四或三或五輪,每兩個中一個未圓滿。第十地后為智慧地,上下聞名。" 如前所述,按三輪則為三身,按四輪則為大樂等四,按五輪則圓滿大智慧等五。二十結對應十地,一結對應佛地。這些從下至上依次解開,進入光明。 此處,自然解開脈結的方式將在中陰部分詳細解釋。從四種光明中,何時顯現可以確定:如前所述,當中脈中央智慧光明脈、心中大精華的本性中元素融入時顯現。

།དེའང་ཐིམ་ཚུལ་ནི། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། ལུས་ཅན་རྣམས་ནི་འཆི་བའི་ཚེ། ། གཟུགས་ནི་སྒྲ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར། །སྒྲ་དྲི་རོ་ནི་རེག་ལ་ཐིམ། །རེག་ནི་ཆོས་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དེའི་ཚེ། ཡེ་ཤེས་རོལ་པ་ལས། དང་པོ་ས་ནི་ཆུ་ལ་ཐིམ། ཆུ་ཡང་མེ་ལ་ཐིམ་འགྱུར་ཏེ། །མེ་ནི་རླུང་ལ་ཐིམ་གྱུར་ནས། །རླུང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ལ་ཐིམ། །རྣམ་ཤེས་གཟུང་བ་འདི་ཉིད་ནི། །འོད་གསལ་བར་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའང་གཟུགས་སྒྲ་ལ་ཐིམ་པས་གཟུགས་མི་གསལ་བར་སོང་དུས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པས་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཉམས། སྒྲ་དྲི་ལ་ཐིམ་པས་རྣ་བ་མི་གསང་དུ་སོང་དུས་ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ་པས་གཤེར་བའི་ཆ་བསྐམ་ཞིང་ཁྲག་རྣམས་ཀྱི་དངས་མ་རྩ་བྲན་ནས་རོ་རྐྱང་དུ་འདུ། དྲི་རོ་ལ་ཐིམ་པས་སྣས་དྲི་མི་ཚོར་དུས་མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པས་དྲོད་མཐའ་ནས་སྡུད་ཅིང་འཁོར་ལོ་བཞིའི་འདབ་མ་རྣམས་ཀྱི་དངས་མ་དབུས་སུ་འཇུག །རོ་རེག་ལ་ཐིམ་པས་ལྕེས་རོ་མི་ཚོར་དུས་རླུང་རྣམ་ཤེས་ལ་ཐིམ་པས་དབུགས་འགྱུ་བ་འཆད། རོ་བརྐྱང་གི་དངས་མ་ཐམས་ཅད་ཡར་སྣ་མར་སྣའི་རྩེར་སླེབ། རེག་ཆོས་ལ་ཐིམ་དུས་ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་མི་ཚོར་ཞིང་མདངས་ཉམས་དུས་རྣམ་ཤེས་འོད་གསལ་ལ་འཇུག་སྟེ། དབུ་མའི་ཡར་སྣའི་ཧཾ་ལ་རོ་མའི་དངས་མ་དཀར་པོ་ཐིམ། མར་སྣར་ཨ་ལ་བརྐྱང་མའི་དངས་མ་དམར་པོ་ཐིམ་པ་སྙིང་གའི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་གྱི་དངས་མ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ཐིམ་པས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྟོག་པ་འགགས་ནས་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བ་འཆར་རོ། །དེའང་སེམས་ལ་སངས་རྒྱས་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་རང་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཉིད་སྟོང་པའི་ངང་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་འོད་གསལ་རྣམ་པ་བཞི་དང༌། སྣང་བའི་ཆ་ལས་ལྷུན་གྲུབ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་འོད་གསལ་རྣམ་པ་ལྔ་འཆར་རོ། །དང་པོ་ནི་སྣང་བ་དང༌། མཆེད་པ་དང༌། ཐོབ་པ་དང༌། ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དང་པོ་ནི་རྣམ་ཤེས་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ། ཕྱི་རྟགས་སམ་སྣང་བ་ལ་འོད་ཟེར་ལྔ་སྨིག་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ཙམ་སྟེ་འབྱུང་བའི་དངས་མ་ལྔ་སྙིང་པོ་ལ་ཐིམ་པའི་གནད་ཀྱིས་འཆར་རོ།

以下是直譯： 融入方式如《智慧顯現續後續》所說: "有情臨終時, 色融入聲中, 聲香味融觸, 觸融法中去。" 《智慧遊戲》中說: "首先地融水, 水又融入火, 火融入風中, 風融識中去。 此識所執取, 將入光明中。" 色融入聲時,色不清晰,地融入水,身體力量衰退。聲融入香時,耳不聰利,水融入火,濕分乾涸,血液精華從支脈匯入左右脈。香融入味時,鼻不聞香,火融入風,熱量從四肢收縮,四輪脈瓣精華入中央。味融入觸時,舌不嘗味,風融入識,呼吸停止。左右脈精華全部到達上下脈端。觸融入法時,身不覺觸,光澤消失,識入光明。上端（藏文：ཧཾ，梵文擬音：haṃ，梵文天城體：हं，漢語字面意義：種子字,漢語擬音：杭）融入右脈白色精華,下端（藏文：ཨ，梵文擬音：a，梵文天城體：अ，漢語字面意義：種子字,漢語擬音：阿）融入左脈紅色精華,融入心間智慧光明大精華中,粗細分別停止,智慧光明顯現。 此時,心中本有的佛性顯現自身。從空性心中顯現法身四種光明,從顯現方面顯現自成色身五種光明。前者為顯、增、得、近得四智慧。首先,識融入光明的剎那,外相或顯現為五色光如蜃景,是由五大精華融入精髓而顯現。

།ནང་རྟགས་སམ་ངོ་བོ་ལ་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་འཆར་ཏེ། གཉིས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་ལས། དང་པོ་སྨིག་རྒྱུའི་དེ་ཉིད་ཀྱང། །འོད་ཟེར་ལྔ་དང་ལྡན་པ་མཐོང༌། །ཞེས་པ་དང༌། སྣང་བ་ཞེས་བྱ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། །གསལ་བའི་ཆ་དེ་གཟུང་རྟོག་སྤངས་པ་ལས། །འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་རླུང་དང་བཅས་པ་གང༌། །ལྷང་ངེར་གནས་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ ཡིན། །ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་དེས་ཞེ་ལྡང་ལས་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་འགག་སྟེ། ཨཱརྱ་དེ་བའི་སྤྱོད་བསྡུས་ལས། རྣམ་རྟོག་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པོའི་མིང་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བར་མ་དང༌། ཤིན་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང༌། སོང་བ་དང༌། མྱ་ངན་དང༌། མྱ་ངན་བར་མ་དང༌། ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་དང༌། ཞི་བ་དང༌། རྣམ་རྟོག་དང༌། འཇིགས་པ་དང། འཇིགས་པ་བར་མ་དང༌། ཤིན་ཏུ་འཇྀགས་པ་དང༌། སྲེད་པ་དང༌། སྲེད་པ་བར་མ་དང༌། ཤིན་ཏུ་སྲེད་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང༌། མི་དགེ་བ་དང༌། བཀྲེས་པ་དང༌། སྐོམ་པ་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། ཚོར་བ་བར་མ་དང༌། ཤིན་ཏུ་ཚོར་བ་དང༌། རིག་པ་པོ་དང༌། རིག་གཞི་དང༌། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང༌། བརྩེ་བ་དང༌། བརྩེ་བ་བར་མ་དང༌། ཤིན་ཏུ་བརྩེ་བ་དང། དོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། བསགས་པ་ཉིད་དང༌། ཕྲག་དོག་སྟེ་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ་ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་སྣང་བ་མཆེད་པ་ལ་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དུས་སུ། ཕྱི་རྟགས་སྐྱ་ཝལ་བ་ཟླ་བ་ཤར་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཡིད་ཀུན་གཞི་ལ་འཇུག་པས་ཤར་རྩའི་གདངས་དཀར་པོ་གསལ་བའོ། །ནང་རྟགས་སྔར་བས་གསལ་བ་དེར་འཛིན་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་རྒྱལ་ལས། གཉིས་པ་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་དང། །ཞེས་པ་དང༌། མཆེད་པ་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་མི་རྟོག་སྟེ། །ཆེས་གསལ་བ་ལ་འཛིན་རྟོག་མ་ཞུགས་པ། །ཡེ་ཤེས་ཕྲ་བ་རླུང་བྲལ་མི་རྟོག་པ། ། ལྷན་ནེར་གནས་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཡིན། ། ཞེས་སོ།

以下是直譯： 內相或本質上顯現如鏡智慧的樂明無分別智慧。《二無勝》中說："首先見到蜃景本性,具有五色光。"又說："稱為顯現的無分別,明分舍離所取分別,不生諸大及風,明顯安住為第一剎那。" 此智慧止息三十三種由嗔怒所生的分別。《聖天行集》中說："三十三種分別名稱是什麼?離貪、中等離貪、極離貪、意行、已去、憂愁、中等憂愁、極憂愁、寂靜、分別、恐懼、中等恐懼、極恐懼、渴愛、中等渴愛、極渴愛、取著、不善、飢餓、口渴、感受、中等感受、極感受、能知、所知、分析、知慚、慈愛、中等慈愛、極慈愛、懷疑、積聚、嫉妒,這些是三十三種自性分別。" 第二,顯現融入增長的智慧時,外相如朦朧月光,是由意識入阿賴耶識而顯現東脈白色光明。內相比之前更明晰無執。《勝續》中說："第二如月亮。"又說："增長極無分別,更明晰而無執取分別,細微智慧離風無分別,明顯安住為第二剎那。"

།ཡེ་ཤེས་དེས་འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་རྟོག་པ་བཞི་བཅུ་འགག་སྟེ། སྤྱོད་བསྡུས་ལས། འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་རྟོག་པ་བཞི་བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པ་དང༌། ཆགས་པ་བར་མ་དང༌། ཀུན་དུ་ཆགས་པ་དང༌། དགའ་བ་དང༌། དགའ་བ་བར་མ་དང༌། ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང༌། རངས་པ་དང༌། རབ་ཏུ་མགུ་བ་དང༌། ངོ་མཚར་བ་དང༌། དགོད་པ་དང༌། ཚིམ་པ་དང༌། འཁྲུལ་པ་དང༌། འོ་བྱེད་པ་དང༌། འཇིབ་པ་དང༌། བརྟན་པ་དང༌། བརྩེན་པ་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། བྱ་བ་དང༌། འགྲོགས་པ་དང༌། སྟོབས་དང་སྤྲོ་བ་དང༌། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་དགའ་ལ་སྦྱོར་བ་དང༌། ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང༌། སྒེག་པ་དང༌། རྣམ་པར་སྒེག་པ་དང༌། ཞེ་འགྲས་པ་དང༌། དགེ་བ་དང༌། ཚིག་གསལ་བ་དང༌། བདེན་པ་དང༌། མི་བདེན་པ་དང༌། ངེས་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང༌། སྤྱིན་པ་པོ་དང༌། གཞན་ལ་སྐུར་པ་དང༌། དཔའ་བོ་དང༌། ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང༌། གཡོ་སྒྱུ་དང༌། སྡུག་པ་དང༌། མི་སྲུན་པ་དང༌། གྱ་གྱུ་ཆེ་བ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལས་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་བཞི་བཅུའོ། །ཞེས་སོ། ། གསུམ་པ་མཆེད་པ་ཐོབ་པ་ལ་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཕྱི་རྟགས་སུ་ཉི་མ་ཤར་བའམ་མེའི་སྣང་བ་ལྟར་དམར་སེར་དུ་སྣང་སྟེ་ཉོན་ཡིད་ཀུན་གཞིར་ཐིམ་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩའི་གདངས་སོ། །ནང་རྟགས་སུ་བདེ་གསལ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྔོན་བས་ལྷག་པ་འཆར་ཏེ། རྣམ་རྒྱལ་ལས། གསུམ་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་དང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་མི་རྟོག་པ། །གསལ་བ་ཙམ་དུའང་མི་གནས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ། །རླུང་སེམས་མི་ཕྱེད་གསལ་བར་འཆར་བ་སྟེ། ། ལྷམ་མེར་གནས་པ་སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་དེས་གཏི་མུག་ལས་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་བདུན་འགག་སྟེ། སྤྱོད་བསྡུས་ལས། གཏི་མུག་ལས་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། མི་གསལ་བ་དང༌། བརྗེས་ངེས་པ་དང༌། འཁྲུལ་པ་དང༌། མི་སྨྲ་བ་དང༌། སྐྱོ་བ་དང༌། ལེ་ལོ་དང༌། ཐེ་ཚོམ་སྟེ། ཐམས་ཅད་གཏི་མུག་ལས་གྱུར་པའི་རྟོག་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་འགག་གོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 此智慧止息四十種由貪慾所生的分別。《行集》中說："由貪慾所生的四十種分別是什麼?貪著、中等貪著、遍貪著、喜悅、中等喜悅、極喜悅、歡喜、極歡喜、驚奇、笑、滿足、迷惑、親吻、吮吸、堅固、依靠、傲慢、行為、交往、力量與精進、共同歡喜結合、極喜結合、嫵媚、極嫵媚、怨恨、善良、語言清晰、真實、不真實、確定、執取、給予者、誹謗他人、勇敢、無慚、狡詐、可愛、粗魯、極為狡猾,這些是由貪慾所生的四十種分別。" 第三,增長融入獲得的智慧時,外相如日出或火光般顯現紅黃色,是由末那識融入阿賴耶識而顯現分別智慧脈光。內相顯現比之前更勝的樂明無執智慧。《勝續》中說："第三如太陽。"又說："獲得智慧極無分別,不住于明晰極細微,風心不分明顯現,光明安住為第三剎那。" 此智慧止息七種由愚癡所生的分別。《行集》中說："由愚癡所生的七種分別是什麼?不明晰、忘失、迷亂、沉默、厭倦、懶惰、懷疑,這七種由愚癡所生的分別全部止息。"

།བཞི་པ་ཐོབ་པ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ལ་ཐིམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཕྱི་རྟགས་མཐིང་ནག་གམ་ལྗང་ནག་མུན་སྲོས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཏི་མུག་ཀུན་གཞིའི་ཆ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པས་དབུས་རྩའི་གདངས་སོ། །ནང་རྟགས་སྔོན་བས་དངས་ལ་འོད་གསལ་བས་ཞེན་རྟོག་གི་དྲི་མ་མཐའ་དག་དག་པ་སྟེ། རྣམ་རྒྱལ་ལས། བཞི་པ་མུན་པ་ལྟ་བུ་དང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཉེ་བ་ཐོབ་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ སྟེ། །རང་བྱུང་རང་གསལ་བདེ་བ་དམིགས་སུ་མེད། །ཕྲ་རགས་རང་བཞིན་ཏིང་འཛིན་མཆོག་མི་འགྱུར། །སྐད་ཅིག་བཞི་པར་མི་འགྱུར་ཁྱབ་བྱེད་ཡིན། ། ཞེས་སོ། །དེའི་དུས་སུ་སྙིང་གའི་རྩ་དར་དཀར་གྱི་སྐུད་པ་འདྲ་བའི་ནང་གི་ཁྲག་དབུགས་ཀྱི་དངས་མ་ལ་ཐིག་ལེ་ཨ་ཧྃ་རྫོགས་པར་ཐིམ་ནས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་འཆར་རོ། །འོད་གསལ་བཞི་རིམ་ཀྱིས་འཆར་བ་ཡང་ཨ་ཧྃ་སྙིང་གའི་རྩ་འདབ་ཏུ་འདུས་པ་དངས་མའི་རྩ་ནང་གི་དངས་མ་ཆེན་པོ་ལ་རིམ་གྱིས་ཐིམ་པས་དེར་གྱུར་པའོ། ། དེའང་འོད་གསལ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་དུས་སུ་སྒྲིབ་པ་རགས་པ་རྣམས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ལ། བཞི་པའི་དུས་སུ་ཕྲ་བ་ཐིམ་པས་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་སྐབས་ཤིག་དེར་འབྱུང་བས་ཡེ་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བའི་འཐད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་བྱེད་དུས་བཞིན་ནོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤངས་པས་མི་ལྡོག་ལ། འདི་ངོ་མ་ཤེས་ན་ལྡོག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལམ་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། འདི་སྤངས་པ་མེད་པས་ལྡོག་གོ །ངོ་ཤེས་ནས་མི་ལྡོག་པ་ནི། ངོ་ཤེས་དུས་གྲོལ་ནས་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་ཟག་མེད་བརྙེས་པས་ལྡོག་པའི་གནས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སྐུའི་འོད་གསལ་ལོ། །དེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་གཟུགས་སྐུའི་འོད་གསལ་ནི་སྐད་ཅིག་བཞི་པའི་རྗེས་དེ་ཉིད་ལ་འཆར་ཏེ། རྣམ་རྒྱལ་ལས། ལྔ་པ་སྤྲིན་མེད་ནམ་མཁའ་ལ། །མི་རྟོག་མཐའ་དབུས་མེད་པ་འཆར། ། ཞེས་པས། དང་པོར་སྟོན་ཀའི་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་མེད་པ་ལྟ་བུ་ལ་འོད་མཐིང་ག་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཚོམ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཆར་རོ། །དེའང་སྙིང་གའི་འོད་གསལ་ལ་རིགས་ལྔའི་སྐུ་དང་ཞིང་ཁམས་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ།

以下是直譯： 第四，獲得融入近得的智慧時，外相如深藍或深綠的黑暗，是由愚癡阿賴耶識部分融入法界而顯現中脈光明。內相比之前更清凈光明，故一切執著分別的垢染全部清凈。《勝續》中說："第四如黑暗。"又說："近得無垢染，自生自明樂無所緣，細粗自性最勝定不變，第四剎那不變遍滿。" 此時，心間如白絲線般的脈中，血氣精華完全融入明點阿吽（ཨ་ཧྃ，a haṃ，अ हं，阿吽，阿杭），極離戲論的智慧，佛陀法身現前顯現。 四種光明次第顯現，也是由於阿吽（ཨ་ཧྃ，a haṃ，अ हं，阿吽，阿杭）匯聚於心間脈瓣，逐漸融入精華脈中的大精華而成。 前三種光明時粗大障礙融入法界，第四種時細微障礙融入，因此出現一個遠離一切障礙的階段，這是本初解脫的合理性，如同佛陀現前時。 這與佛陀的斷除不同，若不認知則會退轉，因為佛陀是在修道中斷除，而這裡沒有斷除所以會退轉。認知后不退轉是因為認知時解脫，獲得無漏神通等，因此沒有退轉的基礎。這是法身光明。 之後，任運成就色身光明在第四剎那之後立即顯現。《勝續》中說："第五無雲虛空中，顯現無分別無邊際。" 首先，如秋季無雲晴空般顯現藍光中的毗盧遮那佛壇城。這是因為心間光明中具有五部佛身和剎土的緣故。

། དེ་ནས་མི་བསྐྱོད་པ་དང༌། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་དང༌། སྣང་བ་མཐའ་ཡས་དང༌། དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་གཙོ་འཁོར་རྣམས་ཚོམ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཆར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྙིང་ནང་གི་གདངས་ལས་རང་ཤར་བས་འོག་མིན་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུས་དེར་སྣང་བ་སྟེ། སྔར་ངོ་འཕྲོད་ཅིང་བརྟན་པ་ཡོད་པ་རྣམས་དུས་དེར་གྲོལ་ལོ། །དེའང་འོད་གསལ་གྱི་སྐད་ཅིག་རྣམས་བསམ་གཏན་གྱི་ཞག་ཡིན་པས། ད་ལྟ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་རྣམ་རྟོག་ཕྱི་མ་འཕྲོས་སྔ་མ་འགགས་པའི་བར་གྱི་གསལ་དངས་ཇི་ཙམ་གནས་ཡུན་རིང་བ་བར་དོའི་སྐད་ཅིག་མ་བསམ་གཏན་གྱི་རིམ་པའང་དེ་ཡིན་པས། ད་ལྟ་ཉིད་ནས་བརྟན་པ་ཆེ་བ་གལ་ཆེའོ། །དེར་ངོ་མ་ཤེས་ན་སྲིད་པའི་བར་དོ་ལ་རྨི་ལམ་ལྟར་ཡད་ཡུད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱེད་སྔ་མའི་སྣང་བ་དང༌། ཕྱེད་ཕྱི་མའི་གནས་དང་ཡུལ་གྱི་སྣང་བར་འཆར་དུས། རབ་ཀྱིས་བདེན་མེད། འབྲིང་གིས་བསྐྱེད་རྫོགས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། ཐ་མས་སྐྱབས་འགྲོ་ལ་སོགས་པས་བར་དོའི་འཇིགས་པ་ལས་ལོག་ནས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་ཕྱི་མ་ལ་གྲོལ་བར་གསུངས་སོ། །འཕྲོས་དང་བཅས་པས་འོད་གསལ་རྣམ་པ་བཞིས་ལམ་བགྲོད་བའི་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： 然後，不動佛和寶生佛和無量光佛和不空成就佛的主尊眷屬們顯現在曼荼羅中。這些也是從心內的光芒中自然顯現的，在那時顯現為色究竟天金剛界曼荼羅，之前已認識並穩固的人們在那時解脫。 而且，光明的剎那即是禪定的日子，所以現在入定后，從後面的分別念生起到前面的分別念消失之間的清明持續時間越長，中陰的剎那和禪定的次第也就越長，因此從現在開始就要非常穩固很重要。 如果那時沒有認出，就會在有情中陰中如夢般短暫顯現，在前半部分的景象和後半部分的處所與境界顯現時，上等者以無實有，中等者以生圓次第如幻，下等者以皈依等從中陰的恐懼中脫離，轉生到善趣，據說在來世解脫。 伴隨延伸的四種光明行道的方式已經解釋完畢。

། དབང་པོ་ཐ་མ་ལ་སྒོམ་རིམ་བཞག་ཐབས་གོམས་པས་རིགས་འཛིན་འགྲུབ་ཚུལ་གསུམ་ཡོད་པའི། བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ལ་ཡང་མདོར་བསྟན་ཞི་ལྷག་གསུམ་གྱི། མདོར་བསྟན་པ་ནི། ད་ནི། དབང་པོ་ཐ་མས་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ཡང༌། དང་པོར་ཞི་ལྷག་སོ་སོར་རྩལ་སྦྱང་སྟེ། །བརྟན་བར་གྱུར་ནས་ཟུང་འཇུག་དབྱེར་མེད་བསྒོམ། །དེ་ཡང་ཐབས་ཚུལ་དཔག་མེད་ཚུལ་ལ་བསླབ། ། ཞི་གནས་ལའང་གསུམ་ལས། རྣམ་རྟོག་འདུལ་བར་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐོག་མར་ཞི་གནས་བཙལ་བའི་རིམ་པ་ནི། །དབེན་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྟན་ལ་རབ་འདུག་ནས། ། དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་པའི་ཁ་དོག་གྲངས་རྣམས་ཀྱིས། །ཉིན་འགར་རྣམ་རྟོག་འདུལ་ཞིང་གནས་པར་བྱ། །དེའང་བསམ་གཏན་གྱི་ཚེར་མ་སྐྱེ་བོའི་འཚེ་བ་དང་འདུ་འཛིན་དང་ཀླག་ཅོར་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་གནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡིད་འཛིན་པར་སྟན་བདེ་བ་ལ་འདུག་སྟེ་སྐྱིལ་དཀྲུང་བཅས་ནས་ལག་པ་པུས་མོ་ལ་བཀབ་སྟེ། རྩ་གསུམ་གསལ་བའི་རོ་མ་དཀར་པོ་ནས་སྣ་བུག་གཡས་ལ་རླུང་ཕྱིར་སོང་བས་ནད་གདོན་སྡིག་སྒྲིབ་ཐམས་ཅད་སྲོ་ཁང་ནས་དུ་བ་སོང་བ་ལྟར་སངས། ནང་དུ་འཇུག་དུས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འོད་དུ་གྱུར་པ་སྣ་བུག་གཡོན་ནས་བརྐྱང་མ་དམར་པོའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་དབུ་མའི་ནང་དུ་ཐིམ་པར་བསམས་ལ་དར་ཅིག་ཐུབ་ཐང་དུ་སྟེང་འོག་གི་རླུང་ཁ་སྦྱར་ལ་གཟུང༌། ཡང་དལ་བུས་སྔ་མ་བཞིན་བཏང་ལ་ལྷག་ཅུང་ཟད་རེ་གཟུང༌། རླུང་གི་ཁ་དོག་ནི་དཔྱིད་གསུམ་ས་རླུང་བད་ཀན་གྱིས་འཐིབས་པའི་དུས་ཏེ་དེའི་གཉེན་པོར་རླུང་གི་རླུང་ལྗང་གུ །དབྱར་གསུམ་མེའི་ཚ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་རླུང་དཀར་པོ། སྟོན་གསུམ་མཁྲིས་པ་གཡོ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ས་རླུང་སེར་པོ། དགུན་གསུམ་གྲང་བ་ཆུའི་གཉེན་པོར་མེའི་རླུང་དམར་པོ་བསྒོམ་མོ། ། དབྱིབས་ནི་སྙིང་ནང་དུ་རླུང་སེམས་ཀྱི་དངས་མ་གཞུ་ལྟ་བུ་དང༌། གྲུ་གསུམ་པ་དང༌། ཟླུམ་པོ་དང༌། གྲུ་བཞི་རྣམས་བསྒོམ་ཞིང༌། དེ་དང་མཐུན་པའི་རེག་བྱ་ཅན་ནོ། །གྲངས་ནི་ཁུག་པ་བདུན་ཚུན་ཆད་ཡིད་ཀྱིས་བྱའོ།

以下是直譯： 對於下等根器，通過修習禪修次第的安置方法，有三種成就持明的方式。在禪修次第中也有簡略宣說的止觀三種。 簡略宣說是：現在，下等根器的禪修次第也是，首先分別修習止觀，穩固后修習無二雙運。還要學習無量方便法門。 止觀中也有三種，其中教導調伏分別唸的是：如何呢？首先尋求止的次第是：在寂靜處端坐座墊上，以呼吸的顏色和數量，幾天內調伏分別念而安住。 這也是在沒有禪定的障礙、人為的傷害、聚集、喧鬧等的地方，自然能攝心的座位上舒適地坐下，結跏趺坐，雙手覆蓋膝蓋。觀想三脈清晰，從白色右脈呼氣時，所有病魔罪障如同從煙囪排出煙霧一樣清除。吸氣時觀想佛等的禪定化為光明，從左鼻孔進入紅色左脈，融入中脈。然後稍微屏住氣息，上下氣息相合。再次緩慢地如前呼氣，稍微多留一點。 氣的顏色是：春三月地氣和痰濕盛時，作為對治修習綠色風氣。夏三月為去除火熱，修習白色水氣。秋三月為去除膽汁動亂，修習黃色地氣。冬三月寒冷時作為水的對治，修習紅色火氣。 形狀是在心中觀想氣心精華如弓形、三角形、圓形和方形，並與之相應的觸感。 數量是以意念計數至七次呼吸。

།དེའང་ལས་དང་པོ་པས་རླུང་དེ་སྣ་བུག་ནས་ཁྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ནས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་རིང་སྟོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་སྤྲོ་ཞིང༌། དེ་ལས་གཞན་གང་ལའང་ཡིད་མ་ཡེངས་པར་བྱའོ། ཁམས་འདུས་པའི་ཚེ་ནང་དུ་མ་ལུས་པར་ཧ་དྲག་པོས་ཕྱིར་འཕངས་པས་སེམས་ལ། བདེ་བ་དང་དད་པ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་ནང་དུ་གཟུང་ ངོ། །དེའང་རླུང་ལ་ཉིན་ཞག་འགར་སྦྱངས་པས་སེམས་གསལ་དངས་གང་དུའང་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཚེ་རགས་པའི་རླུང་རྒྱུ་བ་མེད་ཅིང་སེམས་རྟོག་པ་མེད་པ་ན་རོ་བརྐྱང་གི་དངས་མ་དཀར་དམར་ཉི་ཟླའི་ཆ་མི་ གཡོ་ཞིང༌། དེའི་ནང་དུ་རླུང་ཞབས་རྒྱུ་བ་མེད་དེ་དབུ་མར་མི་རྟོག་པའི་ངང་ ལ་གནས་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ངོས་ཟིན་པར་གྱུར་ཏེ། དོ་ཧ་ ལས། གང་དུ་རླུང་དང་སེམས་ནི་མི་རྒྱུ་ཞིང༌། །ཉི་མ་ཟླ་བ་འཇུག་པ་མེད་གྱུར་པ། །མི་ཤེས་པ་དག་གནས་དེར་སེམས་ནི་དབུགས་ཕྱུང་ཞིང༌། །ཅེས་སོ། ། དམིགས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ནི། དེ་ནས་རྣམ་རྟོག་རགས་པ་རྣམས་མགོ་ནོན་པ་དང༌། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་རྗེས་ཐོགས། དེ་ནས་བྱམས་སོགས་བཞི་དང་སེམས་གཉིས་དང༌། །བསྐྱེད་རིམ་དང་ནི་བྲིས་སྐུ་གླེགས་བམ་སོགས། །དགེ་བའི་ཡུལ་ནི་གང་ཡང་རུང་ཞིག་ལ། །དམིགས་པ་རྩེ་གཅིག་མ་ཡེངས་མཉམ་པར་གཞག །དེའང་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་བཞིའམ། སྨོན་འཇུག་གཉིས་ལ་བསླབ་པར། སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྣམ་རྟོག་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། ཞེས་པའམ་བསྐྱེད་རིམ་མམ། པོ་ཏིའམ། རི་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་སྐུ་ལ་སེམས་གཟུང་བར། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལུས་ཀྱིས། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཀུན་ནས་རབ་མཛེས་པ། ། དམིགས་པ་འདི་ལ་གང་གི་སེམས་འཇུག་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་མཉམ་གཞག་ཡིན། །ཞེས་པའམ། མདོར་ན་སྔོན་ནས་དམིགས་མེད་ལ་མ་གོམས་པས་དམིགས་ཡུལ་དགེ་བ་གང་རུང་ཞིག་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡེངས་པར་བསྒོམ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། དམིགས་ཡུལ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ནས། །དེ་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 初學者應從鼻孔開始，逐漸將氣擴充套件到四肘等距離，再逐漸擴大到三千大千世界等範圍，除此之外不要讓心散亂到其他地方。當元素聚集時，用強烈的"哈"音將所有氣向外呼出。當心生起快樂和信心等時，就向內收氣。 這樣修習氣幾天後，會生起清明、澄凈、無分別的止。那時粗氣不再流動，心無分別，左右脈的白紅精華如日月不動，其中細氣也不流動，安住于中脈無分別的狀態中，從而認識俱生智慧。如《道歌》所說："何處氣心不流動，日月也不再進入，無知者們在那裡呼出心息。" 專注一境是：之後，當粗分別念被降伏，緊接著修習如下：然後對慈等四無量心、二種菩提心、生起次第、繪畫佛像、經書等任何善法對境，專注一境而不散亂地入定。 這是指修習慈等四無量心，或願行二種菩提心，如《入行論》所說："止息分別念，應當修習菩提心。"或者生起次第，或經書，或繪畫等佛像，應當攝心於此。如《三摩地王經》所說："金色身相的世間怙主，周遍莊嚴美妙，誰能專注於此境，彼菩薩即入等持。" 總之，因為以前未熟悉無緣，所以應當選擇任何一種善法對境專注修習而不散亂。如《經莊嚴論》所言："心專注所緣境，其相續勿散亂。"

། ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་འཛིན་དངོས་ནི། ཐབས། དེ་ལྟར་བཞག་པས་སེམས་ནི་ལས་རུང་ཞིང༌། །གཞན་དུ་མི་འཕྲོ་གར་གཏད་ཡུལ་ལ་ཟིན། །ཇི་ཙམ་བཞག་པ་དེ་ཙམ་མཉམ་པར་གནས། །ལུས་ངག་སེམས་ནི་དགའ་བདེས་ཁྱབ་པ་ན། །རྩེ་གཅིག་མི་གཡོའི་ཞི་གནས་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཡུལ་གང་ལ་སེམས་གཟུང་སར་མཉམ་གཞག་མ་བཏང་རིང་ལ་རྟོག་པ་མི་འཕྲོ་ཞིང༌། སེམས་བདེ་ལུས་བདེ་ངག་སྨྲ་བ་ཉུང་ཞིང་ཚིག་འཇམ་ལ་མདོག་སྣུམ་པ་ནི་ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་པ་གྲུབ་པའི་དུས་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བདག་གི་ལུས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན། ཟས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཆུང་བ་ཡིན། སྨྲ་བ་ཉུང་ཞིང་ཚིག་འཇམ་པ་ཡིན། པགས་པའི་མདོག་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྣུམ་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ལྷག་མཐོང་ལའང་གཉིས་ལས། བསླབ་ཚུལ་ནི། ཞི་གནས་ལས་སུ་རུང་བ། དེ་ནས་ལྷག་མཐོང་དོན་ལ་བསླབ་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཆོས་འདི་ རྣམས། །སྣ་ཚོགས་སྣང་བས་རྨི་ལམ་སྒྱུ་འདྲ་ཞིང༌། །གཟུགས་བརྙན་སྤྲུལ་པ་སྒྲ་བརྙན་དྲི་ཟའི་གྲོང༌། །མིག་ཡོར་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད། །སྣང་བས་སྟོང་སྟེ་རང་བཞིན་སྟོང་པའི་ངང༌། །གཟོད་མ་ནས་མེད་བཞིན་སྣང་བ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་ སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །ཞེས་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྨིག་རྒྱུ་དང༌། །སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་རྨི་ལམ་ཅི་འདྲ་བར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་སྟེ། །མཚན་མར་བསྒོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་མདོ་ལས། ཆོས་གཅིག་གིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང༌། །སྨིག་སྒྱུ་དང་འདྲ་གཟུང་བྱར་མེད་ཅིང་གསོག་དང་ ནི། །བརྫུན་ཞིང་ཐེར་ཟུག་མིན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་འགྲོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 止的正定是：如是安置后，心變得調柔，不散亂他處，專注于所緣境。安住多久，就能等持多久。當身語意遍滿喜樂時，就成就了專注不動的止。 只要不離開等持于任何所緣境，分別念就不會散亂。心樂、身樂、語少言柔和、膚色光潤，這就是成就專注止的時候。如經中所說："比丘瑜伽行者，我的身心調柔，對食物的想念減少，少說話而言語柔和，面板色澤也非常光潤。"等等。 觀也有兩種，其修學方法是：在止調柔后，然後學習觀的意義：外在顯現的輪迴涅槃諸法，種種顯現如夢如幻，如影像、化現、回聲、乾闥婆城、眼翳、海市蜃樓，無有實質。雖然顯現但本性空，本來無有而顯現，應當如八種幻喻般修習。 如《聖三摩地王經》所說："此等諸法如水泡、木芯，如幻如空中閃電，如水中月亮、如海市蜃樓。"又說："如同乾闥婆城、海市蜃樓，如幻如夢，應知一切法皆如是，修有相者本性空。" 《虛空藏經》說："以一法知一切法如幻、如蜃氣，不可執取、虛妄、不實、非恒常，如是了知者，不久將趣向菩提心要。"

།འདི་ལྟར་ཇོ་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་མ་དག་པ་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་དང༌། དག་པ་དཀོན་མཆོག་གི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟར་དོན་ལ་མ་གྲུབ་ལ། འཁྲུལ་ངོར་བག་ཆགས་སམ་བསགས་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་སྟེ། དེའི་སྣང་བ་ལ་ཤར་བ་དེ་ཀུན་དག་དག་འདྲ་ཡང་གཉིས་བཅས་ཀྱི་སྣང་ངོར་ཤར་བས་བརྫུན་པ་སྟེ། མདོ་ལས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་སངས་རྒྱས་བརྫུན་པ་སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟར། དབྱིངས་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུ་ལས་མ་འཕོས་བཞིན་སྣང་བ་བརྫུན་གྱི། དག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོག་མིན་ན་བཞུགས་པ་མེད་པའི་བརྫུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འཁྲུལ་རྟོག་གིས་འཁོར་བ་དང་དེའི་བདེ་སྡུག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ཅིང་ཚོར་བས་བགྲངས་པ་འདྲ་ཡང༌། དུས་དེ་ཉིད་ནས་སེམས་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངང་ལ་ལྟོས་ན་འཁོར་མ་འཁོར་མེད་པ་རྨི་ལམ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་གཉིད་ལ་ཤར་དུས་ནས་འཁྲུལ་སྣང་ཡོད་མ་མྱོང་བར་བཤད་དེ། འཕགས་པ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས། སེམས་དམྱལ་འཇིགས་པ་ང་ཡིས་བསྟན་བྱས་ཏེ། །སེམས་ཅན་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱོ་བྱས་ ཀྱང༌། །གང་དག་ཤི་འཕོས་ངན་སོང་དག་འགྲོ་བའི། །འགྲོ་བ་དེ་དག་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་རལ་གྲི་མདའ་ཆེན་མཚོན་འབྱོན་པའི། །གནོད་པ་བྱེད་པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ལུས་ལ་འབབ་མཐོང་དེ་ན་མཚོན་ཆ་ མེད། །སྣ་ཚོགས་ཡིད་དགའ་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེ་ཞིང༌། །གསེར་གྱི་ཁང་མཆོད་འབར་བ་ཡིད་འོང་བ། །འདི་ན་དེ་ལའང་བྱེད་པ་འགའ་མེད་དེ། །དེ་དག་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཡིན། ། རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་བཏགས་ཏེ། །འདུ་ཤེས་འཛིན་པས་བྱིས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ། །འཛིན་དང་འཛིན་མེད་དེ་ཡང་བྱུང་མེད་དེ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །ཞེས་ སོ། །མདོར་ན་སྣང་བཏགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ལྟར་མེད་ལ་སྣང་བ་སང་སེང་འལ་འོལ་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ།

以下是直譯： 如是，在迷亂面前顯現的不凈器世間和有情世間的一切，以及清凈三寶的一切顯現，實際上如夢幻般不成立。在迷亂面前，由習氣或積累的力量而顯現。雖然這些顯現看似清凈，但因為在二元顯現中呈現，所以是虛妄的。如經中所說："涅槃也如夢如幻。" 在迷亂面前顯現的佛陀是虛妄的，如幻化的本質，如水中月影。雖然未離開法界法身和報身而顯現，但這是虛妄的。然而，這並不意味著清凈佛的本性不存在於色究竟天。 雖然迷亂分別使輪迴及其苦樂相續不斷，似乎可以用感受來計數，但從心性無生的狀態來看，沒有輪迴與否的區別，如夢幻般迷亂，在習氣睡眠中顯現時就從未有過迷亂顯現。如《聖優波離請問經》所言： "我宣說地獄恐怖，令千萬眾生生厭，然而死後墮惡趣的眾生從未存在。 也沒有揮舞刀劍、巨箭、武器傷害他人者，雖見其落在身上，彼處無武器。 各種悅意盛開的花朵，金色宮殿燃燒美妙，此處也無造作者，這些都是由分別念安立。 分別念安立世間，由執著想分別凡夫。能取所取也未生，遍計如幻如海市蜃樓。" 總之，應當精進修習這些顯現和假立的法如八種幻喻般無實而顯現，模模糊糊、朦朦朧朧。

། འཆར་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མར་འཛིན་པ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པས་ནམ་མཁའ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི། ཆོས། ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞིང་བདག་མེད་པས། ། སྐྱེ་མེད་སྤྲོས་དང་བྲལ་བར་མཉམ་པར་གཞག །དེ་ཡིས་ཕྱི་རོལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ཅིང༌། །གཟུང་དང་གཟུང་ཡུལ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས། །དེའང་སྣང་ལ་བདེན་པར་མེད་པ་དེ་ཡང་བཏགས་པ་ཙམ་ལས། དོན་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་མེད་སྤྲོས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ངང་ལ་མཉམ་པར་གཞག་གོ །དེས་ནི་ཕྱི་བདེན་པའམ་བདེན་མེད་སྒྱུ་མར་འཛིན་པའི་རྟོག་པའང་ལྡོག་པས། དེའི་ཚེ་གཟུང་བའི་ཡུལ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་དུས་དེ་ལ་ཞེན་ཆ་གཟུང་རྟོག་གི་བློ་མ་གྲུབ་པས་ཞར་ལ་འཛིན་པའང་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ཏེ། གང་གི་ངོ་བོར་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། སྔོན་འདས་དུས་ཀྱི་བསྐལ་པ་བསམ་ཡས་ན། །མི་ཡི་གཙོ་བོ་བྱུང་བར་ངས་དྲན་ཏེ། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་གཟིངས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ། །མིང་ནི་དངོས་པོ་མེད་ལས་བྱུང་ཞེས་ བྱ། །སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན། །དེ་ཚེ་དེ་དང་མཐུན་པར་མཚན་བཏགས་པའི། །སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པར་བྱས། །ལྷ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྒྲ་འབྱིན་པ། །དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་བར་གྱུར། །སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་གོམ་པ་བདུན་བོར་ཏེ། ། རྒྱལ་བས་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད། །ཐུབ་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་ཡི། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་ནམ་གྱུར་ ཚེ། །རྩྭ་ཤིང་གེལ་པ་སྨན་རི་བྲག་རྣམས་ལས། །ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྒྲ་ཡང་བྱུང༌། །འཇིག་རྟེན་དེ་ན་ཇི་སྙེད་སྒྲ་ཡོད་པ། །ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་ཡི། །སྒྲ་དབྱངས་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 顯現方式是：如此，連執著為幻化這一點也不執著，而修習如虛空： 一切法如虛空無我，無生離戲論而等持。由此了知外在諸法無我，能取所取無自性。 雖然顯現但無實，這也只是假立而已。實際上，安住于超越有無自性等戲論的狀態中等持。 由此，連執著外境為實有或無實有幻化的分別念也會消除。此時，了知無所緣的對境時，能取的心也不成立，因此順便也知道能取不成立。應了知並修習無任何本質、超越所緣的法性。 如《聖三摩地王經》所說： "我憶及過去無量劫前，出現一位人中尊主，大仙人造福如船筏，名為'從無實有生'。 甫一出生即安住虛空，宣說一切法無實有。當時依此而取名，其名聲傳遍世間。 諸天齊聲高呼：'無實有'成為勝者。甫一出生邁出七步，佛陀宣說諸法無實有。 當能仁成為宣說一切法的佛陀法王時，草木枝葉、藥草山巖都發出'諸法無實有'的聲音。 彼世間所有聲音，皆說'無實有、一切皆空'。如是世間導師的妙音廣為傳播。"

། བཞག་ཐབས་ལ་བཅུ་གསུམ་ལས། །སེམས་ལ་བརྟག་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་རྗེས་ཐོགས། དེ་ནས་ནང་གི་སེམས་ལ་འདི་ལྟར་བརྟག །སྣ་ཚོགས་རྟོག་ལ་ངོ་བོ་མེད་པའི་སེམས། །དགག་སྒྲུབ་བདེན་བརྫུན་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་སོགས། །ཡུལ་ལ་འཕྲོ་ཞིང་ངོས་གཟུང་མེད་པ་ཁྱོད། །དང་པོ་གང་འོངས་ད་ལྟ་གང་ན་གནས། ། ཐ་མ་གར་འགྲོ་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཅི། །སྙམ་དུ་བརྟགས་ཚེ་འདི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། དེའང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་དགའ་མི་དགའ་ཡིན་མ་ཡིན་བདེན་བརྫུན་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་པར་ཤ་ར་ར་འཕྲོ་ཞིང་རྟོག་པ་ཁྱོད། དང་པོ་གང་ནས་འོངས། ད་ལྟ་གང་ན་གནས། ཐ་མ་གང་དུ་འགྲོ། ཁ་དོག་ཅི་འདུག །དབྱིབས་དང་མཚན་མ་ཅི་འདྲ་ཞེས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མ་ཡེངས་པར་བརྟགས་ཤིང་གཞིག་རས་དཔྱད་པ་ལ་འབད་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་བརྩེགས་ལས། འོད་སྲུངས། འདི་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་སེམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་རྟོག་པའི་ཡུལ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ཤིང་ལས་མེ་བྱུང་དུས་ཤིང་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་པ་ལས། བུད་ཤིང་ཟད་ནས་གཉིས་ཀ་ངོ་བོ་མེད་པ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དཔེར་ན་ཤིང་ཉིད་རླུང་གིས་དྲུད་པ་ལས། །མེ་བྱུང་ནས་ནི་དེ་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཤེས་རབ་དབང་པོ་སྐྱེས་ནས་ནི། །སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད། །ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

以下是直譯： 安置方法有十三種，其中觀察心性是： 如是修習之後，然後應當如此觀察內心： 種種分別無實質的心，肯定否定、真假、苦樂、舍等， 散亂于境而無法把握的你，最初從何而來，現在何處安住？ 最後往何處去，形狀和顏色如何？當如是觀察時，將會如此見到。 也就是說，對各種境界生起喜不喜、是非、真假、苦樂等念頭，紛紛擾擾地散亂的你這個分別念，最初從何而來？現在安住何處？最後往何處去？有什麼顏色？形狀和特徵如何？應當毫不散亂地觀察，努力分析探究。 如《寶積經》所言："迦葉，此中何為諸法的擇法慧？即是遍尋心的精進。"這就是其意義。 如此觀察后，所分別的對境以及能分別的智慧本身也不可得，就像木頭生火時木頭本身也被燒盡，柴薪耗盡后二者都無實質一樣。如同該經所說： "譬如木頭被風摩擦，生火后燒燬自身。 同樣，智慧根生起后，擇法也會燒燬自身。" 以這種方式理解。

། གནས་ལུགས་མཐོང་ཚུལ་ནི། འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པར་རྟོག་པ་ནི། དགག་སྒྲུབ་ལ་འཕྲོ་བ་དང༌། དེ་ལ་སོ་སོར་དཔྱོད་པའི། སེམས་ནི་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་སྟོང་ ཞིང༌། །བར་དུ་གནས་དང་ཐ་མར་འགག་པས་སྟོང༌། ཁ་དོག་དབྱིབས་མེད་ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་མེད། །འདས་པ་འགགས་ཤིང་མ་འོངས་མ་སྐྱེས་ལ། །ད་ལྟ་མི་གནས་ཕྱི་ནང་གང་ནའང་མེད། །ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞིང་སྤྲོས་དང་བྲལ་བར་ཤེས། །འདི་ལྟ་སེམས་དེ་ནི་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་རྟོག་པས་བསླད་པ་སྟེ། དོན་ལ་ངོ་བོ་གང་ཡང་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་རྒྱུ་མེད་པས་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་སྟོང༌། མ་སྐྱེས་པ་ལ་གནས་མཁན་མེད་པས་གནས་པ་ངོ་བོས་སྟོང༌། མི་གནས་པ་ལ་འགག་རྒྱུ་མེད་པས་འགག་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང༌། ཁ་དོག་མེད། དབྱིབས་མེད། བསྟན་དུ་མེད། ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་དུ་བཙལ་ཞིང་དཔྱད་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། མ་རྙེད་པའི་ངང་དེ་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ངོས་གཟུང་དཔྱད་ར་མེད་པར་སང་ངེ་བ་ཡངས་ཕྱམ་མེ་བ་བྱ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་སྐུ་རང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་སྟེ། བདེ་བ་རབ་འབྱམས་ལས། རྩ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ནི། །བཙལ་བས་མ་རྙེད་ངོས་གཟུང་མེད། །ཇི་བཞིན་ཡེ་བཞིན་སྟོང་པའི་ངང། །བརྗོད་བྲལ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོ། ། གློད་ནས་བཞག་པ་ནི། དུས། དེ་ཚེ་སེམས་ལ་གང་ཡང་མི་བསམ་པར། །ཆད་པ་ངལ་གསོ་བཞིན་དུ་ལྷོད་ཀྱིས་གློད། །ཅི་ཡང་མི་བསམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བོར། ། ཐམས་ཅད་གཉིས་མེད་མཉམ་པའི་ངང་ལ་གཞག །ཁུར་གྱིས་དུབ་པ་ངལ་གསོ་བ་ལྟར་སྔར་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་རྣམ་པས་དཔྱད་པའི་གོམ་པ་དོར་བས་ངལ་བ་ན་མཐའ་གཏུགས་པའམ་ངལ་སར་སླེབ་པ་ལྟར་ཕྱམ་གྱིས་སོང་བ་སྟེ། རང་ལུགས་སུ་ལྷོད་ཀྱིས་གློད་པས་དྲན་བསམ་གང་ཡང་མེད་ལ་རིག་པའི་མདངས་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་མ་འགགས་པར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཁྲོལ་ལེ་ཤིགས་སེ་བུན་ནེ་བའི་ངང་ལ་གཞག་གོ །དོ་ཧ་ལས། འཇུར་བུས་བཅིངས་པའི་སེམས་དེ་ནི། །གློད་ན་གྲོལ་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །རྨོངས་རྣམས་གང་གིས་འཆིང་གྱུར་པ། ། མཁས་རྣམས་དེ་ཡིས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 見到實相的方式是： 了知能取不成立： 散亂于肯定否定，以及對此逐一觀察的心， 最初空無生起之因，中間空無安住，最後空無滅盡。 無色無形無實質可把握，過去已滅未來未生， 現在不住內外皆無，知其如虛空離戲論。 這樣的心雖似存在，實為分別念所染污。實際上，因無任何本質而無生因，故最初空無生起之因；未生則無安住者，故安住空無自性；不安住則無可滅，故滅盡空無自相。無色無形，不可示現，內外中三處尋求觀察亦不可得。 未得之境如虛空般無可把握，清明開闊，離諸造作，這就是法身自然的境界。如《廣大安樂經》所說： "無根本的心性，尋求不得無可把握。 如實本然空性中，離言自生本智慧。" 放鬆安住是： 此時於心不作任何思維，如疲勞休息般輕鬆放鬆。 什麼都不思維，捨棄作意，安住一切無二平等之境。 如揹負重擔疲憊后休息一樣，先前以分別觀察的方式探究而感到疲憊時，就像到達了盡頭或休息處一般放鬆。在自然狀態中輕鬆放鬆，無任何念想，但覺性光明伴隨著安樂未曾間斷，一切顯現清澈明朗、輕鬆自在，安住於此境界中。 《道歌》中說： "被繩索束縛的心，放鬆則必定解脫。 愚者為何所束縛，智者以彼而解脫。"

།སྤྱིར་ཡང་སེམས་ནི་བསྒོམས་ཏེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ན་འཕྲོ་རང་འཕྲོ་ལ། གང་དགར་སོང་ཞིག་ཅེས་གློད་ན་རང་སོར་གནས་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རྔ་མོ་དང་འདྲ་བར། དེ་ཉིད་ལས། བཅིངས་པ་དག་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་འགྲོ་བར་རྩོམ། །ཐོངས་པར་གྱུར་ན་མི་གཡོ་བརྟན་པར་གནས། །གོ་ལོག་རྔ་མོ་ལྟ་བུར་བདག་གིས་རྟོགས། །བུ་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱང་རང་ལ་ཅེར་ཏེ་ལྟོས། །ཞེས་སོ། །དེའང་གཟིངས་ཀྱི་བྱ་རོག་ལྟར་སེམས་ཀྱང་འཕྲོ་རུ་བཅུག་ནས། ད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ནང་དུ་མ་འོང་ཞིག་ཅེས་བྱས་ན། ཕྱི་ཡུལ་འཕྲོ་བ་བཞིན་བྱས་ཀྱང་ནང་དུ་ལོག་ནས་སྟོང་པ་རང་གནས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་སྔ་མ་ལྟར་གནས་པའང༌། དེ་ལས། ཡུལ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་སྟེ་བསྟོན་བྱ་མིན། །སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་སྤྱད་པར་བྱ། །ཇི་ལྟར་གཟིངས་ལས་འཕུར་བའི་བྱ་རོག་ནི། །བསྐོར་ཞིང་བསྐོར་ཞིང་སླར་ཡང་དེ་རུ་བབས། །ཞེས་སོ། ། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་སེམས་འཕྲོ་བའི་དུས་སུ། ཡུལ་བདེན་པར་མེད་པས་བློ་ཡང་སྐད་ཅིག་གིས་དེ་ལ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་དེ་རང་ལོག་ནས་དཔྱད་ར་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །དཔེ་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་གཟིངས་ཁ་ནས་འཕུར་བའི་བྱ་རོག་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་མི་བརྟེན་པར་གཟིངས་དེ་ཉིད་དུ་བབས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟོགས་པ་འཆར་ཚུལ། བསྒོམ་པའི་ཚུལ། དེ་ཡིས་ངར་འཛིན་གང་ཟག་བདག་མེད་ཅིང༌། །འཛིན་པའི་སེམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས། །དེ་ལྟར་ང་དང་བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་རྣམ་རྟོག་རྩད་བཅད་པས་མ་རྙེད་པའི་དོན་ལ་གོམས་པས་འཛིན་བྱེད་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པས་འཛིན་པ་རང་བཞིན་མེད་ལ། སྔར་གཟུང་ཡུལ་ངོ་བོ་མེད་པས་གཟུང་བ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དང་སྐྱེ་མཁན་གཉིས་མ་གྲུབ་སྟེ་འཁོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲོལ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དགོངས་པར་ཕྱིན་པའོ། །དེའང་འཁོར་བ་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། དོ་ཧ་ལས། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞེས། །རྨོངས་རྣམས་མདའ་བསྣུན་གྱིས་སྨྲས་ཙེན་ན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 一般而言，若專注修習心一境性，心則自然散亂；若放任其去，說"隨你去哪裡"，則自然安住，這是法性，如同騾子一樣。如彼所說： "被束縛者欲往十方， 一旦放開則安住不動。 我已了知如同倒騾， 孩子們啊，也當直視自心。" 又如船上的烏鴉，讓心散亂后說："現在不要回來"，雖似向外境散亂，卻會回到內在，安住于空性自然的境界中，如前所述。如彼所言： "境界本來清凈無需指示， 唯以空性而行。 如船上飛起的烏鴉， 盤旋再三終歸原處。" 當心散亂於色等境時，因境無實，心剎那間不依于彼，自然返回，安住于無可觀察的空性中。比如外海上船隻甲板飛起的烏鴉不依外境，最終落回船上。 證悟生起的方式，修行的方法： 由此了知我執之人無我， 能執之心無自性。 如是追究我與自我的執著分別，未得其義，由此熟習，了知能執之人無我，故能取無自性；先前已知所取對境無實質，故了知所取無我。通達二我皆空，輪迴中生處與能生者二者皆不成立，輪迴自性空而解脫，即是證入涅槃的境界。 又，輪迴不離心性，因此《道歌》中說： "輪迴本性即心之本質， 愚者以箭喻說，智者當知。"

།དེ་ལྟར་རྟོགས་དུས་ཚེ་འདིར་མ་གྲོལ་ཡང་ཕྱི་མར་གྲོལ་ངེས་ཏེ། དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཤེས་པས་གལ་ཏེ་འདིར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང༌། །སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་འབད་མེད་པར། །ངེས་པར་འཐོབ་འགྱུར་ལས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དཔེ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་རླབས་ཆེ་བས་མི་མྱོང་མི་སྲིད་པར་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་པའི་ལས་བཞིན་ཏེ་ངེས་པར་མྱོང་འགྱུརགྱི་ལས་བཞིན་ཞེས་སོ། ། བརྟན་པ་ཐོབ་ཚུལ་ནི། ཞི་ལྷག་སོ་སོར་བརྟན་པ་ཐོབ་པ། དེ་ནས་ཟུང་འཇུག་གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །སྣང་སེམས་གཉིས་མེད་ཆུ་དང་ཆུ་ཟླ་བཞིན། །རྫིང་བུར་ཆུ་ཟླ་ཤར་དུས་ཆུ་དང་ཟླ་གཟུགས་ཐ་དད་མེད་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་འཛིན་པའི་དུས་དེའི་བློ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །སྣང་བ་ནི་གཟུང་བའོ། །སྣང་ཡུལ་ལ་མི་ཟེར་བ་ཡིན་པར་གོ་བར་བྱའོ། །སྣང་ཡུལ་དང་དེའི་སྟོང་པ་གཉིས་ཆུ་དང་ཆུ་ཟླ་ལྟར་གཉིས་མེད་གནས་སོ། ། གཉིས་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་བསླབ་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་མ་རིག་པས། །གཉིས་སུ་གཟུང་བས་སྲིད་པར་འཁྲུལ་ན་ཡང༌། །གཉིས་མེད་ཤེས་པས་མྱ་ངན་འདས་ཞེར་ འགྲོ །དེ་བས་གཉིས་མེད་དོན་ལ་འདི་ལྟར་བསླབ། །ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད། །དྲི་མེད་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བརགཞག །དོན་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་གཟུང་བས་སྲིད་པར་འཁྲུལ་པ་རྨི་ལམ་གྱི་ཆུ་ལ་འཇིགས་པར་གཟུང་བས་སླར་འཇིགས་སྔངས་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པ་ལྟར་སོང་བའི་འཁྲུལ་སྣང་གི་བག་ཆགས་བརྟན་པ་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང་ལས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འཁྲུལ་སྣང་འཆར་བའི་གཞི་སེམས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་ངོ་བོ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་གོས་མ་མྱོང་བར་ཤེས་ཏེ། རྒྱུད་བླ་ལས། སེམས་དེའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བས་ན་ཉོན་མོངས་ངོ་བོ་མེད་གཟིགས་ནས། །ཞེས་པ་ལྟར། དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས། མཐའ་ཡིས་མ་གོས་པའི་སྙིང་པོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་བཞག་སྟེ། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཚོལ་ཁྲོ་གང་ཡང་མི་བྱའོ།

以下是直譯： 如此證悟時，即使此生未解脫，來世必定解脫。如《中觀四百論》所說： "若知此真實， 縱此世未得涅槃， 來世必定無需努力， 定當獲得如業果。" 比如善業或惡業雖大，此世未嘗，必定來世感受，如定業必受。 獲得穩固的方式是： 分別獲得止觀穩固后， 雙運本智如水月無二。 如池中水月升起時，水與月影無別， 顯現與執顯現的心無二。 顯現即所取。應知非指顯現對境。顯現對境與其空性如水月般無二安住。 學習無二之義的方法是： 雖然如此，但因無明， 執為二相而迷惑于有， 若知無二則趨向涅槃。 故應如是學習無二之義： 諸法未生是心之本性， 心的自性清凈無垢染。 無垢空明離戲論而安住。 無義之中執為我而迷惑于有，如夢中見水而生恐懼，反而恐懼越加劇烈，如是迷亂顯現的習氣堅固所生，除心的迷亂顯現外別無所立。顯現迷亂的基礎——心，自性清凈無實質，未曾為煩惱垢染所染。如《寶性論》所說： "彼心自性光明故，見煩惱無實質。" 無垢智慧，不為邊際所染的心要，離戲論的本性如虛空般安住，不作任何分別觀察的尋求。

།བྱས་ན་སེམས་ཉིད་བརྙོགས་པ་འཁོར་བའི་ཀུན་རྟོག་འཕེལ་བ་དུག་སྦྲུལ་གཟེབ་ན་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་རང་སོར་བཞག་ན་གནོད་པ་མེད་ལ་གཙེས་ན་གནོད་པ་ལྟར། སེམས་ཀྱང་རྩོལ་སྒྲུབ་དང་བླང་དོར་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། མི་ཟད་པའི་གཏེར་མཛོད་མན་ངག་གི་གླུ་ལས། སེམས་ཉིད་རྣལ་མའི་དོན་ནི་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་དཀའ་བ། །མཐའ་ཡིས་མ་གོས་དྲི་མ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ནི། །རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པས་ཀུན་གྱིས་དཔྱད་བྱ་མིན། ། གལ་ཏེ་དཔྱད་ན་དུག་སྦྲུལ་གཙེས་པ་ཁོ་ནར་ཟད། །ཅེས་དང། །ཀུན་བྱེད་ལས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཅིག །འདི་ལ་སུས་ཀྱང་འཆོས་པར་མ་བྱེད་ཅིག །མ་བཅོས་མཉམ་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ནི། །མི་རྟོག་ཆོས་སྐུའི་དགོངས་པ་ངང་གིས་གནས། །ཞེས་སོ། ། མཐའ་བྲལ་དབུ་མར་རྟོགས་ཚུལ་ནི། སྒོམ་པའི་ཚུལ། དེ་ཡིས་ཉོན་མོངས་རྙོགས་པ་རབ་ཞི་ཞིང༌། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་གནས། །རིག་དང་མངོན་ཤེས་ཏིང་འཛིན་འགྲུབ་འགྱུར་ཞིང༌། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་མཐའ་བྲལ་དབུ་མར་རྟོགས། །ཉོན་མོངས་པའི་རྙོག་པ་ཞི་ཞིང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རིག་པ་དང་གྲོལ་པའི་ཡོན་ཏན་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་འགྲུབ་སྟེ། སྡུད་པར། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྨད་པར་འདོར། །རིག་དང་མངོན་པར་ཤེས་དང་ཏིང་འཛིན་མངོན་པར་འགྲུབ། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 若如此做，則會攪擾心性，增長輪迴的妄念，如毒蛇在籠中，若任其自然則無害，若驚擾則有害。因此，教導心無需勤作修持、取捨。如《無盡藏庫口訣歌》所言： "心性本義眾難解， 無邊無垢之心要， 本性清凈勿觀察， 若觀如擾毒蛇爾。" 《遍作》中說： "如何顯現即如是， 此中任誰莫修整， 未整平等大王中， 無念法身境自住。" 了悟離邊中觀的方式，修行的方法： 由此煩惱濁完全平息， 安住于無分別大智慧。 成就明覺、神通與禪定， 了悟能所無二離邊中觀。 煩惱的混濁平息，以能所二取無二的智慧、無分別的禪定，成就明覺、解脫功德、天眼和神通。如《般若攝頌》所說： "以禪定厭離欲妙欲， 成就明覺、神通與禪定。"

། བསྒོམ་བྱ་སྒོམ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པར་བསྟན་པ་ནི། མཉམ་པར་བཞག་པའི་དུས། དེ་ཚེ་སེམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ། །ཡུལ་ནི་མི་དམིགས་རང་བཞིན་སྤྲོས་དང་བྲལ། །བསྒོམ་དང་བསྒོམ་བྱ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ། །བྱ་རྒྱུ་བྱེད་མཁན་མེད་པས་གདོད་མའི་ངང༌། །དྲི་མེད་རང་བཞིན་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན། །མཉམ་པར་བཞག་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ནི་སྤྲོས་བསྡུ་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལས་སྣང་ཡུལ་སྣང་ཡང་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པས་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་མེད་པའི་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས། སྒོམ་དང་བསྒོ་མཁན་གཉིས་སུ་མེད་པས་བྱ་རྒྱུ་དང་བྱེད་མཁན་རང་སར་གྲོལ་བ་ནི་སེམས་བྱུང་གི་འཇུག་པ་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པས་རང་བཞིན་གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་དུས་དེར་ཕྱིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་དོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་སྐུ་རང་གནས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་གནས་པའི་དུས་སོ། །དོ་ཧ་ལས། མ་ལུས་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ། །སེམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པས་ན། །དེ་ཉིད་དྲི་མེད་མཆོག་གི་གོ་འཕང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་སེམས་སེམས་བྱུང་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ལ་ཐིམ་པས་རྣམ་རྟོག་མི་གཡོ་བ་ལན་ཚྭ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ལྟ་བུ་ཡང༌། དེ་ལས། རྣམ་རྟོག་ཡིད་ནི་མི་གཡོ་བརྟན་པར་གནས། །ཇི་ལྟར་ལན་ཚྭ་ཆུ་ལ་ཐིམ་པ་ལྟར། །དེ་ལྟར་སེམས་ནི་རང་བཞིན་ལ་ཐིམ་འགྱུར། །དེ་ཚེ་བདག་དང་གཞན་ནི་མཉམ་པར་མཐོང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 關於無修所修能修為佛陀密意的教導： 等持時： 彼時心如虛空， 境不緣自性離戲論， 無修所修法性中， 無作無作者本初境， 無垢自性清凈即佛陀。 等持時，心離戲論收攝，如虛空般安住。雖有顯現境，但無執取所緣，故自性無二相入，是無二智慧。無修與修者二相，故所作與作者自然解脫，心所入融於法界，彼時抵達本初法界。是安住於心性實相佛陀法身自住密意之時。 如《道歌》所說： "無餘恒時住佛陀， 心以自性本清凈， 即是無垢最高位。" 彼時心與心所融入自性清凈的心性中，分別念不動，如鹽融於水中。如其中所說： "分別意不動穩固住， 如同鹽融於水中般， 如是心融于自性中， 彼時見自他平等性。"

།ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ནི། གཞན་ཡང་དུས་དེའི་ཚེ། གཟུང་ཡུལ་མི་དམིགས་ཆུ་ཟླ་མིག་ཡོར་ ལ། །འཛིན་མཁན་མི་དམིགས་གཡོ་མེད་ཕྱོགས་ལྷུང་བྲལ། །སྣང་སེམས་གཉིས་མེད་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ངང༌། །ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདུས་མ་བྱས། །བདུད་རྩི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད། །ཕྱི་གཟུང་བའི་ཡུལ་ལྔ་ཆུ་ཟླ་ལམ་མིག་ཡོར་ལྟར་རྟོག་པས་གཟུང་བའི་རྟོག་པས་བདེན་པར་ཞེན་པའི་དམིགས་པ་ཅུང་ཟད་མེད་ཅིང༌། ནང་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཆ་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྟོགས་པས་དེར་འཛིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རང་སོ་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཟབ་པ། ཞི་བ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ། ངང་གིས་འོད་གསལ་བ། སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་བདུད་རྩི་ལྟ་བུ་སྟེ། ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདུས་མ་བྱས། ། བདུད་རྩི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཤིག་བདག་གིས་རྙེད། །ཅེས་པ་སྟེ། ཚུ་རོལ་འཁོར་བ། ཕ་རོལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་སློབ་པའི་ལམ་གསུམ་མི་དམིགས་པས་ཤེསརབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཚུ་རོལ་ཕ་རོལ་མཐའ་ལ་མིན། །དེ་དག་བར་ན་མི་གནས་པ། །དུས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་འདོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 了悟法性的方式： 此外，在那個時候： 所取境不緣如水月幻影， 能取者不緣不動離偏執， 顯現與心無二到彼岸境， 甚深寂靜離戲光明無為， 如甘露般法性得通達。 外在五種所取境如水中月亮、路上幻影，無絲毫被分別念執為實有的所緣；內在能取識如無分虛空，了知其本性為空，能所二取無二的智慧自然無有增減，即是般若波羅蜜多。甚深、寂靜、離戲論、自然光明、各別自證智慧如甘露。如說："甚深寂靜離戲光明無為，如甘露般法我已獲得。" 此岸為輪迴，彼岸為涅槃，不緣此二者之間的三種學道，即是般若波羅蜜多。如《現觀莊嚴論》所說： "非住此岸彼岸邊， 亦不安住彼等間， 由知諸時皆等性， 許為般若波羅蜜。"

། ལྟ་བ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་གནས་པ་ནི། འཛིན་མེད་ཡངས་པའི་ཏིང་འཛིན་གྲུ་ཆེན་གྱིས། །སྲིད་གསུམ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་བརྒལ་བས་ན། །ཞི་བདེའི་སྟེང་དུ་བླཽ་བདེ་རྒྱུན་མི་འཆར། །རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ངང་དུ་ཕྱིན། །ལྟ་བ་ཡངས་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པའི་ངང་ལ་གནས་པ་གྲུ་ལྟ་བུས་འཁོར་བ་སྤྲོས་པའི་རྒྱ་མཚོ་བརྒལ་ནས། གཞི་ཡེ་ནས་སྤྲོས་པ་མེད་པར། བློ་དུས་དེར་སྤྲོས་པ་མེད་པར་འདྲེས་ཏེ་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ངང་ཞེས་བཏགས་པས་དེར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བྱུང་བྱས་པ་མེད་པའི་དོན་ཀུན་རྫོགས་པའི་རྟོགས་པ་འཆར་བ་ཡང༌། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་དེ་ཕྱིར་ཀུན་བྱེད་ང་ཡིས་ལུང་བསྟན་པ། །ཐོས་པའི་དོན་ལ་མ་ནོར་བརྟན་པར་བྱོས། །བྱ་བཙལ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །མ་བྱས་དོན་ཀུན་རྫོགས་པའི་རྟོགས་པ་འཆར། །ཞེས་སོ། ། ཞི་ལྷག་མཚན་ཉིད་པ་ངོས་གཟུང་བ་ནི། དེ་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་དུས་སེམས་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པར་ལྷན་ནེར། གནས་པས་ཞི་གནས་ཆོས་སྐུ་སྟོང་པ་ལ། །གསལ་བས་ལྷག་མཐོང་གཟུགས་སྐུ་སྣང་བ་ཉིད། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཚོགས་གཉིས་བསྐྱེད་རྫོགས་གྲུབ། དེའང་གནས་པས་མི་རྟོག་པ་སྟོང་པའི་ཆ་ནི་ཞི་གནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཤེས་རབ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན་ལ། གསལ་བས་སྣང་བའི་ཆ་ནི་ལྷག་མཐོང་གཟུགས་སྐུའི་རྒྱུ་ཅན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐབས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །དེའི་དུས་སུ་དམིགས་པ་མེད་པ་དོན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་པར་ཡང༌། ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། མི་འཛིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །མི་བསྲུང་བར་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །མི་གནས་པ་ནི་བཟོད་པའོ། །མི་བརྩོན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །མི་སེམས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །མི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྦྱྀན་སོགས་དྲུག་སྤྱཽད་པ་ནི་དེ་ལ་གནས་པས་དེ་དག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་མ་ཕྱིན་ལ། དེ་དག་གི་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་པའོ།

以下是直譯： 究竟見解的方式： 安住于如是境界： 無執廣大三昧大船， 已渡三有大海彼岸， 寂樂之上樂心不現， 抵達自性大圓滿境。 安住于了悟廣大見解大義的境界，如船渡過輪迴戲論大海，基本來無戲論，心與之無戲論融合，法界智慧無二，稱為大圓滿境，說為"抵達"。自然無作一切義圓滿的證悟生起，如《遍作》所說： "故此遍作我授記， 所聞之義勿錯持， 離諸所作事業故， 無作一切義圓滿證悟生。" 辨識真正止觀： 如是等持時心無增減安然住， 以住為止觀法身空性， 以明為勝觀色身顯現， 方便智慧二資糧生圓滿成就。 其中，以住為無分別空性分是止觀，為法身因，是智慧資糧，屬完成次第；以明為顯現分是勝觀，為色身因，是福德資糧，屬生起次第，自然成就。 彼時無所緣即是究竟六波羅蜜多，如《梵天所問經》所說： "無執著是佈施， 無守護是持戒， 無住是忍辱， 無精進是精進， 無思是禪定， 無所緣是智慧。" 此外，行持佈施等六度並未到彼岸，超越一切菩薩行時，才到達彼岸。

།དེའི་དུས་སུ་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རྫོགས་ཏེ། ལྷའི་བུ་བློ་གྲོས་རབ་གནས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། གང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་སོ། །ཚོགས་གཉིས་ཀྱང་རྫོགས་པར༌། སའི་སྙིང་པོ་འཁོར་ལོ་བཅུ་པ་ལས། དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་ཏོག་གིས་གསོལ་པ། དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོགས་ཇི་ལྟར་བསག་པར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། ཚོགས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་སོ། བསག་པ་ནི་མང་དུ་སྤེལ་བའོ། །གསོལ་པ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཇི་ལྟར་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ། དཀར་པོའི་ཆོས་མཚན་མ་དང་བཅས་པའོ། །གསོལ་པ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གང་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་མེད་པའོ། །གསོལ་པ། དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གསོག་པ་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འཁོར་བའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་བ་ལང་གི་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་དང་མཚུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མྱུར་དུ་བརླག་པ། ཟད་པ། བྱིས་པ་འབྲིད་པ། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་མྱོང་ནས་སླར་ངན་སོང་དུ་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་ལྟ་བུ། མི་བརླག་པ། མི་ཟད་པ། མི་སླུ་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཏོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཁོ་ན་བསག་པར་བྱའོ་ཞེས་ སོ། །དེའང་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་རྣམས་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་བསམ་གཏན་པས་བསམ་གཏན་གཙོ་བོར་བྱ་བ་ལ་དགོངས་སོ། ། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ནི། དེའང༌། ལྷག་མཐོང་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་བྱས་ནས། །ཞི་གནས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཡི་ངང་ལ་གནས། །ཡང་སྔར་ལྷག་མཐོང་གིས་རྟོགས་པའི་དོན་ལ་འདྲིས་པ་ནི་ཞི་གནས་ལ་རག་ལས་པས་ཀྱང་ཟུང་འབྲེལ་དུ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་འབད་དོ།

以下是直譯： 此時，究竟持戒也圓滿，如《天子善住慧所問經》所說："不執著持戒與破戒，此即是戒波羅蜜多。" 二資糧也圓滿，如《地藏十輪經》所說："其中無所緣即是福德智慧二資糧。"又如《勝智經》中，菩薩智頂問道："比丘瑜伽行者應如何積聚資糧？"佛答："資糧即福德與智慧，積聚即廣為增長。"又問："何為福德資糧？"佛答："佈施等有相白法。"又問："何為智慧資糧？"佛答："般若等無相法。"又問："如何積聚此二者？"佛答："福德資糧稱為輪迴資糧，如牛蹄印中水，何以故？速滅盡，欺誑愚者，享受人天樂后復墮惡趣輪迴。智慧資糧稱為涅槃資糧，如大海之水，不滅、不盡、不欺，令得涅槃。智頂啊，唯當積聚智慧資糧。" 這是指應將順福德法轉為順解脫分，禪修者應以禪定為主。 止觀二者的作用是： 以勝觀生起證悟智慧， 以止住于彼境界中。 又，先前以勝觀所證悟的義理，熟悉依賴於止，因此應當努力成就止觀雙運。

།དེ་ལྟར་གོམས་པས་དམིགས་མེད་རྟོགས་པའི་དུས་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ དུས། །གང་ཚེ་གཟུང་འཛིན་དངོས་དང་དངོས་མེད་དུ། །བློ་ཡི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་པར། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དམིགས་པ་མེད་པར་ཞི། །ཡང་དག་པའི་དོན་བསྒོམ་དུས་གཟུང་འཛིན་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་དང་པོར་བྱ་བའི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ངང་ལ་བླཽའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་ཕྱི་ནས་བྱ་བའི་ཞི་གནས་ཏེ། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ན་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག ། བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། ། གོམས་པས་ཏིང་འཛིན་འགྲུབ་ཚུལ་ལ་ཡང་དྲུག་ལས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི། དེ་ལྟར་གོམས་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། སེམས་ལ་ཡོན་ཏན་ཡེ་ལྡན་དུ་ཡོད་ཀྱང་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པའི་ཚེ་མི་སྣང་བས། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པས་སྒྲིབ་པ་ཅི་རིགས་སུ་དག་པ་ལས་གནས་སྐབས་སུ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པའི་ཚེ། རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པའི་སེམས་ཉིད་ལ། །གནས་སྐབས་གློ་བུར་ཀུན་རྟོག་དག་པ་ན། །སྙོམས་འཇུག་དགུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་ཤེས་འགྲུབ། །ཏིང་འཛིན་གྲངས་མེད་གཟུངས་སྤྲིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །དེ་ཡང་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་རྟོག་དག་པས་སྙོམས་འཇུག་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དུ་མ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯：

如此修習而證悟無緣時：

如何呢？在等持時， 當心不住于所取能取的有無， 那時法界與智慧無二， 心與心所無所緣而寂靜。

修習真實義時，了悟所取能取的有無無自性，這是最初應做的勝觀。如此了悟后安住於心的無生狀態，這是之後應做的止。當法界與智慧無二時，這二者不可分，應知這是雙運的果實成就。如《入行論》所說：

"當有無二者， 不住心前時， 彼時無他相， 無緣而寂靜。"

關於修習成就三摩地的方式有六種。首先是三摩地的功德：

如此修習而成就三摩地功德的方式是：雖然心本具功德，但被垢染遮蔽時不顯現，因此通過修習止觀而適度清凈遮蔽，從而暫時獲得。當心的分別念融入法界時：

本性本來清凈的心性， 暫時的突發分別念清凈時， 成就九等至、神通、神變， 無量三摩地、陀羅尼云自然成就。

這是由於暫時心的分別念清凈，而成就等至等眾多功德。

། སྙོམས་འཇུག་དགུ་བཤད་པ་ནི། དེ་དག་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་སྙོམས་འཇུག་དགུ་ནི། རང་ས་འདོད་པའི་སེམས་གང་རྩེ་གཅིག་པ། །དེ་ལས་རྟོག་དང་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །དགའ་བདེའི་ཡན་ལག་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྐྱེ། །དེ་ལས་རྟོག་མེད་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །སེམས་གསལ་དགའ་བདེའི་རང་བཞིན་གཉིས་པ་སྐྱེ། །དེ་ལས་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་མེད་ཏིང་ངེ་འཛིན། །དགའ་བདེས་བརླན་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་སྐྱེ། །དེ་ལས་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན། །བཞི་པ་ཕན་ཡོན་ཡན་ལག་བཅས་པ་སྐྱེ། །དེ་ལ་འགོག་པའི་སེམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ་དགུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བསྒོམས་པས་སེམས་བདེ་གསལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་རྟེན་ལས་ཐོབ་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་རང་གི་རྟེན་དལ་འབྱོར་ལས་ཐོག་པས་མི་ལ་སྦྱར་ རོ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ནི། ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་གཉིས་ལས། ཉེར་བསྡོགས་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཁ་ཅིག་ལས་དངོས་གཞི་ཙམ་མོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའང་སྔ་མ་སྔ་མའི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཉེར་བསྡོགས་སུ་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་དུས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེའང་མཉམ་པར་འཇོག་དགོས་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང༌། དེ་ཉིད་གང་དུའང་མི་རྟོག་པའི་ངང་དུ་འཇོག་པའི་དྲན་རྩེའི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་དངོས་གཞི་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། །ཐུན་རྗེས་དང་མཚམས་སུ་རྟོག་དཔྱོད་དང་ལྡན་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི། དང་པོའི་སེམས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པ་སྦྱོར་བ། དངོས་གཞི་གསལ་ལ་མི་རྟོག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། གཉིས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་རྟོག་དཔྱོད་གང་ཡང་མེད་པར་ཁྲོང་གིས། དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་མི་རྟོག་པ་སྐྱེའོ། །བཞི་པ་ནི། གསུམ་པའི་སེམས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པའི་དགའ་བདེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེའོ།

以下是直譯： 解釋九種等至。它們是什麼呢？首先,九種等至是: 從自地欲界的專注心, 生起有尋有伺的三摩地。 具喜樂支分的初禪生起。 從此生無尋唯伺的三摩地。 心清明喜樂自性的第二禪生起。 從此生無尋無伺的三摩地。 喜樂潤澤的支分第三禪生起。 從此生攝喜的三摩地。 第四禪具功德支分生起。 在此之上,滅盡心和四禪四無色,共九種三摩地即是次第住的九種等至。 其中,欲界專注心是如前所說修習止觀雙運而獲得的樂明無分別智慧,是從人等欲界所依而得。此處是從自身所依暇滿人身而得,故應用於人。 然後禪定心有近分和根本定兩種。近分是加行,有些說只是根本定而已。應知前前禪定的根本定是後後禪定的近分。 初次專注安住時是初禪近分不可思議,即伴隨"應當平等安住"的尋,以及不作任何分別而安住的正念伺察的加行,從此生起根本定無分別智慧。座間和間隔時具有尋伺。 第二禪是從初禪心的近分中無尋唯伺的加行,根本定明而無分別。 第三禪是從第二禪心的近分中無尋無伺而內心安住,生起殊勝根本定無分別。 第四禪是從第三禪心的近分中伴隨三摩地所得喜樂的殊勝根本定生起。

། ཡུམ་བར་མ་ལས། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའོ། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའོ། །དགའ་བ་སྡུད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ་ཞེས་སོ། ། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་ཚུལ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས། དེ་ལས་མཁའ་ལྟར་དག་ཅིང་དངས་པའི་སེམས། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལས་ཆོས་ཀུན་སེམས་ཉིད་སྤྲོས་པ་མེད། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལས་སྣང་སེམས་མི་དམིགས་སྤྲོས་དང་བྲལ། ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལས་ཡོད་མེད་སྤྲོས་ཀུན་བྲལ་བའི་སེམས། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དེ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཉོན་མོངས་སྤྲོས་པའི་སེམས། །རང་བཞིན་འགོག་པ་ཞི་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །འདིར་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་རྟེན་ལས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བས། དང་པོ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བརྟན་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ནི། དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་ལ། སེམས་དེ་ཡང་ཐོག་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་མཐའ་ཡས་པར་སེམས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི། དེ་ཡང་མི་དམིགས་པས་གང་དུའང་མི་མཐོང་བའི་སེམས་སོ། །སྲིད་རྩེ་ནི། ཡོད་མེད་གང་གིའང་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འགོག་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་འགོག་པ་སྟེ། འཇུག་འགྲེལ་ལས། འདིར་འགོག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་བློས་གཞིགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། མ་གཞིགས་བར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་འཇོག་པ་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་གཉིས་སོ། །དེའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འགོག་པ་ནི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། རྟག་ཏུ་འགོག་པར་གཏོགས་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་མོད་ཀྱི། །འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་ལྷག་པར་སྐྱེ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 《中般若經》中說："有尋有伺是初禪。無尋唯伺是第二禪。無尋無伺的作意是第三禪。攝喜的作意是第四禪。" 獲得禪定心的方式是：從禪定心， 生起如虛空般清凈澄明的心， 獲得空無邊處。 從此一切法唯心無戲論， 獲得識無邊處。 從此現象與心不可得離戲論， 成就無所有處。 從此離一切有無戲論的心， 成就非想非非想處。 從此種種煩惱戲論的心， 獲得自性寂滅的止息。 此處從獲得禪定心的所依而生殊勝無色界心。首先，空無邊處是堅固作意一切法如虛空般清凈無垢的本性。識無邊處是作意唯心，而且心離一切始終、無邊無際。無所有處是由於不緣取而於任何處都不見的心。有頂是超越有無任何邊際的作意。滅盡是息滅心的一切戲論，如《入中論釋》所說："此處滅盡是為息滅心的戲論。" 分類有二：通過理智推理觀察而各別觀察的滅盡，以及不加推理而安住法性中的非各別觀察滅盡。其中，菩薩的滅盡是以悲心攝受眾生，如《入中論》所說："雖常屬於滅盡定，對無怙眾生更生大悲心。"

།དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མ་བཀག་གོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བས་སྤྲོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ཀྱང༌། ཡུམ་བར་མ་ལས། མཐར་ཀྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སྤྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་མཉམ་དུ་ཐོབ་པ་ལས། དེ་ནས་ཞི་གནས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ཕྱོགས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ་སྙམ་ནས་དེའི་ངང་དུ་བློའི་འཇུག་པ་ནུབ་པ་ལས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་འཕེན་ལ། འཕགས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་དང་བདག་གིར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཟུང་འབྲེལ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབས་པས། མི་ཆེའི་སེམས་ཐོབ་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་གོང་མ་ཐོབ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། ། དེའི་སེམས་ལ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཆའི་ཡོན་ཏན་ཚང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལ་འཇུག་གི། ཁམས་དེ་དག་གི་སེམས་རང་མཚན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་རྣམས་ཁམས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྙོམས་འཇུག་དགུ་སྦྱར་ཚུལ་ནི། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་མཐར་གྱིས་སྙོམས་འཇུག་དགུ་པོ་ཡང། །རིམ་དང་རིམ་མིན་ཐོད་རྒལ་རྩལ་སྦྱངས་པས། །རང་གཞན་སྔ་ཕྱིའི་ཚེ་རབས་ལས་རྣམས་དང༌། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་ཤེས་པ་དང༌། །འཆི་ཕོ་སྐྱེ་དང་སྒྲིབ་པས་ཆོད་ཀྱང་མཐོང༌། །གཅིག་དང་དུ་མར་རྫུ་ཞིང་རྣམ་པར་འཕྲུལ། །ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་ཇི་སྙེད་ཇི་བཞིན་ཤེས། ། ཞིང་རྣམས་བདེ་གཤེགས་སྲས་ཀྱིས་གང་བ་མཐོང༌། །དེ་ལ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པས་ལྔར་མི་ཤེས་པའི་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་ཞིང༌། ས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ཞིང་ཁམས་མཐོང་ནས་ཆོས་ཉན་པ་དང་ཚོགས་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། །མཐར་གྱིས་གནས་པ་དེའི་སྒོམ་ཚུལ་ལ་གསུམ་ལས། སེང་གེ་རྣམ་བསྒྱིངས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་ལ་ཡར་རིམ་པར་བསྒོམས་ནས་མར་ལ་ཡང་རིམ་པར་བསྒོམ་པ་སྐས་གདང་བུ་དགུ་པ་ལ་ཡར་འཛེག་མར་འབེབས་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།

以下是直譯： 如果說這樣並未遮止戲論,則因生起無分別智慧的悲心,故無有戲論。 這些也是《中般若經》所說"應當等入九種次第等至"的意義。 一般而言,凡夫與聖者的禪定都是同時獲得大果心,然後趣向止的安樂,認為一切法如虛空,在此狀態中心的活動沉沒,由無色界心投生至有頂。聖者則以勝觀智慧成就一切法無我無我所自性的殊勝雙運,獲得不退心后,直至色究竟天,獲得見修更高智慧而涅槃。 他們的心具足禪定無色界分的功德,故入于那些三摩地,但非那些界的自相心,因為大乘聖者不受生於上界。 九等至的修習方法是:如剛才所說的方式, 如是次第九等至, 以次第、非次第、超越修習, 了知自他前後世業, 及心的行境, 見死有、生有雖隔阻, 變化多種神變, 無煩惱而如所有、盡所有智, 見剎土中遍滿善逝子。 修習次第住三摩地,以無五種不知的眼及無礙神通而變化,躍升更高地的功德,見到剎土后聽法、圓滿資糧等。 次第住的修習方法有三種,其中獅子奮迅是先依次修習四禪四無色,然後再依次下修,如同九級梯子上下攀登。

།ཡུམ་བར་མ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པ་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་པ་ནས་འགོག་པ་དང་སྲིད་རྩེ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །ཐོད་རྒལ་ཆུང་ངུ་ནི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་འགོག་པ་དགུ་ལ་ཡར་རིམ་གྱིས་བསྒོམས་ནས་མར་བསམ་གཏན་དང་པོར་མཆོངས་ནས་བསྒོམ་པའོ། །ཐོད་རྒལ་ཆེན་པོ་ནི་གཉིས་ལས། ལུགས་མཐུན་འགོག་པ་བར་དུ་བཅུག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒོམ། འགོག་པ་བསྒོམ་པ་ནས་འགོག་པའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་མཚོན་ཏེ། །ནང་ཚན་རེ་བར་དུ་བཅུག་ནས་རེ་མོས་སུ་བསྒོམ་པའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་བར་དུ་བཅུག་པ་ནི་འགོག་པ་ལས་ལངས་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་མར་བསམ་གཏན་དང་པོ་བར་དུ་རིམ་གྱིས་བསྒོམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནས་འགོག་པའི་བར་དུ་ཡར་འགྲོ་མར་འོང་རེ་རེ་བར་དུ་བོར་ནས་བསྒོམ་པ་དང༌། གཉིས་དང༌། གསུམ་དང་བཞི་དང༌། ལྔ་དང༌། དྲུག་དང༌། བདུན་དང༌། བརྒྱད་བརྒྱད་བར་དུ་བོར་ཞིང་ཡར་འགྲོ་མར་འོང་རེས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་གསུངས་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། འགོག་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་འཇུག་དགུར། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སོང་འོངས་ནས། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས། །མཉམ་གཞག་མིན་པའི་མཚམས་བཟུང་སྟེ། །ཐོད་རྒལ་དུ་ནི་སྙོམས་འཇུག་པ། །གཅིག་དང་གཉིས་གསུམ་བཞི་དང་ལྔ། །དྲུག་དང་བདུན་དང་བརྒྱད་བརྒལ་ནས། ། འགོག་པའི་བར་དུ་མི་འདྲར་འགྲོ །ཞེས་སོ། །སྤྱན་ལྔ་དང་མངོན་ཤེས་དྲུག་ནི་སྔར་སྨོས་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： 《中般若經》中說："什麼是菩薩摩訶薩的獅子奮迅三摩地?"從"成就並安住初禪"開始,一直說到從滅盡定到有頂再到初禪。 小超越是先依次向上修習九種禪定、無色界和滅盡定,然後向下跳到初禪修習。 大超越有兩種:順序中間插入滅盡定的是先修初禪,然後修滅盡定,如此類推直到滅盡定,即每次中間插入一個並交替修習。中間插入不等引心的是從滅盡定出定後進入不等引心,然後依次向下修到初禪。 同樣,從初禪到第三禪,一直到滅盡定,上行下來時每次跳過一個修習,然後跳過兩個、三個、四個、五個、六個、七個、八個,依次上行下來修習。 如《現觀莊嚴論》所說: "入九等至及滅盡, 二種上行與下來, 欲界所屬之識別, 非等引間隔把持, 超越等至而入定, 跳過一二三四五, 六與七及八之後, 直至滅盡不同行。" 五眼和六神通前面已經提到過。

། ཏིང་འཛིན་གསུམ་ཐོབ་པའི་དུས་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་དུས། དེ་ཚེ་སྣང་བ་སྒྱུ་མར་རབ་རྟོགས་པས། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་ཉིད་དང་ནི། ། སེམས་ཀྱི་གདུང་བྲལ་རྙོག་པ་རབ་ཞིའི་ཕྱིར། །ཟླ་བ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཏིང་འཛིན་དང༌། །ཆོས་ཀུན་མི་དམིགས་མཉམ་པའི་ངང་གཅིག་པས། །མཁའ་ལྟར་གོས་པ་མེད་པའི་ཏིང་འཛིན་སོགས། །བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཉིད་མུན་པ་སེལ་བས་སྣང་བྱེད་དང༌། འོད་ཟེར་འཕྲོ་བས་འོད་སྟོང་ལྡན་དང༌། པདྨོ་ཁ་འབྱེད་པས་པདྨོའི་གཉེན་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྣང་བ་སྒྱུ་མར་རྟོགས་ནས་དེའི་ངང་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཆ་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་མུན་ནག་དང་གདུང་བ་ཞི་བའི་ཆ་ནས་ཟླ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྟོགས་པས་ནམ་མཁའ་ལྟར་གོས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བློ་རྫས་གཅིག་ལ་ཆའི་ཡོན་ཏན་ཇེ་མང་དུ་གོང་དུ་འཕེལ་པས་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པ་ཡང་འཐོབ་བོ། །མདོ་ལས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟུང་འབྲེལ་ཐོབ་ཚུལ་ནི། དེའང༌། ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དོན། །ཞི་གནས་དམ་པས་རྩེ་གཅིག་གཟུང་བའི་ཕྱིར། །གཟུངས་དང་ཏིང་འཛིན་ཟུང་འབྲེལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞི་གནས་ཀྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྒྱུད་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན། ལྷག་མཐོང་ནི་གཟུངས་ལ། ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གནས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པ་ལས། ལྷག་མཐོང་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་གཟུངས་སོ། །ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་སོ། །གཟུངས་དེ་ཡང༌། ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། གཟུངས་ནྀ་གང་ཕྱིར་རྣམ་གསུམ་གཟུངས། །ཚིག་དང་དོན་དང་གཉིས་ཀ་དང༌། །ལེགས་པ་ལས་ནི་ཉམས་པ་ལས། །འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན་གཟུངས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གིས་སྤྱིའི་རིམ་པ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།

以下是直譯： 獲得三種三摩地的時機:獲得殊勝三摩地時, 此時通達諸現如幻, 故得如幻三摩地, 心離熱惱煩惱寂, 故得無垢月三摩地, 諸法無緣等一味, 故得虛空無染三摩地等, 百千無數悉成就。 如同一個太陽輪驅散黑暗而稱為光明,放射光芒而稱為千光,開敷蓮花而稱為蓮花友等不同名稱一樣,通達諸現如幻后,專注於此境界的方面稱為如幻三摩地,息滅煩惱黑暗和熱惱的方面稱為無垢月,通達諸法如虛空的方面稱為虛空無染等三摩地,同一心體的功德分不斷增上,乃至獲得百千無數三摩地。經中說"如幻三摩地"等。 獲得三摩地雙運的方式: 以勝觀善通達之義, 以勝止專一攝持故, 陀羅尼三摩地雙運任運成就。 以分別勝觀善通達法的詞義,以止專一攝持于相續,故勝觀為陀羅尼,止為三摩地。如《智慧廣大經》說:"勝觀是法門陀羅尼,止是三摩地。" 關於陀羅尼,《善成就續》說: "陀羅尼有三種, 詞義及二者, 從善不退失, 故稱為陀羅尼。" 以上已述總的次第。

། སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་བཤད་པ་ལ་ཚོགས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལྔ་དགོས་པ་བཤད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་དྲུག་གི། ཚོགས་ལམ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་ནི། ད་ནི་བྱེ་བྲག་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། འདིར་ལྟར། ལམ་ལྔའི་རིམ་པ་བགྲོད་ལས་གྲོལ་བ་ སྟེ། །ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུར་ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་ཞིང༌། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལམ་ལྔ་བགྲོད་ནས་སངས་རྒྱས་པས་ན། འདིར་དེའི་རིམ་པ་བརྗོད་དེ། དེའང་ལྔ་ལས། དང་པོ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཐེག་ཆེན་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ལམ་དང་པོ་བསྒོམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་དྲོད་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་གྱི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དགེ་བའི་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་ཐར་པའི་གླིང་དུ་བགྲོད་པའི་ལམ་མོ། །ལམ་དེའི་རྒྱུ་ནི་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་གསར་དུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གང་ཡིན་པའི་རིགས་སད་ པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ལམ་ཕྱི་མ་བཞིའོ། །ངེས་ཚིག་ནི་ཐོས་བསམ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ན་ཚོགས་ལམ་མོ། །དབྱེ་ན་གསུམ་ལས། ཆུང་ངུར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་མཉམ་རྗེས་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེའང་རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་མཉམ་གཞག་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལྟར་བསྒོམ་ ཞིང༌། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟར་བུ་དང༌། ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པའོ། །ཚོར་བའང་མཉམ་གཞག་ཏུ་མི་དམིགས་པ་དང༌། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཆུ་ཤིང་ལྟར་བསྒོམ་མོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། ། སེམས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་དང༌། མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱང་མིང་ཙམ་དང༌། སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མཉམ་རྗེས་སུ་བསྒོམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ། གང་གིས་ལུས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ཚོར་བ་ནང་ན་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མ་ཡིན། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཚོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ།

以下是直譯： 第三總義解說如何修行道次第,以解說資糧、加行、見、修、無學五道的必要性而總結。分六,其中資糧道分三。小資糧道: 現在應當了知別說道次第的分類,如下: 經由五道次第而解脫, 小資糧道修四念住, 即身受心法。 所有佛陀都是經由五道而成佛,故此處闡述其次第。五道中,首先資糧道是發殊勝大乘菩提心,從修初道開始直至暖相未生於相續之間的聞思修三等覺悟和三摩地善資糧的自性,是趨向解脫洲的道路。 此道之因是大乘發心新生所依的覺醒種姓。果是后四道。詞義是以聞思和福德資糧為主,故稱資糧道。 分三,小資糧道以等持和后得二者修四念住:于自他身體等持中修如虛空,后得中修如幻,為對治貪著修不凈想。于受等持中修無所緣,后得中修如芭蕉樹,作意為苦性。於心修無生和無常,於法等持和后得中修為唯名和如幻。 《菩提分教授經》說:"文殊,若見身與虛空相等,即是身念住。不見受在內,不在外,亦不在兩者之間,此即受念住。"

།སེམས་དེ་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་སོ། ། འབྲིང་པོ་ནི། འབྲིང་དུ་སྔ་མ་གོམ་པ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པར་བསྟན་པ་ནི། ཚོགས་ལམ། འབྲིང་དུ་འདུན་དང་འབད་རྩོལ་བརྩོན་འགྲུས་བཞིས། །དགེ་དང་མི་དགེའི་ཞེན་བཞི་ཡང་དག་སྤོང༌། ། དེའང་མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད་རྩོལ། བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་བརྩམ། སྐྱེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང༌། སྐྱེས་པ་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་བྱེད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །རྩོལ་ལོ། །བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་བརྩམ་མོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་གསུངས་སོ། ། ཆེན་པོ་ནི།ཚོགས་ལམ། ཆེན་པོར་འདུན་སེམས་དཔྱོད་དང་དྲན་པ་ བཞིས། །རྫུ་འཕྲུལ་རྟེན་འགྲུབ་རྐང་པ་བཞི་པོ་བསྒོམ། །འདུན་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང། སེམས་པ་དང༌། དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་སྟེ། ཡུམ་ལས། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་ཞེས་པ་བཞི་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་ལམ་གྱི་དུས་འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམ་པ་དང༌། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བས་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། བླང་དོར་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པས་མངོན་པར་དགའ་བ་དང༌། དགེ་བ་ལ་མི་འགྱོད་པ་དང༌། སྤྲོ་བ་དང༌། དད་པ་དང༌། མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐར་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་གཞན་དང༌། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་བརྩོན་པས་སྦྱོར་ལམ་ལ། སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 見心唯是名稱,自性無生,即是心念住。見一切法無二,即是法念住。 中等資糧道: 中等資糧道修四正斷, 超勝前者,教示如下: 中等資糧道以欲、勤、策、進四, 正斷善不善四執著。 即為不生未生惡而生欲、勤、策、進;為斷已生惡而勤等四;為生未生善及增長已生善而勤等四。《中般若經》云:"須菩提,何為四正斷?即為不生未生不善法而生欲、勤、策、進"等四種。 大資糧道: 大資糧道以欲、心、觀、念四, 修成神通所依四如意足。 修欲、觀、心、念四種三摩地神足。《般若經》云:"欲三摩地神足"等四種。 如是,資糧道時應持戒攝根、知食量、初夜后夜不眠精進修習、正知而住取捨、歡喜、不悔善法、精進、信解等成為解脫因的其他善法,以及精進聞思修三而趣入加行道。

།དེའང་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་གྲངས་མེད་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་གསོག་པའི་འགོ་རྩོམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་བསྡུས་ལས། བཟང་དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་དག །སེམས་བརྟན་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གྲངས་མེད་གསུམ། །ཀུན་དུ་བརྩོན་པར་མཛད་ཅེས་བརྗོད། །ཅེས་ཏེ། དྲན་པ་གཉེར་གཞག་བཞི་བསྒོམ་པའི་དུས་སྦྱོར་ལམ་སྐྱེ་བའི་དུས་མ་ངེས་པའོ། །ཡང་དག་སྤོང་བཞི་བསྒོམ་པའི་དུས་ནི་སྦྱོར་ལམ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་དུས་ངེས་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་བཞི་བསྒོམ་པའི་དུས་སྦྱོར་ལམ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བར་ངེས་པའོ། །ལམ་འདིའི་གཉེན་པོའི་ཁྱད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོའོ། །སྤངས་པ་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བས་མངོན་ཞེན་མངོན་གྱུར་པའི་ངོ་སྐལ་དུ་གྱུར་ཆད་སྤངས་པའོ། །རྟོགས་པ་ནི་བདག་མེད་གཉིས་ཐོས་བསམ་གྱིས་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཤས་ཆེ། སྒོམ་བྱུང་གིས་རྟོགས་པའང་ཡོད་དེ། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཡོན་ཏན་ནི་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་ཡོད་དེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། དེ་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཞི་གནས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །གདམས་ངག་རྒྱ་ཆེན་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་འདོམས་མཛད་ཅིང༌། །ཅོ་ནས་འདྲེན་བཞིན་ཉེས་པའི་ཚང་ཚིང་གི །ཚན་ལས་དྲངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ཐོབ་དུས་མངོན་ཤེས་དང་སྤྱན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དོ།

以下是直譯： 從小資糧道開始積累三無數劫等資糧。《攝大乘論》云： "善根與願力具足， 心堅特殊行境者， 菩薩三無數劫中， 精進修行如是說。" 修四念住時,生加行道的時間不定。修四正斷時,確定來世生加行道。修四神足時,確定今生生加行道。 此道對治的特點是以見諸行過患而厭離的對治。所斷是見有漏法過患而斷現行的相應分。所證是以聞思多分通達二無我總相,亦有修所生慧證悟,如《集論》云："亦可由修所生慧"。功德有眼通等隨宜而有,如《經莊嚴論》云： "爾時從法流 為得諸佛之, 止觀廣大智, 獲廣大教授。" 又云： "安住於法門, 如來親教授, 如拉發般從, 過患叢中拔, 安置於菩提。" 獲得大資糧道時,隨宜具足神通、眼通和神變。

།བསྒོམ་བྱའི་གདམས་ངག་ཀྱང་ལུས་ངག་གི་འཇུག་ལྡོག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང། གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་དང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང༌། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང༌། དད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ལྔ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། གཏོང་བ་དང༌། ལུས་དལ་འབྱོར་དང༌། འཆི་བ་དང༌། སྐྱེ་བ་ དང༌། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམས་བསྒོམ་ཞིང༌། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ན་མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དང༌། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་རྟོག་བརྒྱད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེའང་སྦྱོར་བ་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་སྔོན་དུ་སོང་བས་བསྒོམ་ཞིང༌། རྗེས་བསྔོ་བས་ཟིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དགུ་བསྒོམ་པའང༌། རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལ། རྣམ་པར་བམ་པ་དང༌། འབུས་གཞིགས་པ་དང༌། དམར་བ་དང༌། སྔོ་བ་དང༌། གནག་པ་དང༌། ཟོས་པ་དང༌། འཐོར་བ་དང༌། ཚིག་པ་དང༌། རུལ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་ བྱའོ། །དེའང་འདོད་ཆགས་ལ་མི་གཙང་བ་དང༌། ཞེས་སྡང་ལ་བྱམས་པ་དང༌། གཏི་མུག་ལ་རྟེན་འབྲེལ་བསྒོམ་པར། དཔུང་བཟང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་མི་གཙང་ཤ་ཚིལ་དང༌། །པགས་པ་ཀེང་རུས་བལྟ་བས་རྣམ་པར་བཟློག །བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་ཆུས་གདབ་ཞེ་སྡང་ལ། གཏི་མུག་ལ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ལམ་གྱིས་སོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 所修的教授也包括：以身語取捨為所緣的戒律，以經典文義為所緣的聞思修三慧，憶念三寶，一切有為法無常，有漏皆苦，一切法空無我，涅槃寂靜等四法印，信、精進、念、定、慧五種殊勝根性未生的解脫分，憶念戒律、佈施、暇滿、死亡、生、呼吸等。 行為時應修不凈想和八大人覺。以皈依發心為前行而修，以迴向為後行。修九種不凈想，即于自他身體修習：腫脹、蟲蛀、紅、青、黑、被吃、散落、燒焦、腐爛等想。 對貪慾修不凈觀，對嗔恨修慈心，對愚癡修緣起。如《善臂所問經》云： "貪慾重者觀不凈， 肉脂皮骨能對治， 嗔恨以慈悲水洗， 愚癡以緣起道除。"

།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་ནི། ཉི་ཁྲིའི་གཞུང་འགྲེལ་ལས། བདག་གིས་ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་དབུལ་བས་ཉེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་ཤ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་དམྱལ་བར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་རེ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ངེས་པར་འབྱིན་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་ལ་མི་ཕན་པའི་སྐྱེ་བ་དང༌། དོན་དམ་པའི་རོ་ལ་གཅིག་ཏུ་དཔྱོད་པ་དང༌། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་སེམས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཚིག་དང༌། གཞན་ལ་མི་ཕན་པའི་འཚོ་བ་དང༌། ལུས་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། ནོར་དང༌། དབང་ཕྱུག་དང་ལྡན་པ་དང༌། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བར་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་སྡིག་པའི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་སྨིན་ཅིང་བདག་གི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ལ་སྨིན་པས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་དང་ལྡན་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པའང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། སྦྱོར་ལམ་ནི། དེ་ནས་སྦྱོར་ལམ་འཆད་པ། འདི་ལྟར། སྦྱོར་ལམ་བཞི་སྟེ་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་རུ། །དད་བརྩོན་དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་ཀྱིས། དབང་པོ་ལྔ་དང་བཟོད་པ་ཆོས་མཆོག་ཏུ། །དད་སོགས་སྟོབས་ལྔ་རབ་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱེད། ། དེ་ལ་སྦྱོར་ལམ་གྱི་རྟེན་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་གང་ལ་སྐྱེས་པ་མཐར་ཐུག་གི་གང་ཟག་འགྲོ་བ་དྲུག་གང་རུང་ངོ༌། །དེའང་ལྷ་ཀླུ་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བར་མདོ་ལས་བཤད་དོ། །བསམ་པའི་རྟེན་ནི་འདོད་པའམ་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གང་རུང་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་མཐར་ཐུག་སྟེ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པའི་སྤྲོ་བ་ཅན་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བས་སོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 八大人覺如《二萬頌釋》所說： 何時能除眾生苦？ 何時能使貧窮眾生獲大財富？ 何時能以血肉之身利益眾生？ 何時能長住地獄而利益眾生？ 何時能以世間出世間大財富滿足眾生願望？ 何時成佛能必定拔除眾生苦？ 愿生生世世不生不利眾生、專注勝義、不思眾生、不利他的生計、身體、智慧、財富、權勢，及喜歡害他之心。 愿眾生罪業果報成熟於我，我的善業果報成熟於他們，使他們快樂。 這些也應以皈依發心而修。此外，還應如前所說修習清凈行境。 加行道： 接下來解釋加行道。如是： "四加行道暖及頂， 信進念定慧五根， 忍法第一五力修， 信等五力極修習。" 加行道所依是圓滿大資糧道的六道任一眾生。經中說無數天龍非天等眾生可生起。意樂所依是欲界或初禪至第六禪任一。 因是圓滿大資糧道。《小疏》云："生起解脫分后，精進者必定生起順抉

།ངོ་བོ་ནི་སྒོམ་བྱུང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དབྱེ་ན་དྲོད། རྩེ་མོ། བཟོད་པ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་བཞིའོ། །དེའང་དྲོད་དང་རྩེ་མོར། དད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་བསྒོམ་པའོ། ། དེའང་རྣམ་བྱང་བསྐྱེད་པ་ལ་དངོས་སུ་དབང་བྱེད་པས་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུམ་བར་མ་ལས། དད་པའི་དབང་པོ་དང་ཞེས་པ་ལྔ་བཤད་དོ། །དེའང་སྦྱོར་ལམ་བཞིར་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལས། དང་པོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་དྲོད་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པས་དོན་བདེན་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། དེ་ནས་དེ་འདྲར་གྱུར་པ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཉམ་གཞག་པས། །ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་མ་གཏོགས་པར། །དོན་ཀུན་རབ་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །སྐབས་འདིའི་སྣང་བ་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆུ་བོ་ཚ་སྒོ་ཅན་གྱི་མདོ་ལས། སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པར་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩེ་མོ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྣང་བ་འབྲིང་དུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་བྱའི་ཕྱིར། །བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་ཀུན་དུ་རྩོམ། །ཞེས་སོ། །བཟོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་གནས་པའི་འཛིན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་ནས་ནི། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་དོན་དུ་སྣང་བ་ཀུན། །སེམས་སུ་རབ་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར། །དེ་ཚེ་དེ་ཡི་གཟུང་བ་ ཡི། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེ་སྤོངས་འགྱུར། །དེ་ནས་དེ་ལ་འཛིན་པ་ཡི། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་འབའ་ཞིག་ལུས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 本質是修所生的世間智慧。分為暖、頂、忍、世第一法四種。 在暖位和頂位修習信、精進、念、定、慧五根。這些能直接主導生起清凈，故稱為根。《中般若》中說："信根"等五種。 四加行道中的四種智慧：首先，獲得大乘暖相的智慧，是見一切法唯是意識顯現的世間修所生智慧，稍得光明，能對治執著實有的對境。如《經莊嚴論》云："菩薩等持時，除意言所說，一切義不見。" 此處的"光明"是指法決定思惟忍，如《熱河經》引用於《經莊嚴論釋》中說："所謂光明，是法決定思惟忍的異名。" 頂位增長光明的智慧，為增長法的光明而精進修習無我，獲得中等世間修所生智慧。如前論云："為增法光明，精進堅固起。" 忍位入真實一分的智慧，是安住唯心的執取修所生智慧，獲得殊勝光明，能對治執著外境實有。同論云："法光明增已，安住唯心中。爾時一切義，唯心中顯現。彼時彼所取，散亂皆遠離。此後唯剩餘，能取之散亂。"

།ཆོས་མཆོག་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དོན་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་གཡེང་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཚེ་བར་ཆད་མེད་པ་ཡི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མྱུར་དུ་རེག །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ངེས་འབྱེད་ཆ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བས་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་ལྟར་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནི། །ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡིན། ། ཞེས་སོ། ། འདི་དག་ལ་གཉེན་པོའི་ཁྱད་ནི་མགོ་གནོན་གྱིས་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་གཉེན་པོ་ལ་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ། སྤོང་བའི་གཉེན་པོ། རྟེན་གཉེན་པོ། ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོ་དང་བཞི་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ལ་གཉིས་ལས། མགོ་གནོན་ནི་མངོན་གྱུར་ཉམ་སྨོད་པས་སྤོང་བ་དང༌། རྩ་བ་ནས་སྤོང་པ་ས་བོན་དྲུངས་འབྱིན་པ་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལྟ་བུའོ། །སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་དང་མངོན་གྱུར་ཉམ་སྨད་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕོངས་པ་དང་རྒུད་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདག་མེད་གཉིས་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་དང་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་གསུངས་སོ། ཚོགས་ལམ་ལས་འཕགས་པའི་ཁྱད་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་དང་སྒོམ་བྱུང་དུ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅུང་ཟད་གསལ་བས་མཐོང་ལམ་ལ་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་ཡོད་དེ། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། བར་ཆད་མེད་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཆེས་ཉེ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་འདིའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།

以下是直譯： 世第一法無間智慧是無有執著對境的散亂的世間修所生智慧圓滿成就，是獲得大乘見道無有他法間斷。同論云："爾時無間斷，速觸三摩地。" 如是四種順抉擇分每一種又分小中大三種，共有十二種。《現觀莊嚴論》云："如是順抉擇，下中上三品。" 這些對治的特點是以壓制方式斷除的對治。一般而言，對治有四種：厭患對治、斷除對治、持對治和遠離對治。斷除對治有兩種：壓制是壓制現行而斷除，從根本斷除是如無間道拔除種子。 斷除的特點是壓制煩惱種子和現行，解脫凡夫的貧乏和衰敗。 證悟的特點是以世間修所生智慧通過總相方式證悟二無我。 功德如《寶云經》中說有三摩地、陀羅尼、神通等多種。 超勝資糧道的特點是：雖與大資糧道在修所生方面無差別，但由於稍微明顯無分別智慧，與見道有遠近之別。《八千頌大疏》云："無間生起見道更近，應知此是與解脫分的差別。"

། མཐོང་ལམ་ནི། དེ་ནས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་པོར། མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སར། །དད་བརྩོན་དྲན་པ་ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་དགའ། ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །ཡན་ལག་བདུན་པོ་དག་ནི་ལེགས་བསྒོམ་ཞིང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་མཐར་ཐུག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དེ། སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་དང༌། ལམ་གྱི་བདེན་པ་རེ་རེ་བཞིན་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་བཞི་བཞིའི་བདག་ཉིད་ནི། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་བདེན་པ་ལ། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང། །བཟོད་ཤེས་སྐད་ཅིག་བདག་ཉིད་འདི། །ཀུན་ཤེས་ཚུལ་ལ་མཐོང་བའི་ལས། །ཞེས་པ་དང༌། དེའི་འགྲེལ་པ་ལས། བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེའང་ཡེ་ཤེས་འདི་སྐྱེ་བའི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་དང་གཅིག་པས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གང་རུང་སྟེ། ཉན་ཐོས་པའི་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པའི་རྟེན་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ཆོས་མཆོག་མཐར་ཐུག་ནི་དངོས་རྒྱུ་དང་ཚོགས་སྦྱོར་གཞན་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུའོ། །འབྲས་བུ་ལམ་ཕྱི་མ་གཉིས་བསྐྱེད་པའོ། །ངོ་བོ་ལ་བདེན་བཞིའི་དབྱེ་བས་ཁམས་ཀྱི་དྲི་མ་སྤོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གོ །

以下是直譯： 見道是： "然後聖者初智慧，見道即極喜地中， 信進念慧定歡喜，輕安正等菩提分， 七支善修而成就。" 這是說，在大法頂位最後階段之後，生起見道智慧，其本質是十六剎那。即苦、集、滅、道四諦各有法忍、法智、類忍、類智四種。如《現觀莊嚴論》云： "苦等諸諦上，法智及類智， 忍智剎那性，遍智見道行。" 其釋云："于各別諦中有法智忍、法智、類智忍、類智，如是十六剎那性是遍智位中的見道。" 此智慧生起的身依是與大法頂位相同，可以是六道中任何一道，不同於聲聞乘的觀點。意依是第四禪定。 因是大法頂位究竟為直接因，資糧加行等為間接因。 果是生起后二道。 本質上，依四諦分類，對應斷除三界煩惱而有十六剎那。

དེ་ཡང་དྲི་མ་དང༌། གཉེན་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ལོག་པར་ལྟ་བ། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ལྟ་བ་ལྔ་དང༌། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ལྟ་མིན་ལྔ་དང་བཅུས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བདེན་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལའང་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་ཆར་ལོག་པོར་འཇུག་པས་བཞི་བཅུ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་བདེན་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་དགུ་ལོག་པོར་འཇུག་པས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་མཐོང་སྤང་གིས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་སོ། །བསམ་གཏན་ས་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞིར་ཁོང་ཁྲོ་མི་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པར་བྱས་པས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་ཁོང་ཁྲོའི་གཞི་དགུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགུ་ནི་བདག་ལ་སྔར་ཡང་གནོད་པ་བྱས། །ད་ལྟ་བྱེད། མ་འོངས་པ་ནའང་བྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་གསུམ། དེ་བཞིན་དུ་གཉེན་ལའང་གསུམ། བདག་གི་དགྲ་ལ་ཕན་བཏགས་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ་དགུའོ། །དེའང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མཚོན་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བར་འཛིན་ཏོ། །མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན་ཏོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མེད་པར་འཛིན་ཏོ། །མ་རིག་པས་སྡུག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་མ་ཡིན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ ། འཇུག་ཚུལ་ལྔ་པོ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཞེན་ཅིང་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་རློམ་ཞིང་ཁེངས་པར་བྱེད་དོ། །ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་མཆོག་དམ་པར་འཛིན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་དག་གྲོལ་གྱི་ལམ་དུ་འཛིན་ཏོ། ཁོང་ཁྲོས་འཇུག་ཚུལ་ལྔ་པོ་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་ཁྲོ་བའི་སེམས་སུ་བྱེད་དོ།

以下是直譯： 這又分為垢染和對治兩方面。 首先，垢染包括五種邪見：身見、邊執見、邪見、見取見、戒禁取見；以及五種非見：貪慾、嗔恚、慢、無明、疑。這十種煩惱在欲界中，對於四諦各自都有十種邪執，共四十種。在上二界中，除去嗔恚，對於四諦各自有九種邪執，共七十二種。因此，見斷所攝的煩惱共有一百一十二種。如《集論》云："一百一十二煩惱是見所斷煩惱的種類。" 四禪天和四無色界中不起嗔恚，是因為心被止觀滋潤，沒有九種嗔恚的基礎。這九種是：認為過去、現在、未來有人加害於我各三種；同樣對親人也有三種；認為有人幫助我的敵人等三種，共九種。 這些煩惱的邪執方式，以苦諦為例：身見執著苦諦為我和我所。邊執見執著苦諦為有無、常斷。邪見執著苦諦為不存在。無明在不知苦諦特徵的情況下起作用。疑對五蘊是否為苦諦產生懷疑。 對這五種執著方式，貪慾生起貪著。慢心生起傲慢。見取見執為最殊勝。戒禁取見執為清凈解脫之道。嗔恚對與這五種執著方式不相符的產生憤怒之心。

།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའང་འགོག་བདེན་གྱི་མིང་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་གི་དོན་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉེན་པོའི་དབྱེ་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་ཀའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་དྲིལ་ནས་སྤོང་བས། དེའང་སྡུག་བསྔལ། ཀུན་འབྱུང༌། འགོག་པ། ལམ་བདེན་རྣམས་ཀྱི། ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་བློ་རྫས་གཅིག་ལྡོག་པ་བདེན་བཞི་སོ་སོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཆ་བཞི་ཡིན་པས་ན་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྐྱེས་དུས་མཐོང་སྤང་གི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡིན་པས། མཐོང་སྤང་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་སྤོངས་སོ། །དེའང་བདེན་བཞི་སོ་སོའི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཉེ་རྒྱུ་དང་དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་ལྡན་གཉིས་པོ་དེ་ཕྲད། དུས་གཉིས་པ་ལ་དངོས་རྒྱུ་དང་དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ནུས་མེད་གཉིས་པོ་དེ་ཕྲད། དུས་གསུམ་པ་ལ་ཆོས་བཟོད་བཞི་པོ་སྐྱེ་བ་དང་དེའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་ཕྲ་མོ་མཐའ་དག་འགག་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་སྟེ། རྒྱུད་བླ་ལས། ཇི་ལྟར་མྱུག་སོགས་རིམ་སྐྱེས་པས། །ས་བོན་ཤུན་པ་གཅོད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིས། །མཐོང་སྤང་རྣམས་ནི་བཟློག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་བདེན་བཞི་སོ་སོའི་ཆོས་བཞི་བློ་རྫས་གཅིག་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་གཉེན་པོ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་བཟོད་བཞི་དང་རྗེས་ཤེས་བཞི་ནི་ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །དེ་ལྟར་སྤངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཡི་སྒྲིབ་པ་དང༌། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན། །དེར་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 如同對苦諦的執著方式，對其他諸諦也應當瞭解是以同樣方式執著。但對滅諦只是緣于名稱而執著，而非緣于其實義。 對治的分類是：一併斷除三界中見所斷的煩惱。這是通過苦、集、滅、道四諦的四種法智忍，雖是同一心體，但因對應四諦而有四個方面。它們在一剎那中生起時，作為斷除見所斷種子的對治無間道，因此一剎那中斷除一百一十二種見所斷煩惱。 這個過程是：首先，四諦各自的法智忍的近因與其所對應的具力所斷相遇。第二剎那，直接因與其所對應的無力所斷相遇。第三剎那，四種法忍生起的同時，其所對應的所有微細種子滅盡。如《寶性論》所說： "如芽等次第生， 能斷種子皮， 如是見真實， 能遮見所斷。" 然後，四諦各自的四種法智是同一心體，作為從三界四諦相的煩惱中解脫的對治解脫道。 同樣，四種類忍和四種類智是遠離的對治，即殊勝道。 如此所斷的也是兩種障礙，從這兩種障礙中解脫。如《辨中邊論》所說： "煩惱所知障， 說有二種障， 彼即一切障， 斷彼即解脫。"

།དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་ནི། རྒྱུད་བླ་ལས། སེར་སྣ་ལ་སོགས་རྣམ་རྟོག་གང༌། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་སྒྲིབ་པར་འདོད། །འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང༌། །དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་འདོད། །ཅེས་པས། སེམས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་གང་མི་དགེ་བའམ་སྒྲིབ་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་བའི་ངོ་བོར་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཡིན་ལ། འཁོར་གསུམ་ལ་བདེན་ཞེན་དང་མ་བྲལ་བ་གང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་སམ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཉོན་སྒྲིབ་ཀུན་བརྟགས་རྣམས་ནི་མཐོང་སྤང་ཡིན་ལ། ལྷན་སྐྱེས་ནི་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་རགས་པ་ནི་མཐོང་སྤང་ཡིན་ལ། ཕྲ་བ་ནི་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ནི་སྔར་སྨོས་པའི་ས་དང་པོའི་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དང་པོར་བདེན་པ་བཞིས་ཕྱེ་བའི་ཆོས་བཟོད་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཤེས་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་བཟོད་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་ཤེས་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བས་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཞི་ལ་ངོ་བོ་རིགས་བཞི་ལྡོག་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། བདེན་བཞི་ཅིག་ཅར་དུ་རྟོགས་ཤིང་བཟོད་ཤེས་བཞི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་མཐོང་སྤང་རྣམས་ཆོས་བཟོད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་ལ་སྤོང་ལ་མཐོང་ལམ་ཆ་བཞིའི་རིམ་པས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའང་ས་དང་པོའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམ་པའོ། །གང་ཞེ་ན། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དྲན་དང་ཆོས་རབ་འབྱེད་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། །དགའ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་དང་ཏིང་འཛིན་དང༌། །བཏང་སྙོམས་འདི་བདུན་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་སྟེ། །མྱ་ངན་འདས་ཐོབ་བགྱིད་པའི་དགེ་ཚོགས་ལགས། །ཞེས་སོ། ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ། སུས་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །

以下是直譯： 這兩種障礙的區別，如《寶性論》所說： "貪吝等分別， 是為煩惱障， 三輪之分別， 是為所知障。" 使心不得安寧的不善或無記性質的貪吝等是煩惱障；而未離對三輪的實執，屬於有漏善或無覆無記性質的能取所取分別，即主客體的分別，是所知障。 其中，遍計所執的煩惱障是見所斷，俱生的是修所斷。所知障中粗大的能取所取分別是見所斷，微細的是修所斷。 證悟的特點是以出世間智慧現證二無我。功德即前述初地的一百二十種功德等。 時間的特點是：首先四諦分別的四種法忍同時生起，然後四種法智同時生起，接著四種類忍同時生起，最後四種類智同時生起。因此，在四個完成剎那中，本質上有四種，分類上有十六種生起。這是因為同時了悟四諦，而忍和智次第生起。 見所斷由法忍在一剎那中斷除，而見道四個部分次第生起。 在初地時修習七覺支。哪七種呢？如《致弟子書》所說： "念、擇法、精進、 喜、輕安、定、舍， 此七菩提分， 得涅槃善聚。" 這是什麼樣的呢？《宣說菩提分經》中說："文殊，誰因無念無作意而見一切法無實有，這就是正念覺支。"

འཇམ་དཔལ། སུས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་མི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་ཞིང་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །འཇམ་དཔལ། །སུས་ལུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་མི་ལེན་མི་འདོར་པ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །འཇམ་དཔལ། སུས་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་བཤིག་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བ་མི་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །འཇམ་དཔལ། སུས་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །འཇམ་དཔལ། སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤིག་པ་རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སེམས་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ །འཇམ་དཔལ། སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་ཆགས་པར་མི་བྱེད་འཆིང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་པའི་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ་ཞེས་སོ། ། སྒོམ་ལམ་ནི། དེ་ནས་མཐོང་ཟིན་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །སྒོམ་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་རེ་རེ་བཞིན། །ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་ནི། །ཆུང་ངུའི་ཆེ་སོགས་ས་དགུ་རིམ་པ་བཞིན། །དྲི་མ་མེད་དང་འོད་བྱེད་འོད་འཕྲོ་ཅན། ། སྦྱང་དཀར་མངོན་གྱུར་རིང་སོང་མི་གཡོ་བ། །ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་རྣམས་སུ། །ཡང་དག་ལྟ་དང་རྟོག་པ་ངག་དང་ ལས། །འཚོ་རྩོལ་དྲན་པ་ཏིང་འཛིན་འཕགས་ལམ་བརྒྱད། །དེའང་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་མཐོང་ལམ་དུ་མཐོང་ཟིན་གྱི་དོན་གོང་ནས་གོང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྒོམ་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དེ། མགོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་དང་མཐོང་བའི། ། ལམ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་པ་དང༌། །འཇལ་དང་ངེས་རྟོག་སྒོམ་པའི་ལམ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཆུང་ངུ༌། འབྲིང༌། ཆེན་པོ་གསུམ་ལའང་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་གསུམ་སྟེ་ས་དགུའོ།

以下是直譯： "文殊，誰因不成立善、不善、無記而見一切法空無所緣，這就是擇法覺支。 文殊，誰因破除身體的想法而不取不捨三界，這就是精進覺支。 文殊，誰因破除喜與不喜而不對一切有為法生起喜悅，這就是喜覺支。 文殊，誰因不緣所緣事物而對一切法心得輕安，這就是輕安覺支。 文殊，誰因隨觀破除一切法而心無所緣，這就是定覺支。 文殊，誰對一切法不住、不依、不著、不縛，不如實隨見一切法而成為具舍者並獲得喜悅，這就是舍覺支。" 修道： 已見之後爲了熟習， 修道分小中大三種， 小的小、小的中、小的大等， 依次為九地。 離垢、發光、焰慧、 難勝、現前、遠行、不動、 善慧、法雲， 正見、正思維、正語、正業、 正命、正精進、正念、正定八聖道。 這是在加行道和見道中已見的義理，在修道中從低到高不斷熟習。如《現觀莊嚴論》所說： "加行與見道， 以及修道中， 數數思惟量， 決定名修道。" 這又分為小、中、大三種，每種又分小、中、大三種，共九地。

།གང་ཞེ་ན། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ས་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ནོ། །འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་ས་ལྔ་པ་སྦྱང་དཀའ་པ། འབྲིང་གི་འབྲིང་ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ། འབྲིང་གི་ཆེན་པོ་ས་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བའོ། །ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ། ཆེན་པོའི་འབྲིང་ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ས་དགུ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ས་དགུ་ལ་ནི་ཆེན་པོ་ཡི། །ཆེན་པོ་ལ་སོགས་དྲི་མ་ཡི། །གཉེན་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ། །སོགས་པའི་ལམ་ནི་དག་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྒོམ་སྤང་ཡང་ཆེན་པོ། འབྲིང༌། ཆུ་ངུ་རེ་རེ་བཞིན། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ། །ཆེན་པོའི་འབྲིང༌། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ༌། འབྲིང་གི་ཆེན་པོ། འབྲིང་གི་འབྲིང༌། འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ༌། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ། ཆུང་ངུའི་འབྲིང༌། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྟེ་དགུའོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དགུ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་སྤོང་ངོ༌། །དེའང་སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པས་སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་བ་ནས། སྒོམ་སྤང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྒོམ་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་པས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། དེའང་དྲི་མ་རགས་པ་ལ་ཆེ་བར་བཏགས། ཕྲ་བ་ལ་ཆུང་བར་བཏགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་པའི་ལམ་འདི་དག་སྐྱེ་བའི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་མཐོང་ལམ་དང་གཅིག་སྟེ། གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དང་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སྐྱེ་བ་ཤས་ཆེ་ལ། གཞན་ལའང་སྐྱེ་སྲིད་ཅིང༌། སྐྱེས་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་དུ་ནི་ཐམས་ཅད་རུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཞིང་སྤྱོད་སྒྱུ་མ་ལྟར་གནས་དང༌། །བསམས་བཞིན་སྲིད་པ་ལེན་པ་དང༌། ། ཞེས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་གཞན་ལའང་རྟེན་དུ་རུང་བར་འཆད་དོ། །རྒྱུ་ནི་ལམ་དང་པོ་གསུམ་མོ། ། འབྲས་བུ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་མོ། །ངོ་བོ་ནི་ས་དགུའི་རང་རང་གི་དྲི་མ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ལ་ལྟོས་ནས། སྦྱོར་བ་དང༌། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང༌། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་དང༌། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང་བཞིའོ། 以下是直譯：

哪九種呢？小的小是第二地離垢地，小的中是第三地發光地，小的大是第四地焰慧地。中的小是第五地難勝地，中的中是第六地現前地，中的大是第七地遠行地。大的小是第八地不動地，大的中是第九地善慧地，大的大是第十地法雲地。

關於這九地，同論中說："九地中大乘的大等，對治垢染的小的小等，是清凈道。"

修所斷也分為大、中、小，每一種又分為大的大、大的中、大的小，中的大、中的中、中的小，小的大、小的中、小的小，共九種。這九種分別在離垢等九地中依次斷除。

即從第二地離垢以修道小的小斷除修所斷大的大，到第十地以修道大的大斷除修所斷小的小。這是根據粗大的垢染稱為大，微細的稱為小而這樣說的。

這些修道生起的身體所依與見道相同，多生於三洲的男女和欲界、色界天，也可能生於其他處。已生起后安住的所依則一切都可以，如同論所說："如幻而住于剎土，以及隨意受生。"

心的所依多依第四禪，也解釋為可依其他禪定。

因是前三道。果是無學道。

本質是依九地各自斷除垢染的對治來說，有加行道、無間道、解脫道和勝進道四種。

།དེ་དག་ཀྱང་དེའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ལ། སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་ལམ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ནི་རྟེན་གཉེན་པོའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོའོ། །དཔེར་ན་ས་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་སྔ་ལོགས་ས་དང་པོའི་མཇུག་གི་ས་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་མངོན་གྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་མགོ་གནོན་གྱིས་སྤོང༌། གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བཞིན་པ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེས་རང་གི་ངོ་སྐལ་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ནས་སྤོང༌། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་སའི་དངོས་གཞི་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་རྟེན་གཉེན་པོ་བྱེད། སའི་མཇུག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་དོ། །ས་དེའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་རྫོགས་ཀྱི་བར་རང་རང་གི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཚུལ་དེས་སྤོང་ཞིང༌། དེ་དག་གི་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ས་དེ་འགག་པ་དང་དུས་མཉམ་པས་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་དེང་སང་གི་ཕར་ཕྱིན་པ་རྩིང་པོ་ཁ་ཅིག་མཐོང་སྤང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་འགྱུར་ལམ་གྱིས་སྤོང་ལ། སྒོམ་སྤང་ཐམས་ཅད་འགག་འགྱུར་ལམ་གྱིས་སྤོང་ཞེས་འདོད་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཚུལ་ལ་རབ་ཏུ་རྨོངས་པས་སྐྱོང་བྱེད་དག་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་མཐོང་ངོ༌། ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་འདི་ཡོངས་སུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་དྲི་མ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནས། ས་བཅུའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དྲི་མ་བཅུ་ས་དེ་དག་སྐྱེས་དུས་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་སྤངས་ནས། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱིས་རྟེན་གཉེན་པོ་བྱས། ཁྱད་པར་གཉེན་པོས་ཐག་བསྲིང་བར་བྱས་ཏེ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའང་མཐོང་སྤང་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་དང༌། སྒོམ་སྤང་རང་སའི་ཅི་རིགས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ནི་སྔར་སའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ས་དགུའི་དྲི་མ་དགུ་ཇི་ལྟར་སྤོང་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དྲི་མ་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་པ་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། མ་རིག་པ་དང༌། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བའོ།

以下是直譯： 那些也是爲了斷除其障礙。加行道和無間道是斷除的對治。解脫道是依止對治。殊勝道是遠離對治。例如，在第二地智慧生起的前一剎那，以壓制的方式斷除第一地末尾阻礙第二地生起的現行煩惱。正在生起的第二地智慧，即無間道，從根本斷除與之相應的破戒種子等。從第二剎那開始，地的正行即解脫道作為依止對治。地的末尾的殊勝道作為遠離對治。從該地的第一剎那到圓滿之間，以這種方式斷除各自的一切垢染，而那些垢染的完全圓滿斷除是與該地滅盡同時的。 對此，如今一些粗淺的般若波羅蜜多行者認為所有見所斷由將生起的道斷除，所有修所斷由將滅的道斷除，這是對對治方式極其愚昧，與養育者等相同。 《寶積經》中說："當菩薩們生起這無垢[智慧]時，即斷除了破戒的垢染"等，十地的違品十種垢染在那些地生起時由無間道斷除，解脫道作為依止對治，殊勝對治作為遠離對治而斷除。這也是斷除一切見所斷和斷除相應地的修所斷。功德已在前面地的部分解釋過了。 關於如何斷除九地的九種垢染：六種俱生垢染，即貪慾、嗔恨、傲慢、無明、薩迦耶見和邊執見。

།དེ་དག་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་འདོད་པ་ན་དྲུག །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ལྔ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གོ །སའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་འདོད་པ་ན་དྲུག །བསམ་གཏན་བཞི། གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ན་ལྔ་ལྔ་བགྲངས་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་གོ །དེ་དག་ཀྱང་ཆེ་འབྲིང་གིས་དབྱེ་ན་འདོད་པའི་དྲུག་ལས། འདོད་ཆགས་ལ་ཆེ་འབྲིང་དགུ །གཞན་ལྔ་ལ་དགུ་དགུ་སྟེ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི། བསམ་གཏན་ས་བཞི་ན་ཁོང་ཁྲོ་བོར་བས་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ལ་ཆེ་འབྲིང་དགུ་དགུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པ་ཚན་པ་ལྔ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ནའང་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པ་ཚན་པ་ལྔ་སྟེ་བསྡོམས་པས་སྒོམ་སྤང་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་ཡོད་དོ། །སྤོང་ཚུལ་སྦྱོར་བས་མགོ་སྨད། བར་ཆད་མེད་པས་དངོས་སུ་སྤངས། རྣམ་གྲོལ་གྱིས་རྟེན་གཉེན་པོ་བྱས། ཁྱད་པར་ལམ་གྱིས་ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ས་དགུ་པོ་རྣམས་སུ་མངོན་གྱུར་དང་ས་བོན་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དེ་དག་ཏུ་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའང༌། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཡང་དག་ལྟ་དང་འཚོ་དང་རྩོལ་བ་དང༌། །དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་ངག་དང་ལས་མཐའ་དང༌། ། ཡང་དག་རྟོག་ཉིད་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད། །འདི་ནི་ཞི་བར་བགྱི་སླད་བསྒོམ་པར་བགྱི། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ། གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་མཉམ་པ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །འཇམ་དཔལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་མེད་རྣམ་པར་རྟག་ཏུ་མེད་ལ་ཡོངས་སུ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། །འཇམ་དཔལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་གོ །འཇམ་དཔལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། ། འཇམ་དཔལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གསོག་མི་འབྲི་བར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའོ། །འཇལ་དཔལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྩོལ་བ་མེད་ཅིང་བསྒྲུབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ།

以下是直譯： 這些按界的分類，欲界有六種，色界和無色界除嗔恨外各有五種，共十六種。按地的分類，欲界有六種，四禪天和四無色界各有五種，共二十六種。 這些又按大中小分類，欲界的六種中，貪慾有九種大中小，其他五種各有九種，共五十四種。四禪天除去嗔恨，五種煩惱各有九種大中小，共四十五種。同樣，無色界也有四十五種。總計有四百一十四種修所斷。 斷除方式是：加行道壓制，無間道實際斷除，解脫道作為依止對治，殊勝道作為遠離對治。以這種方式在九地中斷除現行和種子。 在這些地中修習八正道，如《教友書》中說："正見、正命、正精進、正念、正定、正語、正業和正思惟這八支道，應為寂靜而修習。" 這些也如《宣說菩提分經》中所說："文殊，見一切法無不平等、無二相，這是正見。文殊，以無見方式常時不見、完全不見、永遠不見一切法，這是正思惟。文殊，見一切法不可言說，這是正語。文殊，見一切法無作無為，這是正業。文殊，見一切法不積不減，這是正命。文殊，以無勤無成就的方式圓滿成就一切法，這是正精進。

།འཇམ་དཔལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པའོ། ། འཇམ་དཔལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་འཁྲུགས་པ་མེད་ལ་མི་དམིགས་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་སོ། །ས་འདི་དག་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ན་དམིགས་བསམ་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ས་འདི་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་བར་སྣང་བྱའི་རྗེས་དང་མཚུངས་ཞེས་སོ། །འོན་ཀྱང་ཁམས་ལ་སྒྲིབ་པའི་རིམ་པ་རྣམས་བསལ་བས་ཁམས་མཐར་ཐུག་གནས་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐ་དད་དུ་བཞག་གོ །དྲི་མ་སོ་སོ་བ་རྣམས་དག་པ་མཐར་ཐུག་དུས་གདོད་མའི་དབྱིངས་སམ་འོད་གསལ་བའི་སངས་རྒྱས་རང་གསལ་དུ་མཐོང་བའང་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཟླ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ཚེས་པའི་ཟླ་བ་ ལ། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་རྒྱས་པར་མཐོང༌། །དེ་བཞིན་ས་ལ་ཞུགས་རྣམས་ ཀྱང༌། །རིམ་གྱི་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བར་མཐོང༌། ། ཇི་ལྟར་ཡར་ངོའི་བཅོ་ལྔ་ ལ། །ཟླ་བ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ས་ཡི་མཐར་ཐུག་ན། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་རྫོགས་པ་གསལ། །ཞེས་སོ། ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི། ཚུལ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་བདུན། །སློབ་པའི་ལམ་བཞིར་བསྒོམས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །མི་སློབ་ས་ལ་མི་གནས་མྱ་ངན་འདའ། །བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐར་མི་སློབ་པའི་ས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེའང་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བ་དང་བསྟུན་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རྒྱལ་རིགས་སམ་བྲལ་ཟེ་གང་རུང་ཡིན་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བ་ལྟར་ན་ལོངས་སྐུ་འོག་མིན་དུ་ཐོབ་པས་དེའི་རྟེན་ལ་སྐྱེ་བར་འདོད་དེ། ས་བཅུ་པའི་སེམས་དཔའ་དེའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དང་གཅིག་གོ །བསམ་པའི་རྟེན་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ཐེག་ཆེན་སློབ་ལམ་བཞིའོ། །འབྲས་བུ་ནི་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོས་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པ་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པའོ། །ངོ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོའོ།

以下是直譯： 文殊，見一切法不作意、無念，這是正念。文殊，因一切法不可得，故自性等持、無擾動、不可得，這是正定。" 這些地就其本質而言超越了思維和觀想，如《華嚴經》中說："諸佛子，這些地極其清凈，如同虛空中的痕跡。"然而，由於清除了界中障礙的次第，界究竟轉依見到菩提，故而建立為不同。 當各別垢染完全清凈時，見到本初法界或光明自明的佛，這也是依法性如月亮般顯現，如《法界贊》中說： "如同新月，剎那剎那見其增長， 同樣入地者，也見漸次增長。 如同十五圓月，月亮圓滿一般， 同樣地的究竟，法身也圓滿顯現。" 無學道： 如是三十七菩提分法， 在四種有學道中修習后， 于無學地不住涅槃。 三十七菩提分法包含在有學道中，圓滿后證得無學地佛的菩提。這也是，如果按照共同乘的身體所依，是贍部洲的王族或婆羅門之一。按照大乘，認為是在色究竟天獲得報身，故而生於彼處。與第十地菩薩的所依相同。意的所依是第四禪。因是大乘四種有學道。果是以大事業安立無邊眾生於菩提。本質是佛地身語意功德事業無盡的莊嚴輪。

།སྤངས་བ་ནི་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་དང་དེ་བཞིན་སྐྱེ། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་དེ་བཞིན། །གང་ཡང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་བཅོམ། །དེས་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་བཤད། །ཅེས་སོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་ནི་ཆོས་སྐུ་ཡོངས་རྫོགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཏེ། རྒྱུད་བླའི་འགྲེལ་པར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱོད་ཆོས་སྐུ་རྣམ་དག་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པ། །ཤེས་བྱ་མཐའ་མེད་མཁའ་དབྱིངས་ཁྱབ་པ་དེ་དག་གིས་ཀུན་མཐོང༌། ། ཞེས་སོ། །ཡོན་ཏན་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ཏེ། དབུ་མ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ས་གཞན་ཏེ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཞལ་ཡས་པར། །རྒྱ་ཆེན་དེ་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། ། ལྡན་པ་ཡིན་པ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད། །དེ་ཡི་སྟོབས་ནི་རེ་རེ་ཡང༌། །འགྲོ་བ་ཀུན་གཞི་དཔག་ཏུ་མེད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་གྱི་ཚད་མེད་ཉིད། །ཕྱོགས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ནམ་མཁའ་དང༌། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་ཇི་ལྟ་བར། །དེ་ཙམ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱས། །ཞེས་སོ། ། ས་ལམ་གྱི་དགོས་པ་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ད་ནི་དེ་ལྟར་ས་དང་ལམ་གྱི་དགོས་པ་བརྗོད་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཚུལ། འདི་ལྟར་ས་དང་ལམ་རྣམས་མ་བགྲོད་པའི། །སངས་རྒྱས་དེ་འདྲ་ནམ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད། །བསྐལ་མང་ཚེ་རབས་དུ་མ་ཚེ་གང་གྲོལ། །དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་ལམ་འདིར་བརྟེན་པས་ན། །རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་གང་ལ་ཞུགས་རྣམས་ཀྱིས། །ས་དང་ལམ་རྣམས་མཁྱེན་ནས་བགྲོད་པར་མཛོད། །བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ས་དང་ལམ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མི་སྲིད་དེ། སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་མདོ་ལས། གང་དག་བསྐལ་པའི་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་བརྙེས། །མི་དབང་ཁ་ལོས་སྒྱུར་བ་དེ་དག་ཀུན། །ས་དང་ལམ་རྣམས་རིམ་པར་བགྲོད་ལས་བྱུང༌། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱལ་བའི་མཛོད་འདོད་པས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་འདིར་བརྟེན་བརྩོན་པར་གྱིས། །ལམ་འདི་ལས་ནི་གཞན་ལས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 所斷是斷除二障及其習氣，如《金剛頂經》中說： "煩惱及其生， 煩惱所知障， 以及違品法， 斷此稱世尊。" 證悟的特點是現前證悟圓滿法身，如《寶性論釋》中說： "世尊您清凈法身智慧無邊， 遍知無盡虛空界，皆已現見。" 功德是圓滿一切無量出世間功德，如《中觀寶鬘論》中說： "諸佛地不同， 一切皆無量， 廣大具十力， 僅此略說之。 彼力一一力， 無量如眾生， 諸佛無量性， 如同十方空， 及地水火風， 如是而宣說。" 現在以宣說地道的必要性來總結： 如是未經歷地和道， 如此佛陀永不出現。 多劫多生終生解脫， 彼等皆依此道而成。 因果乘中任何入者， 了知地道后當趣入。 無上佛陀若未圓滿地和道是不可能出現的，如《佛所行贊》中說： "凡是歷劫成佛菩提， 人中自在轉輪聖王， 皆從次第趣入地道， 是故欲得勝者寶藏， 當依此勝菩提精進， 此外別無他道可成。"

།དེས་ན་བསྐལ་པ་དུ་མས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའམ། ཚེ་བཅུ་དྲུག་ལ་སོགས་པས་ཐོབ་པའམ། ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་ཚེ་གཅིག་གི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། ས་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བགྲོད་དགོས་ཏེ། དེ་དག་གི་སྒྲིབ་པ་དག་ཅིང་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པར་ཐོབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེང་སང་ནི་ས་དང་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་མ་བརྟེན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ལ། ཚོགས་མ་རྫོགས། སྒྲིབ་པ་མ་སྦྱངས། ས་ལམ་མ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ལུགས་སྨྲ་བ་དག་ནི་ཚུལ་གཞན་ཞིག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་མངོན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཁས་གྲུབ་རྣམས་དང༌། མདོ་རྒྱུད་ཆེན་པོ་རྣམས་དང༌། བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་ས་དང་ལམ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་དོ། ། སྤྱི་དོན་བཞི་པ་སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་ནི། ད་ནི་དགེ་བ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་ཟབ་ཞི་འོད་གསལ་སྙིང་པོ་ཡིས། ། འགྲོ་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་རབ་ཞི་ནས། །སྲིད་འདིར་ཡུན་རིང་སྤྲོས་ལ་འཆེལ་བ་ཡིས། ། དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་རིང་ངལ་སོས་ཤིག །ཅེས་སྨོན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་བཀོད་ལེགས་པའི་ཆར་གྱི་སྣང་བ་བསིལ་བས་གང་བའི་མཚོ་ཆུ་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་དགེ་བས་འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྙོག་པ་རབ་ཏུ་ཞི་ནས། ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་སྤྲོས་པས་དུབ་བའི་སེམས་ཉིད་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཆོས་སྐུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དགོན་པར་ངལ་སོས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ།

以下是直譯： 因此，無論是經過多劫獲得佛果，還是十六世等獲得，或是極快一產生佛，都必須如實經歷地道的次第，因為需要清凈那些障礙並圓滿獲得功德。 如今，有人宣稱不依地道次第也能成佛，認為未圓滿資糧、未清凈障礙、未圓滿地道也能獲得菩提，這些觀點似乎是被其他方式加持了。為什麼呢？因為這與諸位智者成就者、大乘經續、大論著相違背。因此，應當努力學習真實的地道。 第四總義：迴向此處的善業 現在將善業迴向圓滿菩提： 真實方式： "如是以甚深寂靜光明精華， 令一切眾生心的混濁完全平息， 長久沉溺於此世間戲論， 疲憊的心今日得以休息。" 以此祈願：以真實大道善妙佈置的涼爽雨水充滿的湖水緩緩流淌的善業，令眾生煩惱的混濁完全平息，無始輪迴的戲論所疲憊的心性，愿能在本性清凈法身大樂的靜處得以休息。

། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཉིད་གང་ཆེན་མཚོ། །མི་རྟོག་མཉམ་པའི་ངང་དུ་འགྲོ་ཀུན་གྱི། །མུ་བཞིའི་དྲི་བྲལ་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་ནས། །མ་ལུས་སྐྱེ་དགུའི་རེ་བ་རྫོགས་པར་ཤོག །མ་རིག་འཐིབས་པོའི་དགོན་པར་འཁྱམས་པ་རྣམས། །མེ་གསུམ་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཙེས་ཏེ། །མིག་མེད་ཐར་པའི་ལམ་དང་བྲལ་བ་རྣམས། །མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པར་ཤོག །མི་ལུས་རིན་ཆེན་དལ་འབྱོར་འདི་ཐོབ་ཀྱང༌། །མི་རྟག་སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་འདོར་བས་ན། ། མི་དགེའི་སྡིག་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤང་བྱས་ཏེ། །མ་ལུས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་ཤོག །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ལས། ལམ་བསམ་གཏན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའི་འགྲེལ་ བའོ།། །། ༈ དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་འབྲས་བུའི་མཐར་ཐུག་ལ་ནི་རྒྱུས་མཚམས་སྦྱོར་བ། བཅུ་གཉིས་པ་བོགས་འདོན་སྤྱོད་པའི་ལེའུ་ལ་སྤྱི་དོན་གསུམ་སྟེ། བསམ་གཏན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་བསླབ་པར་གདམས་པ། ཏིང་ངི་འཛིན་མི་གཡོ་བ་གསུམ་བསྟན་པ། སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བའོ། །སྤྱི་དོན་དང་པོ་བསམ་གཏན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་བསླབ་པར་གདམས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ལམ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་ཟབ་མོ་བཤད་ནས། ད་ནི་དེའི་ཡན་ལག་ངེས་པར་འགྲུབ་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་ཟུང་འཇུག་བསམ་གཏན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ། །ཏིང་འཛིན་མི་གཡོ་ཡན་ལག་གསུམ་ལ་བསླབ། །གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་གསུལ་ལྡན་གྱིས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བ་གསུམ་བསྟན་པ་ལ་མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ལས། མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཡན་ལག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གང་གིས་བསྒྲུབ་པ་ཆོ་གའི་ཡན་ལག་དང༌། །ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང༌། །གཉིས་མེད་བསྒྲུབ་པ་ངོ་བོའི་ཡན་ལག་གོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཚུལ་གསུམ་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་གང་གིས་བསྒྲུབ་པ་དང༌། ཐབས་ཇི་ལྟ་བུས་བསྒྲུབ་པ་དང༌། ངོ་བོ་གང་བསྒྲུབ་པའོ།

以下是直譯： 如鏡智慧法性大象湖， 無分別平等性中一切眾生， 遠離四邊戲論圓滿斷證， 愿圓滿無餘眾生所愿。 在無明濃密荒野中流浪者， 被三火煎熬之苦所逼迫， 無眼失去解脫道路者， 愿獲得無住涅槃。 雖得此珍貴人身閑暇， 無常無實質終將捨棄， 故當極力斷除諸不善罪， 愿證得圓滿無餘佛果。 這是大圓滿心性休息中第十一章"無垢禪定止觀雙運道"的註釋。 如是修習后，以因引導至究竟果，第十二章"增上行為"分三總義：勸學禪定成就之因，宣說三種不動三摩地，迴向此處善業。 第一總義勸學禪定成就之因： 如是宣說了甚深修道之法后，現在闡述其支分決定成就的本質，如剛說的方式： "如是雙運禪定成就因， 應學不動三摩地三支。" 當圓滿成就道的本質殊勝禪定時，也將由具備三支分的加行而圓滿成就。 第二總義宣說三種不動三摩地分為略說和廣說。 略說：那三支分是什麼呢？如下： "能成就者儀軌支分， 如何成就方便支分， 無二成就本質支分。" 如是一切真實三摩地成就皆由三種方式而成就：何人成就，以何方便成就，成就何本質。

། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གང་གིས་བསྒྲུབ་པ་ཆོ་གའི། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་ཐབས་ཀྱི། གཉིས་མེད་བསྒྲུབ་པ་ངོ་བོའི་ཡན་ལག་གསུམ་སྟེ། གང་གིས་སྒྲུབ་པོ་ཆོ་གའི་ཡན་ལག་ལ་ལྔ་ལས། ངེས་འབྱུང་ཅན་གྱིས་འགྲུབ་པ་ནི། དང་པོ་གང་ཟག་ གང་གིས་བསྒྲུབ་པའི་སྐྱེ་བོ་ངེས་འབྱུང་ཅན། །ལུས་ནི་འདུ་འཛིའི་གྲོང་ལས་རྒྱང་བསྲིངས་ཤིང༌། །སེམས་ནི་སྤྲོས་པའི་ཚོགས་ལས་རིང་དུ་བསྲིངས། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མྱུར་དུ་འགྲུབ། །འདི་ལྟར་ལུས་ངག་འདུ་འཛིས་གཡེངས་ཤིང་སེམས་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་སྟོང་གིས་གཡེངས་པས་ནི་ཞི་གནས་ཙམ་ཡང་མི་འགྲུབ་ན་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་ལུས་འདུ་འཛིའི་གྲོང་ལས་བསྲིངས་ཏེ་དགོན་པར་ཕྱོགས་ནས་གཅིག་པུར་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ནགས་སམ་གནས་སུ་འདུག་པ་དང༌། སེམས་རྟོག་པའི་ཚོགས་ལས་རིང་དུ་བསྲིངས་ཏེ་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་རྒྱུད་ལ་ཟབ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པར། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། གཞོན་ནུ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདོད་པས་འདུ་འཛི་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཡུལ་འཁོར་སྤངས་ཏེ་གཅིག་པུར་ཞི་བའི་ནགས་སུ་གནས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེའང་ཁྱིམ་དུ་ གནས་པས་མི་འགྲུབ་པར། །དེ་ཉིད་ལས། གང་དག་ཁྱིམ་གྱི་ནང་ན་འདུག་བཞིན་དུ། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཡོངས་དག་རྙེད་པ་ནི། །དེ་འདྲའི་སངས་རྒྱས་ སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་ཞིང༌། །ད་ལྟ་མི་གནས་མ་འོངས་པ་ནའང་མེད། །ཅེས་སོ། ། ཁྲིམས་ལྡན་མང་དུ་ཐོས་པས་འགྲུབ་པ་ནི། གཞན་ཡང༌། དད་ལྡན་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་ལ། །བག་ཡོད་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཅིང་དགེ་ལ་སྤྲོ། །མང་ཐོས་འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་ལྡན། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མྱུར་དུ་འགྲུབ། །དད་པ་དང་ལྡན་པས་འགྲུབ་སྟེ་ཆོས་ལ་དད་པས་འཇུག་ཅིང་ཞུགས་པ་ནའང་ལྷག་པར་དད་པས་ཆེས་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཀོན་བརྩེགས་ལས། དད་པ་ཅན་གྱི་མི་རྣམས་ལ། །དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ངང་གིས་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 廣說分為三支：能成就者儀軌支分、如何成就方便支分、無二成就本質支分。 能成就者儀軌支分有五，首先是出離者能成就： "首先能成就者為出離之人， 身遠離喧囂聚落， 心遠離戲論眾多， 彼能速疾成就此三摩地。" 如是身語被喧囂所擾，心被千種戲論之網所擾，則連止觀都無法成就，更何況真實三摩地。因此，身應遠離喧囂聚落，前往寂靜處，獨自住于極其寂靜的森林或處所；心應遠離諸多分別，以止觀滋潤相續，則能成就甚深三摩地。如《三摩地王經》所說："善男子，是故欲求三摩地者，應當遠離喧囂散亂之處，精進安住于獨處寂靜之林。" 又，在家不能成就，同經云："若有人居住在家中，而能獲得清凈無上菩提，如是佛陀過去未曾有，現在不住，未來亦無有。" 具戒多聞能成就： "複次，具信知慚有愧， 謹慎持戒清凈樂善， 多聞少欲知足， 彼能速疾成就此三摩地。" 具信能成就，因為以信心入法，入已則因信增上而更加增長。如《寶積經》云："具信之人，白法自然生起。"

།ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་མི་འདོར་བས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་ལ། བག་ཡོད་པས་རྣམ་གཡེང་ལས་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དམ་པའི་མདོ་ལས། བག་ཡོད་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པས། །ཟབ་མོའི་ཏིང་འཛིན་དམ་པ་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་ སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར། སྔ་མ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པའི་མགོ་ལ་དེ་འདུག་སྟེ། །ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་མཆོག་འདི་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་དང༌། མང་དུ་ཐོས་པ་དང༌། འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པར། ཟླ་བ་སྒྲོན་མ་ལས། ཡོན་ཏན་ཚོགས་རབ་འདོད་དང་ཆོག་ཤེས་ལྡན། །མང་དུ་ཐོས་ཤིང་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་དང༌། ། དགོན་པར་གནས་ཤིང་གཅིག་པུར་དབེན་ལ་དགའ། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་རྙེད་མི་དཀའ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 知慚有愧者樂於修習三摩地且不捨棄，故能成為瑜伽士。因謹慎而護心不散亂，故能成就三摩地。如《勝三摩地經》云："謹慎知慚有愧者，能得甚深殊勝三摩地。" 以戒律成就，如前經云："具戒者頭頂安住彼，能得此最寂靜三摩地。" 樂善、多聞、少欲知足能成就三摩地，如《月燈經》云："具足眾德欲及知足，多聞資具少，住林樂獨處，彼不難得此勝三摩地。"

། སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤངས་པས་འགྲུབ་པ་ནི། གཞན་ཡང༌། ལུས་སེམས་བསྡམས་ཤིང་དབེན་པར་གནས་ལ་དགའ། །གཉིད་དང་སྙོམ་ལས་སྨྲ་ལ་དགའ་བ་སྤངས། །རྒོད་འགྱོད་མེད་ཅིང་གཞན་དང་འདྲིས་པ་ཉུང༌། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མྱུར་དུ་ འགྲུབ། །འདི་ལྟར་སེམས་དང་ལུས་མ་བསྡམས་པ་ནི་རྒོད་བག་གི་རྣམ་པར་གྱུར་པས་ཞི་བའི་ལམ་དང་འགལ་བ་དང༌། གྲོང་འདབས་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འདུ་བའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཉམས་པ་དང༌། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་དང་སྙོམ་ལས་སུ་གནས་པ་ལ་དགའ་བ་ནི་བྱ་བ་གཞན་ཡང་མི་འགྲུབ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་འགལ་ཟླ་ཡིན་པ་དང༌། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་སེམས་གཡེང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་དང༌། སྐྱེ་བོ་དང་བཤེས་འདྲིས་མང་བ་ནི་བྲེལ་བ་དུ་མ་དང་ཆགས་སྡང་གི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་འགལ་བ་དང༌། སྨྲ་ལ་དགའ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཉམས་ཡོད་པ་དག་འགྲིབ་ཅིང་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་ལ་འཁོན་དང་རྩོད་པ་དུ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་སྤངས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ངང་གིས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱལ་བའི་ཆོས་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ལས། འདུ་འཛི་མེད་ཅིང་དབེན་ལ་དགའ་བ་དང༌། །འདྲིས་པ་ཉུང་ཞིང་གཉིད་དང་སྙོམ་ལས་སྤངས། །མི་ཞུམ་རྒོད་པ་མེད་ཅིང་ལུས་སེམས་བསྡམས། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་རྙེད་མི་དཀའ། ། ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ལས། ཚོགས་ལས་བསྲིངས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཞི་ལ་ མོས། །རི་དགས་ལྟ་བུར་མཛེས་ཤིང་གནས་མེད་རྒྱུ། །མཁའ་ལ་རླུང་བཞིན་རྙེད་ལ་མི་ཆགས་ལ། །དེ་འདྲ་དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་ཆོས་འཛིན་ཡིན། ། ཞེས་སོ།

以下是直譯： 以斷除五障而成就： "複次，身心調伏樂住寂靜處， 斷除貪睡懈怠好言談， 無掉舉悔恨少與人親近， 彼能速疾成就此三摩地。" 如是，身心不調伏則成為掉舉狀態，與寂靜道相違；村落等眾多聚集之處因散亂而退失；喜好睡眠、昏沉、懈怠，連其他事都難成就，更何況三摩地，實為對立；掉舉與悔恨因令心散亂而障礙毗婆舍那；與眾人親近過多則有諸多忙碌，成為貪嗔之處，故與禪定相違；喜好言談則使已有的三摩地體驗退失，並障礙新的體驗生起，成為諸多怨恨爭論的源頭。 若斷除這些，則三摩地自然增長，能持佛法。如前經云："無喧囂樂寂靜，少親近斷睡眠懈怠，不怯弱無掉舉身心調伏，彼不難得此勝三摩地。" 《智印經》云："遠離眾人極寂靜，如鹿優美無住處，如風空中不貪得，如是彼即持佛法。"

། དབེན་པར་གནས་ཤིང་བྱ་བ་ཉུང་བས་འགྲུབ་པ་ནི། གཞན་ཡང༌། གྲོང་དང་གྲོང་འདབ་སྐྱེ་བོའི་འདུ་འཛི་མེད། །གནས་དང་དགོན་པར་མང་པོའི་རྟེན་འདྲིས་མེད། །དོན་དང་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་བྲེལ་བ་མེད། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མྱུར་དུ་འགྲུབ། །གང་དག་གྲོང་དང་གྲོང་འདབ་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་འགྲོགས་ཤིང་ས་མདོ་ལས་སོགས་པའི་གནས་སམ། དགོན་པའི་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་དང་རྟེན་འདྲིས་བྱེད་ལ། ཚེ་འདིའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་དོན་དང་བྱ་བ་མང་བ་དེ་དག་གིས་ནམ་ཡང་ཞི་བའི་ཏིང་འཛིན་མི་འགྲུབ་པས། གང་དུ་གནས་ཀྱང་བཤེས་འདྲིས་ཉུང་ཞིང་དོན་དང་བྱ་བ་ཉུང་བ་དག་ལ་ངང་གིས་དགེ་བ་འཕེལ་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། མ་འོངས་དུས་ན་དགེ་སློང་དག །འཕྱར་ཞིང་གཡེང་ལ་མ་བསྡམས་པ། །རྙེད་དང་བཀུར་སྟིས་རྒྱགས་པ་དག །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་ལ་ཁྲོ་བ་འབྱུང༌། །གང་དག་ཏིང་འཛིན་འདོད་རྣམས་ཀྱིས། །དེ་དག་རྣམས་ལ་མི་བརྟེན་ཅིང༌། །གཅིག་པུར་བས་མཐའི་གནས་མལ་དུ། །གནས་ཏེ་དབེན་ལ་དགའ་བར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་འདའ་བར་བྱ་སྟེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དོན་དམ་གཟིགས་པར་བགྱི་སླད་དངོས་རྣམས་ལ། ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་གོམས་མཛོད། །དེ་དང་འདྲ་བར་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ཡི། །ཆོས་གཞན་འགའ་ཡང་མཆིས་པ་མ་ལགས་སོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 通過住于寂靜處和減少事務而成就： "複次，無村落及村邊眾人喧囂， 無住處及寺院眾多依止親近， 無種種目的及事務繁忙， 彼能速疾成就此三摩地。" 凡與村落及村邊眾人交往，或在十字路口等處，或與寺院出家人親近依止，以及有諸多今生散亂之目的和事務者，皆永不能成就寂靜三摩地。無論住於何處，若親近少、目的和事務少者，則善法自然增長，三摩地得以成就，因為如理作意增多之故。 《寶積經》云："未來時有比丘，放逸散亂不調伏，因利養恭敬而驕慢，對具戒者生嗔恨。欲求三摩地者，不應依止彼等人，應獨居邊地臥處，喜樂寂靜而安住。" 應唯以如理作意度過時光。如《致友書》云："為觀察勝義諸事物，應當修習如理作意，除此之外別無他法，能與此等功德相等。"

། གང་ཟག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གྱིས་འགྲུབ་པ་ནི། གཞན་ཡང༌། ཚེ་འདིའི་བདེ་དང་ཕྱི་མའི་བདེ་འབྲས་དང༌། །རང་དོན་ཞི་བ་གཉེར་མིན་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། །སྲིད་ལས་ཐར་འདོད་ངེས་འབྱུང་སྐྱོ་ཤས་ཅན། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་མྱུར་དུ་ འགྲུབ། །འདི་ལྟར་གཞན་དོན་དུ་ཞི་བའི་དགོན་པར་བསམ་གཏན་གཉེར་བས་གནས་པར་བྱ་བ་ལས། རང་དོན་དུ་ཉན་རང་གི་ཞི་བདེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །དེས་ན་ཚེ་འདིའི་བདེ་འབྲས་དང༌། ཕྱི་མའི་བདེ་འབྲས་ལྷ་མིའི་དཔལ་ཐོབ་པ་དང༌། རང་དོན་དུ་ཞི་བ་མི་འདོད་པས་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བློས་བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པ་ནི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་དམ་པ་ལས། སྲིད་པའི་བདེ་ལ་རབ་ཏུ་མ་ཆགས་ཤིང༌། །གཅིག་པུར་ཞི་བ་ཚོལ་བའི་སེམས་བྲལ་ཏེ། ། འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བའི་ཡིད་ལྡན་པ། །དེ་ཡིས་ཏིང་འཛིན་མཆོག་རབ་དམ་པ་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་མཐའ་དག་ལ་མ་ཆགས་ ཤིང༌། ཁྱད་པར་དུ་ནོར་ལ་སྲེད་པ་དག་གིས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ལ་བསླབ་དགོས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། གདུག་པ་དུག་དང་མཚོན་དང་དགྲ་བོ་དང༌། །མེ་བཞིན་འདོད་པའི་བདེ་ལ་ཡིད་དབྱུང་འཛོད། །འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་གྲོལ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །ཐུབ་པའི་དབང་པོས་ཀིམ་པའི་འབྲས་འདྲར་གསུངས། །དེ་དག་སྤང་བགྱི་དེ་ཡི་ལྕགས་སྒྲོག་གིས། །འཁོར་བའི་བརྩོན་རར་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་བཅིངས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 大乘種性之人成就： "複次，不求今生樂及後世樂果， 不為自利寂靜而為眾生故， 欲脫有欲出離具厭離， 彼能速疾成就此勝三摩地。" 如是，為利他而住于寂靜寺院修習禪定，而非為自利求聲聞緣覺之寂樂，因為這不是入大乘的殊勝士夫之道。因此，不求今生樂果及後世天人富貴之樂果，也不為自利求寂靜，而是為輪迴眾生厭離有並以出離心修習禪定者，應知為所依之補特伽羅。 《勝三摩地經》云："于有之樂全不貪著，遠離獨自尋求寂靜心，具有厭離諸有為之意，彼能成就最勝三摩地。" 對此，應不貪著今生一切樂，尤其是貪求財物者應學習減少資具。如《致友書》云："應如毒器兵敵火，厭離欲樂生出離。諸欲能生眾禍患，牟尼王說如庵羅。應當斷除彼等欲，以彼鐵鎖此世間，繫縛輪迴牢獄中。"

།ནང་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་པས་གཙོ་བོར་དེ་དག་སྤང་དགོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བུད་མེད་གཞོན་ནུའི་ལུས་འདི་ལོགས་ཤིག་ ཏུ། །དྲི་ང་བ་དང་སྒོ་དགུ་དོད་པ་དང༌། །མི་གཙང་ཀུན་སྣོད་འདྲ་བ་དགང་དཀའ་དང༌། །པགས་པས་གཡོགས་དང་རྒྱན་ཡང་ལོགས་ཤིག་གཟིགས། ། ཞེས་པ་དང༌། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། བུད་མེད་ཕུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་ཕུང༌། །གལ་ཏེ་བདག་ལ་ཕན་འདོད་ན། །དེ་བས་བུད་མེད་རྣམ་པར་སྤང༌། །ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མདོ་ལས། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་ཇི་ལྟར་བདག་གི་ཆུང་མ་ལྟར་དགྲར་གྱུར་པ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །མདོར་ན་རང་གི་རྒྱུད་ལ་གང་ཤས་ཆེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་པོར་བརྟགས་ལ་གཙོ་བོར་སྤང་ཞིང༌། དབང་པོ་དྲུག་གི་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་ཀུན་སྤང་དགོས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། གང་དག་དབང་པོ་དྲུག་ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི། །རྟག་ཏུ་མི་བརྟན་གཡོ་དང་གང་དག་གཅིག །གཡུལ་ངོར་དགྲ་སོགས་ལས་རྒྱལ་དེ་དག་ལ། །མཁས་རྣམས་དང་པོ་དཔའ་རབ་ལགས་པར་འཚལ། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། རྒྱན་པོ་འགྱེད་དང་འདུས་ལ་བལྟ་བ་དང༌། །ལེ་ལོ་སྡིག་པའི་གྲོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། །ཆང་དག་མཚན་མོ་རྒྱུ་བ་ངན་སོང་བ། །གྲགས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དྲུག་སྤོངས། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་རང་གི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། ཟབ་མོའའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང༌། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན། མི་བདེན་པ་ལ་བདེན་པར་འཛིན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་དམ་པར་འཛིན། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་འཛིན་པ་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དང་བཅས་པ་སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་གཙོ་བོར་སྤང་དགོས་པའང༌། དེ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་རང་ལུས་ལ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལྟ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་འདི་གསུམ་ཐར་པ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་སྒོ་འགེགས་ལགས་པར་མཁྱེན་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 對內眾生的貪著主要應當斷除。同書中說： "少女之身應別觀， 臭穢九孔常流溢， 不凈器皿難充滿， 皮覆裝飾亦別視。" 《念處經》云： "女人能致禍， 今生來世毀， 若欲自利益， 是故應斷女。" 《菩薩藏經》云："若於千世界中詳察，無如自妻般成敵者。" 總之，應先觀察自心中最強的煩惱，主要斷除之，並應斷除對六根境的一切貪著。《致友書》云： "凡於六根境界中， 恒常不穩動搖者， 戰場勝敵諸人等， 智者稱彼最勇士。" 又云： "賭博觀看眾集會， 懶惰親近惡友伴， 飲酒夜行墮惡趣， 令名聲壞此六斷。" 此外，執自法為最勝而誹謗他人，對甚深法生疑，執無常為常，執不實為實，執顛倒為正法，執輪迴苦為樂，這四顛倒及一切有之結縛，也應主要斷除。同書云： "執戒律為最勝及， 四顛倒見於自身， 疑惑三種有結縛， 當知此為解脫城， 之門障礙請了知。"

།ཁྱད་པར་དུ་རྙེད་ན་དགའ་བ་དང༌། མ་རྙེད་ན་མི་དགའ་བ་དང༌། བདེ་ན་དགའ་བ་དང༌། སྡུག་ན་མི་དགའ་བ་དང༌། སྙན་གྲགས་ཐོབ་ན་དགའ་བ་དང༌། སྐུར་བ་དང་མི་སྙན་པ་བྱུང་དུས་མི་དགའ་བ་དང༌། བསྟོད་ན་དགའ་བ་དང༌། སྨད་ན་མི་དགའ་བ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ངེས་པར་སྤང་བ་ཉིད། དེ་ལས། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་རྙེད་དང་མ་རྙེད་དང༌། །བདེ་དང་མི་བདེ་སྙན་དང་མི་སྙན་དང༌། །བསྟོད་སྨད་ཅེས་བགྱི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་པོ། །བདག་གི་ཡིད་ཡུལ་མིན་པར་མགོ་སྙོམས་མཛོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ནོར་བདུན་བསྒྲུབ་པར། དེ་ལས། དད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོས་དང་གཏོང་བ་ནི། །དྲི་མེད་ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཁྲེལ་ཡོད་དང༌། །ཤེས་རབ་ནོར་བདུན་ལགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་སོ། །ཁྱིམ་པ་ལ་སོགས་གཞན་དག་དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་ཞིང་གསོ་སྦྱོང་ལ་འགོད་པའང༌། དེ་ལས། འཚེ་དང་ཆོམ་རྐུན་འཁྲིག་པ་བརྫུན་དང་ནི། །ཆང་དང་དུས་མིན་ཟས་ལ་ཆགས་པ་དང༌། །མལ་སྟན་མཐོ་ལ་དགའ་དང་གླུ་དག་དང༌། །གར་དང་ཕྲེང་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་སྤོང་ཞིང༌། །དགྲ་བཅོམ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡི། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན། །གསོ་སྦྱོང་འདོད་སྤྱོད་ལྷ་ལུས་ཡིད་འོང་བ། ། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དག་ལ་སྩོལ་བར་བགྱིད། །ཅེས་སོ།

以下是直譯： 特別是得到時歡喜，未得到時不歡喜；快樂時歡喜，痛苦時不歡喜；獲得美名時歡喜，受到誹謗和惡名時不歡喜；受贊時歡喜，受貶時不歡喜。這八種世間法必須斷除。同書中說： "世間智者得未得， 樂與不樂譽譭謗， 稱讚誹謗八世法， 於我心境平等視。" 又關於成就七聖財，同書云： "信戒聞施無垢慚， 有愧智慧七聖財， 牟尼說此為七財。" 對在家人等他人勸修善法並安置於布薩，同書云： "斷除殺盜及邪淫， 妄語飲酒非時食， 貪愛高廣床座具， 歌舞花鬘等裝飾， 隨學阿羅漢戒律， 具足此等八支分， 布薩欲界天身相， 妙好男女得授予。"

།མདོར་ན་བསམ་གཏན་པ་དགོན་པར་གནས་པས། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཉེས་སྤྱོད་ཆ་དང་བཅས་པ་ལས་རང་གི་སེམས་བསྡམ། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྔར་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་རྣམས་གོང་དུ་སྤེལ་ནས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་གིས་ཉིན་མཚན་འདའ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་དེར་ལྷགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་ཞིང་ཆོས་འདོད་པ་དང་གཏན་ཁྲིམས་ནོངས་པ་རྣམས་ལ་གང་དང་གང་འཚམས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་མགུ་བར་བྱ་ཞིང༌། ཐ་ན་བྱ་དང་རི་དགས་དང་འབུ་སྲིན་དང་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་ལའང་མི་འཚེ་ཞིང་ཟས་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ནས་བརྗོད། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཀྱི་སྒྲ་བསྒྲག །ནམ་ཞིག་ན་འདི་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ངེས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་ན་འདི་དག་བདག་གིས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་བྱ་སྙམ་པ་དང༌། འདི་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པའང་སྲིད་སྙམ་ནས་གུས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་མོས་གུས་དང་དག་སྣང་བྱ་བ་དང༌། ད་ལྟ་ཡོད་ཀྱང་དོ་མོད་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་འབྲལ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང༌། སྐད་ཅིག་ཀྱང་ཐ་མལ་དུ་མ་ཡིན་པར་བློ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་འདའ་བར་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་ཞི་ལྷག་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་དངོས་དང་སོ་སོར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། ཞི་ལྷག་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལའང་གསུམ་སྟེ། སྤང་གཉེན་བསྟན་པ་ནི། དོན་གཉིས་པ། ཇི་ལྟར་བསྲུང་པ་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང༌། །གཉིད་རྨུགས་རྒོད་འགྱོད་ཐེ་ཚོམ་སྒྲིབ་པ་ལྔ། ། སྤངས་ཏེ་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་ཚུལ་གྱིས་བསྒྲུབ། །གཉིད་རྨུགས་གཉིས་ཀྱིས་ཞི་གནས་རབ་ཏུ་སྒྲིབ། །རྒོད་འགྱོད་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་གཡེང༌། །ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ཀའི་གནོད་བྱེད་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་དག་གིས་བསམ་གཏན་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཞི་གནས་གསལ་དངས་ཕྱེད་པ་ལ་ནི་གཉིད་དང་རྨུགས་པས་བྱིང་བར་བྱེད་ལ། ལྷག་མཐོང་དངས་ལ་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་འཕྲོ་བར་བྱེད་ཅིང༌། ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ཀའི་དུས་སུ་མི་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའོ།

以下是直譯： 總之，禪修者住于寂靜處，以別解脫戒律攝護自心，遠離一切惡行；以攝善法戒修持未生起的禪定、解脫等功德，並增長已生起的功德，晝夜唯以善法度過；以饒益有情戒勸導來訪者行善，對求法者及違犯戒律者以適宜的法令其歡喜，乃至對鳥獸蟲蟻等眾生也不傷害，施以食物等，稱誦如來聖號，宣說三寶之名。思維"這些眾生將來必定成佛"，"愿我將來能令這些眾生解脫輪迴"，"這些眾生或許是化現"，由此生起恭敬、信心和清凈觀。又思維現在雖有但轉瞬即逝等無常性，剎那不令心處於凡俗狀態，唯以善心度過。 關於如何修持方便支分，有修持止觀的方法本身和分別解說兩部分。修持止觀的方法又分三，其中宣說所斷和對治是： 第二義，如何守護方便支分： "斷除五蓋睡眠昏沉， 掉舉惡作及以疑惑， 以止觀雙運方式修。 睡眠昏沉二障止觀， 掉舉惡作散亂勝觀， 疑惑二者障礙對治。" 此處瑜伽行者認為禪定有五種障礙：睡眠和昏沉使正確的止觀失去明晰和澄凈；掉舉和惡作使勝觀散亂不專一；懷疑則是兩者都無法成就的因。

།གཉིད་ནི་འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་སེམས་ནང་དུ་སྡུད་ལ། རྨུགས་པ་ནི་ཡུལ་མི་གསལ་བའི་ཤེས་པ་ལུང་མ་བསྟན་དང༌། རྒོད་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་སེམས་འཕྲོ་བ་ཡིན་ལ། འགྱོད་པ་ནི་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡིད་ལ་གཅགས་པས་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཤེས་པ། ཐེ་ཚོམ་ནི་གཉིས་བཅས་ཀྱི་བློས་ཟིན་མེད་པས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའོ། །འདི་དག་སྤང་དགོས་པ་ཉིད། བཤེས་སྤྲིང་ལས། རྒོད་དང་འགྱོད་དང་གནོད་སེམས་རྨུགས་པ་ དང༌། །གཉིད་དང་འདོད་ལ་འདུན་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དགེ་བའི་ནོར། །འཕྲོག་པའི་ཆོས་རྐུན་ལགས་པར་མཁྱེན་པར་ མཛོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་རྒོད་འགྱོད་གཉིས་གཅིག་གཉིད་རྨུགས་གཉིས་གཅིག་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ། གནོད་སེམས། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ལྔའོ། །གེགས་བསལ་བ་ནི། དེའང་གཉིད་རྨུགས་ལ་སོགས་པ། དེ་ལྟར་ལྔ་ཉིད་བྱིང་རྒོད་གཉིས་སུ་འདུ། །བྱིང་ན་གསེང་ཞིང་རྒོད་ན་རྩེ་གཅིག་བསྒོམ། །དེ་ལ་གཉིད་རྨུགས་གཉིས་ནི་བྱིང་བ་ཡིན་པས་གསེངས་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་བསྒོམ་ཞིང༌། གཞན་རྣམས་རྒོད་པ་ཡིན་པས་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུ་པ་བསྒོམ་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །གཉེན་པོ་ཟུང་འབྲེལ་བསྟེན་པ་ནི། དེའང་འདི་ལྟར། ཞི་གནས་མེད་པའི་ལྷག་མཐོང་སྤྲོས་ལ་རྒོད། ། ལྷག་མཐོང་མེད་པའི་ཞི་གནས་ལུང་མ་བསྟན། །ཟུང་འབྲེལ་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་མཆོག་གི་ལམ། །ཞི་གནས་ཀྱིས་མ་བརླན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཚིག་གི་གོ་ཡུལ་ཙམ་ལ། ལྷག་མཐོང་གིས་མ་ཟིན་པའི་ཞི་གནས་ནི་ལུང་མ་བསྟན་འཁོར་བའི་ས་བོན་ལས་འཕགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཟུང་འབྲེལ་ལ་འབད་དེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཤེས་རབ་མེད་པར་བསམ་གཏན་ཡོན་མིན་ཏེ། །བསམ་གཏན་མེད་པར་ཡང་ནི་ཤེས་རབ་མེད། ། གང་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་པ་སྲིད་པ་ཡི། །རྒྱ་མཚོ་གནག་རྗེས་ལྟ་བུར་འཚལ་བར་བགྱི། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 睡眠是不由自主地收攝內心；昏沉是對境不明的無記心；掉舉是心向外境散亂；惡作是對某事執著而生不悅之心；懷疑是由於二分別念而無法決斷，妨礙成辦事業。 這些都需要斷除。《致友書》中說： "掉舉與惡作及害心， 昏沉與睡眠貪慾疑， 此等五蓋為法賊， 當知能奪善法財。" 其中，掉舉和惡作合為一，睡眠和昏沉合為一，加上貪慾、害心和懷疑，共為五種。 消除障礙： "如是五種歸為沉掉二， 若沉則振奮，若掉修專注。" 其中，睡眠和昏沉屬於沉沒，應當振奮並修習十一種作意；其他屬於掉舉，應當努力修習九種安住心的方法。 依止對治雙運： "無止觀之勝觀散亂掉， 無勝觀之止觀為無記， 止觀雙運乃障礙勝道。" 未經止觀滋潤的智慧僅停留在言詞理解層面，未被勝觀攝持的止觀只是無記，無法超越輪迴種子，因此應當努力雙運。《致友書》中說： "無慧之禪定非功德， 無禪定者亦無智慧， 若人二者俱能具， 彼能如掌觀有海。"

། སོ་སོར་བཤད་པ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས། ཞི་གནས་ལའང་བཞི་ལས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི། དེ་ལ་དང་པོ། ཞི་གནས་ལུག་ངག་ཡིད་སེམས་དལ་བས་འགྲུབ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་མཉམ་པའི་ངང༌། །དམིགས་པ་རབ་ཞི་གཙོ་བོའི་ཡན་ལག་ཡིན། ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་སེམས་འཛིན་འཁོར་གྱི་ཚུལ། །འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་སྒོ་གསུམ་རབ་ཏུ་དལ་བས་འགྲུབ་སྟེ། ལུས་དལ་བས་རྩ་དལ། རྩ་དལ་བས་རླུང་དལ། རླུང་དལ་བས་ཁམས་དལ་བ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་རང་གནས་སུ་སྡོད་པས། སེམས་གནས་ཀྱི་ཞི་གནས་ངང་གིས་འགྲུབ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཁམས་དངས་མ་མི་གཡོ་བར་ས་གཅིག་ཏུ་སྡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དལ་བུས་སྒོམ་དུས་སེམས་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཞི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་བརྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ལ་སེམས་བཟུང་བས་ཅུང་ཟད་མི་རྟོག་པ་འཁོར་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་སོ། །དེའང་གཤིས་ལ་སེམས་འདིའི་རང་བཞིན་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་མི་འགྲོ་མི་གནས་པའི་རང་ལུགས་ཕྱམ་ཕྱལ་ལེ་བ་ཞིག་དུས་རྒྱུན་དུ་ཡོད་དེ། གསལ་དངས་ཕྱེད་པའི་ཆ་དེ་ནས་ལྷག་མཐོང༌། གནས་ཆ་དེ་ནས་ཞི་གནས། གཉིས་སུ་མེད་པས་ཟུང་འབྲེལ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡོད་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ཅིང༌། གསལ་བ་ནི་ངང་གིས་མི་གཡོ་བ་ངལ་སོས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་ངོ་འཕྲོད་པར་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་འཕྲོས་སམ་གནས་ཀྱང་རང་རང་ས་བཅོས་བསླད་མེད་པའི་ཞི་ལྷག་ཤེས་པས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དམིག་པ་འཛིན་ལུགས་ནི། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་སེམས་འཛིན་ལུགས༌། དེ་ཡང་སྣང་བཅས་སྣང་མེད་རྣམ་པ་གཉིས། །ཕྱི་ནང་གཉིས་ཏེ་བཞི་ཡིས་ཟིན་པར་ འགྱུར། །སྣང་བཅས་གཟུགས་སོགས་སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། །སྣང་མེད་མི་རྟོག་རྩེ་གཅིག་ངང་ལ་འཇོག །ཕྱི་རོལ་རྡོ་ཤིང་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་དང༌། ། ནང་ཉིད་སྙིང་གར་པདྨ་འཐུར་འཕྱང་སོགས། །དང་པོ་སྣང་བཅས་ལ་སེམས་གཟུང་ཚུལ་ནི། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་གང་རུང་ལ་སེམས་མ་ཡེངས་པར་གཏད་པས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །དེ་བརྟན་ནས་སྣང་མེད་ལ་སེམས་གཟུང་བ་ནི་གང་དུའང་མི་རྟོག་པའི་ངང་ལ་སེམས་འཛིན་པའོ།

以下是直譯： 分別解說中，關於止觀二者，首先是止。止有四方面，其中成就的因是： "止由身語意心閑緩成， 諸法自性平等之境界， 所緣極寂為主要支分， 專注一境攝心為眷屬。" 如是，無分別三摩地由三門極其閑緩而成就。身體閑緩則脈閑緩，脈閑緩則氣閑緩，氣閑緩則界閑緩，四輪花瓣等安住自處，因此心住之止自然成就。因為心所依的清凈界不動而安住一處。 如是緩慢修習時，心無散收的自性即是止的本質和主要部分。爲了使之穩固，以專注一境攝心，略無分別作為眷屬。 實際上，此心的本性從何處也不來、不去、不住，自然輕鬆，恒時如是。從其明凈分出勝觀，從其安住分出止，二者無二即是雙運。一切眾生恒時具有，在休息等時容易覺察。 瑜伽士無論散亂還是安住，由了知各自未經造作改變的止觀而解脫。 關於所緣的執持方式： "專注一境攝心之方式， 有相無相內外共四種。 有相即是五根境等相， 無相安住無念專一中。 外境石木佛像等諸相， 內境心間蓮花垂懸等。" 首先，有相攝心方式是對色聲香味觸任一不散亂專注而安住。穩固后，無相攝心是安住于無有任何分別的狀態中。

། དེའང་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ལྷའི་སྐུའམ། ཡི་གེའམ། སྙིང་གར་པདྨ་འཐུར་འཕྱང་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་མཚན་ནམ། འོད་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པས་སྤྲོས་པ་ཞི་གནས་བདེ་ཤས་ཆེ་བའི་ཞི་གནས་སྐྱེ་ལ། ཕྱི་རོལ་ཏུ་རྡོའམ་ཤིང་ངམ་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཞིག་ལས་མ་ཡེངས་པར་བཟུང་ནའང་གསལ་དངས་ཕྱེད་པའི་ཞི་གནས་སྐྱེའོ། །དེའང་སྤྲོས་པ་ཤས་ཆེ་བས་ཕྱིར་བཟུང་ན་འཕྲོ་བས་ནང་དུ་གཟུང་ཞིང༌། རྟོག་པ་ཉུང་བས་ནང་དུ་བཟུང་ན་བྱིང་བ་ཤས་ཆེ་བས་ཕྱིར་གཟུང་ངོ༌། །དེའང་དང་པོར་མཚན་བཅས་གང་རུང་ཞིག་ལ་སེམས་བཟུང་བས་རྗེས་ལ་མཚན་མེད་ངང་གིས་འབྱུང་ངོ༌། ། མི་ཤེས་པ་དག་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་བཟུང་ན་སྤྲོས་པར་འགྲོ་བས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་ངང་སྤྲོས་མེད་དུ་བཞག་ཟེར་བ་ནི་གནད་མ་གོ་ཞིང་ཉམས་མྱོང་ཆུང་བའི་སྐད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་གི་སེམས་གང་ལ་གཏད་ཀྱང་འདྲ་སྟེ། གཏོད་དུས་དང་པོར་རྟོག་པ་ཞིག་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཡང༌། དེ་ནས་ཡུལ་དེ་སྣང་ལ་དེར་འཛིན་མ་ཞུགས་པའི་ངང་དུ་སེམས་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པར་དངས་སང་ངེ་ཡེར་རེ་ཝལ་ལེ་སྟོན་ཀའི་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་ལྟར་མི་གནས་མི་སྲིད་དོ། །སྣང་མེད་ཀྱི་ངང་དུ་སེམས་གཟུང་ཡང་དེ་ལས་ཉམས་ལྷག་ཏུ་མི་འབྱུང་ལ། ཉེས་ན་བྱིང་བའམ་རྒོད་པ་ཞིག་གིས་མི་གནོད་མི་སྲིད་དོ། །མདོར་ན་ཡུལ་སྣང་ལ་དེར་འཛིན་མ་ཞུགས་པའི་ངང་ལ་བློ་སྤྲོ་བསྡུ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་ལ་ཁོ་བོ་ནི་བསམ་གཏན་ཞེས་འདོད་པས། སྣང་བཅས་སམ་སྣང་མེད་གང་ལ་སེམས་གཟུང་ཡང་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་མཐའ་བྲལ་འཛིན་མེད་ཆེན་པོའི་རྟོགས་པས་བརྒྱན་པ་འཆར་དགོས་པར་འདོད་དེ། དེ་མ་ཤར་ན་སྐྱོན་བཅས། ཤར་ན་ཡང་དག་པའི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཤེས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པར་འདོད་དོ།

以下是直譯： 在身體內部觀想本尊身或文字，或心間蓮花垂懸及輪等手印，或光明等，能生起寂靜安樂的止。向外專注石頭、樹木或佛像等對境不散亂，也能生起明凈的止。 若因分別念多而向外執持則易散亂，應向內執持；若因分別念少而向內執持則易昏沉，應向外執持。 最初專注于任一有相所緣，之後自然生起無相狀態。 有些不瞭解的人說，專注佛像等對境會生起分別，應安住于無有一物的無分別狀態。這是不懂要領且經驗不足的說法。實際上，無論專注於何處，雖然最初會有一個分別念，但之後會進入境相顯現而無執著的狀態，心無散收，清明澄澈，如同秋天無雲的天空一般，不可能不安住。 即使專注于無相狀態，也不會生起更殊勝的體驗，反而可能產生昏沉或掉舉的過失。 總之，我認為在境相顯現而無執著的狀態中，心遠離散收即是禪定。無論專注有相還是無相所緣，都應生起樂明無分別、離邊無執的大覺受。若未生起則有過失，若生起則認為是真實禪定，即一切智智無二的三摩地在相續中生起。

། ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། མདོར་ན། དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ལ་རྩེ་གཅིག་སེམས་འཇོག་པ། །ཞི་གནས་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན། །དམིགས་པས་གང་ལ་འཇོག་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཟུང་ངོ༌། །དེ་ནས་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུས་དེ་བརྟན་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་སེམས་འཇོག་པ་དང༌། རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་དང༌། ཕྱིར་འཕྲོ་ན་སེམས་བསླན་ཏེ་འཇོག་པ་དང༌། ཕྱི་ཕྱིར་བརྟུན་ཏེ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང༌། དེ་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་ནས་འདུལ་བ་དང༌། རྣམ་གཡེང་གི་ཉེས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང༌། གཉིད་རྨུགས་ལ་སོགས་བསལ་ནས་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང༌། གཞན་ལ་མི་འཕྲོ་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང༌། དེ་ལ་མི་རྩོལ་བར་མཉམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ་དགུའོ། ། ཡུམ་བར་མ་ལས། སེམས་འཇོག་པར་བྱེད། རྒྱུན་དུ་འཇོག་པར་བྱེད། བསླན་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། འདུལ་བར་བྱེད། ཞི་བར་བྱེད། རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད། རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད། མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། ། འགྲུབ་པའི་ཐབས་ནི། ཚུལ། དེ་ཡིས་རྩེ་གཅིག་ཞི་གནས་སྐྱེས་པའི་ཚེ། །སྤེལ་ཞིང་བརྟན་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་ཡེ་ཤེས་སྤྲོ། །བོགས་འབྱིན་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་དང་བསྲེ་བ་གཅེས། །སྟེངས་ན་ལུས་སེམས་གསེངས་ལ་སྔར་བཞིན་བསྒོམ། ། འདིས་ནི་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཟིན་པ་ཙམ་གྱིས་རྐྱེན་མི་ཐུབ་ཅིང་ལྷག་མཐོང་གང་དང་ཡང་འདྲེར་མི་རུང་བས། རྩེ་གཅིག་པའི་དུས་དེར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་དང་བསྲེ་བ་དང༌། འགྲོ་འདུག་ལ་སོགས་པ་ཞི་གནས་དང་བསྲེས་ལ་སྒོམ་ཞིང༌། སྐྱེད་མེད་ན་སེམས་སྤྲོ་ལུས་ངག་གཡེངས་བའི་རྗེས་ལ་སྔ་མ་ལྟར་བསྒོམས་པས། དེ་ནས་དམིགས་པ་གང་ལ་འཇོག་པར་འདོད་པ་དང༌། དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་འཇོག་པར་འདོད་པ་དང༌། ཡུལ་ཇི་སྲིད་འཇོག་པར་འདོད་པ་དང༌། ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུས་འཇོག་པར་འདོད་པ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པས་འཇུག་ལྡོག་ནུས་པ་འབྱུང་སྟེ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས། དེ་ཡིས་དེ་ནི་འཕེལ་བྱས་ནས། ། འཕེལ་བ་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ཡིས། །དངོས་གཞིའི་གནས་པ་ངེས་འཐོབ་བོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 總之，方便支分是： "專注一境攝心於所緣， 是為成就止的方便支。" 對於想要安住的所緣，應當專一攝心。然後以九種安住心的方法使之穩固：安置心、相續安置、重新安置、近細安置、調伏、寂靜、極寂靜、專注一境、平等安住。 《中般若經》中說："安置心、相續安置、重新安置、近細安置、調伏、寂靜、極寂靜、專注一境、平等安住。"這就是其含義。 成就的方法是： "由此生起專一止時， 為增穩固觀慧智展開。 融入一切行為最重要， 若疲勞時舒展身心再修。 如此修持將能速成就。" 僅僅心一境性還不能對治煩惱，也不能與任何勝觀相融合。因此，在專注一境時，應當與幻化等勝觀相融合，行住坐臥等也與止相融合而修習。若無進展，則在身語散亂后再如前修習。 之後，對於想要安住的所緣、何時安住、安住多久、以何種方式安住等，都能獲得自在，能夠隨意進退。如《經莊嚴論》所說："由此增長已，增長遠行故，決定得根本。"

། ལྷག་མཐོང་ལའང་བརྒྱད་ལས། ཡན་ལག་གཙོ་འཁོར་གྱི་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་ཞི་གནས་འབྱོངས་ཏེ། ལྷག་ མཐོང་འདོད་པས་སེམས་གསལ་དངས་པའི་ངང༌། །སོ་སོར་རྟོག་པ་གཙོ་བོའི་ཡན་ལག་ལ། །མི་རྟོག་མཉམ་པར་འཇོག་པ་འཁོར་གྱི་ཚུལ། །འདི་ལྟར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚེ། སེམས་གསལ་ལ་དངས་པའི་ངང་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བལྟ་བ་གཙོ་བོའི་ཡན་ལག་ལ། བློ་མི་རྟོག་པའི་གསལ་ཆ་མི་འཕྲོ་བ་དེ་འཁོར་རམ་ཕལ་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་རྩལ་སྦྱང་བ་ནི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང༌། དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས། །ཆོས་ཅན་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་བལྟ་བྱ་ཞིང༌། །ཆོས་ཉིད་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པའི་རྩལ་སྦྱང་བྱ། །ཇི་བཞིན་ངང་ལ་བཞག་པས་ཡེ་ཤེས་འཆར། །མཉམ་གཞག་བརྟན་པའི་ངང་ལས། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་འདི་དག་ཆོས་ཅན་རྟེན་འབྲེལ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ལ་བདེན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོར་རིམ་གྱིས་བརྟགས་པ་དེའི་ངང་ལ་ཇི་ཙམ་འདོད་པར་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ། སའི་སྙིང་པོ་འཁོར་ལོ་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཚུལ་འདི་དག་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་དང༌། །རྨི་ལམ་མིག་ཡོར་སྒྲ་བརྙན་སྤྲུལ་བ་འདྲ། །གར་མཁན་ཚོན་འདྲར་གང་གིས་རྟོགས་གྱུར་པ། ། བསོད་ནམས་ཞིང་རབ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་ལྟར་བལྟ་ཞིང༌། ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ན་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་བློའི་ཚོལ་ཁྲོ་དང་བྲལ་བར་བཞག་སྟེ། སྐྱེ་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། གར་ཡང་མ་རྟོག་ཅིར་ཡང་མ་བསམས་ཤིག །བཅས་བཅོས་མ་བྱེད་རང་བཞིན་ལྷུག་པར་ཞོག །མ་བཅོས་པ་དེ་སྐྱེ་མེད་རིན་ཆེན་མཛོད། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་གཤེགས་ཤུལ་ཡིན། ། ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པས་སྣང་ཡུལ་སྒྱུ་མ་ལྟར་རྟོགས་ལ་འཛིན་བྱེད་མ་ཞུགས་པ། རང་བཞིན་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྟོགས་ལ་སྣང་ཡུལ་མ་འགགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འཆར་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ང་ནི། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་བལྟ་བའི་མེ་ལོང་སྟེ། །གསལ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཀུན་འཆར་བས། །མ་བལྟས་རང་བཞིན་གསལ་བར་ལུང་བསྟན་ནོ།

以下是直譯： 關於勝觀，也有八個方面。首先是主要和次要支分的方式： "如是熟練止后欲勝觀， 於心明凈狀態中， 以別觀察為主要支分， 無分別平等安住為次要。" 這樣，在修止時，在心明凈的狀態中，以觀察諸法自性為主要支分，而不分別的明晰不散亂則為次要或附屬的方式。 修習別觀察的勝觀： "別觀察的勝觀， 有法性與法界兩種。 有法應觀八種幻喻， 法界修習如空性。 如實安住則智慧生起。" 從穩固的等持狀態中，逐漸觀察外在顯現這些有法緣起如夢如幻等，顯而無實的本性，然後隨意安住于其中。如《十輪經》所說： "此等法門如幻如陽焰， 如夢如眼翳如回聲如化， 如舞者如彩繪，誰能如是了知， 彼即最勝福田，我向彼頂禮。" 應當如此觀察。 對於法界自性無生，應遠離心的尋求，安住于如虛空的狀態中。如《無生寶藏》所言： "不作任何思維觀想， 不加造作自然放鬆， 無造作即無生寶藏， 三世諸佛所行之道。" 如是等持，則能了知顯現境如幻而無能執，了知自性如虛空而顯現境不滅，空明離戲的智慧、自然智慧將會生起。如《遍作王經》所說： "啊！遍作王，我菩提心， 是諸法之觀照明鏡， 明而無自性普遍顯現， 不觀自性明朗授記。"

།མ་སྐྱེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ལ། །བལྟ་བའི་ཡུལ་མེད་མཐོང་བ་ཆེན་པོར་རྟོགས། ། ཞེས་སོ། ། བྱིང་རྒོད་རྩལ་སྦྱང་བོགས་འབྱིན་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་ལྷག་མཐོང་དེ་ཉིད། །ལྟེངས་ན་སྣ་ཚོགས་ཆོས་ལ་རྩལ་སྦྱང་སྟེ། །སྒྱུ་མ་སྟོང་པ་གཉིས་མེད་དག་པར་ བལྟ། །འཕྲོ་ན་ཞི་གནས་ངང་ལ་མཉམ་པར་གཞག །དེ་ཚེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་འོད་གསལ་ནི། །སྟོང་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་མཐོང༌། །དེ་ཡིས་སྒྲིབ་གཉིས་སྤྲིན་ལས་གྲོལ་བ་འགྲུབ། །རེས་འགའ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་འོད་གསལ་འཆར། །ཤར་གྲོལ་ངང་དངས་རྟོག་མེད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །བོགས་འབྱིན་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་དང་དེ་ཉིད་བསྲེ། །འདིས་ནི་ལྷག་མཐོང་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་ འགྱུར། །ལྷག་མཐོང་སྟེངས་པས་སྐྱེད་མེད་ནི་དགག་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མང་པོ་སྤྲོས་ཏེ་སྒྱུ་མར་ཝལ་ཝལ་རྩལ་སྦྱང་ཞིང་རྒྱུ་མ་གཉིས་མེད་དུ་ལ་བཟླ་བ་དང༌། རྟོག་པ་འཕྲོ་ན་སྔར་བཞིན་ཞི་གནས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང༌། དེའི་ངང་ལ་སྟེངས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེའང་རྟེན་འབྲེལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེས་འཕྲོ་ན་ཞི་གནས་ལ་བཞག་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཅུང་ཟད་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེས་རྟོག་ན་རྟོག་དཔྱོད་མི་འགྱུ་བའི་ངང་དུ་མི་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེའི་དོན་ལས་མ་ཡེངས་པའི་ཞི་གནས་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་གསལ་དངས་ཕྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་ཡིད་ལ་ བྱའོ། །དེའི་ཚེ་གསལ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཟུང་འབྲེལ་ཡིད་ལ་བྱའོ། །དེའི་ངང་ལ་རྒྱུན་བསྲིང་བའི་ཕྱིར་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱའོ། ། དེའི་དུས་སུ་སེམས་གནས་པའི་ངང་ལས་མི་གཡོ་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱའོ། །གསལ་དངས་ཕྱེད་པ་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱའོ། །སྟོང་གསལ་གཉིས་མེད་དུ་འདྲེས་པ་ཟུང་འཇུག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་མཉམ་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱའོ།

以下是直譯： "無生如是性之境界中， 無可觀境大見解證悟。" 修習沉掉、增進進展： "如是所修勝觀， 若疲憊則修習種種法， 觀察幻空不二清凈。 若散亂則安住止境中。 此時如虛空般光明， 見空明離戲之本性。 由此解脫二障云， 有時現海般光明。 現解明凈無念任運成。 融入一切行為增進展。 如此勝觀將速成就。" 當勝觀疲憊無所生時，應廣泛思維諸多法義，如因果等，修習幻化般的觀察，並融入因果不二中。若思維散亂，則如前安住于止中。在此狀態下若感疲憊，應修習十一種作意。 首先，應作意思維緣起等法。若由此散亂，則安住于止中，稍作思維。若由此生起分別，則作意于不動搖的無分別狀態。應作意不離此義的止。然後作意明凈辨別的勝觀。此時應作意明空不二的雙運。為延續此狀態，應作意攝持心的因相。此時應作意心安住不動的止的因相。應作意明凈辨別的勝觀的因相。應作意空明融合的雙運的因相。應作意一切法無自性平等的舍的因相。

།ཡུམ་བར་མ་ལས། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ཞི་གནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ལྷག་མཐོང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། །ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སེམས་འཕྲོ་ན་བཏུལ། བྱིང་ན་གསེང༌། ཞི་ལྷག་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྩལ་སྦྱངས་པས་རྒྱ་མཚོ་དབའ་རླབས་ཞི་བ་ལྟ་བུ་ཞི་གནས་ཀློང་དུ་གྱུར་པའི་འོད་གསལ་འཆར་ཏེ། སེམས་གང་གཏད་ཀྱི་དོན་ལ་གསལ་དངས་འཛིན་མེད་དུ་གནས་ཤིང༌། རྟོག་པ་འགྱུ་བའི་དབའ་རླབས་ཀྱིས་མི་གནོད་པར་རང་ཤར་དུས་དེ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་དུས་མཉམ་པ་འབྱུང་ངོ༌། །ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་པ་ལྟ་བུ་ལྷག་མཐོང་གི་འོད་གསལ་ཀློང་དུ་གྱུར་པས། སེམས་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་བཅོས་བསླད་དང་བྲལ་བ་སྟོང་གསལ་རྗེན་པའི་ངོ་བོ་མཐོང་དུས། སེམས་གནས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་གནས་པས་ཡིན་མིན་གདོད་ནས་དག་པའི་གདེང་ཐོབ། འཕྲོ་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རོལ་པར་ཤར་བས་གང་སྣང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་དུ་ཤེས་ཏེ་རྐྱེན་སྣང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲོལ་བའི་དུས་སོ།

以下是直譯： 《中般若經》中說：應以具有尋伺的作意、無尋僅有伺的作意、無尋無伺的作意、止的作意、觀的作意、止觀雙運的作意、攝持心的因相作意、止的因相作意、觀的因相作意、止觀雙運的因相作意、舍的因相作意來修心。這是其意義。 如是，若心散亂則調伏，若沉沒則提起，修習止觀不二，則如大海波浪平息般，在止的境界中生起光明。心專注于所緣境時，明凈無執，不被分別念頭的波浪所動搖，自然顯現即時解脫，同時生起。 如虛空離云般，在勝觀的光明境界中，見到心性離於遷變造作，空明赤裸的本性時，心雖安住卻安住於法性中，獲得本來清凈是非的確信。散亂顯現為法性的游舞，了知一切顯現為智慧的力用，因緣顯現解脫為自生智慧的時候。

།དེའི་ཚེ་རང་སེམས་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་མཐོང་བས་རྩོལ་སྒྲུབ་མཚན་མའི་ཆོས་ལས་གྲོལ་བ་ནི། ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །རྡུལ་ཙམ་སུས་ཀྱང་བཅོས་སུ་མེད། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་སེམས་ལས་མེད། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་ལོངས་སྤྱོད་སྐུ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ལས་སྐུ་གཞན་མེད། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལས། །འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་གཞན་པ་མེད། །དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་གཞན་མེད་དེ། །སྔ་རབས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །རང་སེམས་མ་བཅོས་སྔར་མཐོང་རྟོགས། །ད་ལྟ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །མ་བཅོས་པ་ཡི་རང་སེམས་ཏེ། །ད་ལྟ་འགྲོ་བའི་དོན་ཡང་མཛད། །སླད་ནས་འབྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །རང་བྱུང་སེམས་ཉིད་འདི་ལ་ནི། །སྔ་མ་བཅོས་པར་ལུང་མ་བསྟན། །ད་ལྟ་ཏིང་འཛིན་སེམས་མི་འཆོས། །མ་བཅོས་ལམ་དུ་ཞུགས་ནས་བྱོན། །ཞེས་སོ། ། གཉིས་ཀ་འབྱོངས་ནས་དབྱེར་མེད་ཟུང་འཇུག་ནི། དེ་ལྟར་ཞི་ལྷག་སོ་སོར་འབྱོངས་ནས་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི། ཟུང་འཇུག་ཤེས་པ་འཕྲོ་གནས་མཉམ་པའི་ངང༌། ། གཉིས་ཀར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་གཙོ་བོ་ལ། །ཡེང་མེད་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་འཁོར་གྱི་ཚུལ། །ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཞི་ལྷག་གི་ངོ་བོ་གསལ་སྟོང་གཉིས་མེད་དུ་ཤར་བ་དེའི་ཚེ། འཕྲོ་བ་དང་གནས་པ་མི་འགལ་བས་ཡུལ་སྣང་ལ་དེར་མི་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ་དེ་གཙོ་བོ་ལ། དེའི་ངང་ལས་མ་ཡེངས་པའི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་འཁོར་དུ་གནས་སོ། །དེའང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཉིད་གཉིས་མེད་གཙོ་བོའི་ངང་ཡིན་ཡང༌། དེ་ཞི་ལྷག་གིས་མཉམ་པར་བཞག་དུས་རྟོགས་པར་སླ་བས། ཐབས་ཡེང་མེད་དེ་འཁོར་རམ་ཡན་ལག་ཏུ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གང་ཚེ་གཟུང་དང་འཛིན་པ་དག །གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། །རང་བཞིན་ཐ་དད་མ་ཡིན་པས། །ཟུང་དུ་འཇུག་པར་དེ་བཤད་དོ། ། ཞེས་སོ།

以下是直譯： 此時，見到自心為三身的本性，從而解脫於勤勉修行有相法。《普賢行愿品》中說： "聽啊，大菩薩！ 法身即菩提心， 菩提心即法身， 無人能改其絲毫。 故佛不離心。 圓滿報身即菩提心， 菩提心即報身， 心所生諸色相中， 圓滿報身外無他身。 化身即菩提心， 菩提心的化現中， 利益眾生無他法。 三世一切諸佛陀， 不離菩提心之外。 過去諸佛皆已見， 無造作自心而證悟。 現在諸佛亦如是， 無造作自心即是， 現今仍在利眾生。 未來諸佛亦將是， 此自生心性之中， 過去未曾作改造， 現在禪定不造作， 入無造作道而來。" 兩者熟練后的不可分止觀雙運： 如是止觀各自熟練后，二者不可分的雙運： "心散住等持之中， 二俱無念智慧為主， 不散離戲為眷屬。" 雙運是止觀的本質明空不二顯現時，散亂與安住不相違，于境相中不執著的無分別智慧為主，不離此境的覺知自性為眷屬。雖然一切時中心性無二為主要狀態，但在止觀等持時易於了悟，因此不散亂的方便為眷屬或支分。 龍樹說： "當所取能取， 二者成無二， 自性無差別， 說為入雙運。"

།དེའི་ཚེ་གཞིའི་སེམས་ཉིད་དུ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲོས་པ་ནུབ་པས་ཆུ་ལ་ཆུ་གཞག་པ་ལྟར་རོ་མཉམ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི། དོ་ཧ་ལས། གཉུག་མའི་ཡིད་ནི་གཅིག་ཏུ་སྡོད་དང་རྣལ་འབྱོར་པ། །ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱོས། ། ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། ། ཤར་གྲོལ་གཉིས་མེད་ནི། ཟུང་འཇུག་དེའི་ངང་ལ་གནས་དུས། རྟོག་པ། ཇི་ལྟར་ཤར་གནས་དེ་ཡི་ངང་བཞག་པས། །ཤར་བས་གྲོལ་ལ་གནས་པས་མཉམ་པ་ཉིད། །ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་འཆར། །སྣང་སྟོང་ཐབས་ཤེས་བསྐྱེད་རྫོགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཆུ་ལ་རླབས་ཞི་བ་ལྟར། རྣམ་རྟོག་གང་ཤར་སྐད་ཅིག་གིས་རང་བྱུང་རང་ཞིར་སོང་ནས་ཤར་གྲོལ་དུས་མཉམ་པ་དེའི་ཚེ། ཤར་བས་གྲོལ་བ་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ལ་སྣང་བཅས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསྐྱེད་རིམ་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང༌། རང་ཞི་བའི་རང་རིག་པ་དངས་གསལ་དང་བཅས་པ་ལ་གནས་པ་ཞི་གནས་ཏེ་སྣང་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་གྲུབ་པས། ཟུང་འཇུག་གི་རང་བཞིན་དུ་ཡེ་ནས་སེམས་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་པའོ། །ཀུན་བྱེད་ལས། ཤེས་ནས་མ་ཡེངས་དོན་ལ་གནས་པ་ལས། ། རྩོལ་བ་མི་འཇུག་གཉེན་པོས་སེམས་མི་སྦྱོང༌། །ཡུལ་ལ་མི་འཇོག་དྲན་པའི་སེམས་མི་སྡུད། །གང་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་དོན་ཡིན་པས། །ཀུན་བྱེད་ང་ཡི་དོན་ལ་འཇུག་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། ། རྩལ་སྦྱང་ཟློག་སྒོམ་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཟུང་འཇུག་བཅོས་བསླད་མེད་པར་བསྒོམས་པས། སྟེངས་ན་ཞི་ལྷག་སོ་སོར་རྩལ་སྦྱང་ཞིང༌། །བྱིང་རྒོད་ཆེ་ན་བཟློག་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ། །དེའང་ཞི་གནས་སྟེངས་ན་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ཞིང༌། ལྷག་མཐོང་སྟེངས་ན་ཞི་གནས་བསྒོམས་ལ། བྱིང་ན་ལྷག་མཐོང་དང༌། རྒོད་ན་ཞི་གནས་བསྒོམས་པས་སྐྱོན་ལས་གྲོལ་བའོ། །བོགས་འབྱིན་བཤད་པ་ནི། དེའི། བོགས་འབྱིན་ནམ་མཁའ་དངས་ཤིང་སྤྲིན་མེད་ཚེ། །ཉི་མར་རྒྱབ་ཕྱོགས་མཁའ་ལ་རབ་བལྟས་པས། །སྟོང་གསལ་ཤེས་པ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་འཆར། །ནམ་མཁའ་དག་པའི་ཚེ་ཉི་མ་ལ་རྒྱབ་བསྟན་ནས། གཙུག་ཏོར་རྣམ་པར་བལྟ་བའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་བལྟས་པས། སེམས་གསལ་སྟོང་གི་ངང་ལས་སྐད་ཅིག་དེའི་མོད་ལ་འཆར་བ་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 此時，基礎心性中暫時的戲論消失，如水注入水中般無差別平等。如《道歌》所說： "瑜伽士啊，應知本初心， 如水融入水中般。" 顯現解脫無二： 安住于雙運境界時，念頭： "無論如何顯現安住，皆安置於其境界， 顯現即解脫，安住即平等， 止觀雙運生起樂明無分別， 顯空方便智慧生圓次第任運成就。" 如水波平息，任何念頭生起即刻自生自息，顯現解脫同時。此時，顯現即解脫為勝觀，有相福德資糧生起次第任運成就；自息的自覺知明凈安住為止，無相智慧資糧圓滿次第成就。因此，雙運的自性本來任運安住於心中。 《普賢行愿品》中說： "了知后不散亂安住于義中， 不起勤勉，對治不凈心， 不住境上，不攝念心， 任何所生即是義， 入我普賢之義中。" 修習力量和逆修： 如是修習無造作雙運時， "若止觀偏重，則分別修習力量， 若沉掉嚴重，則逆修。" 即止偏重時修勝觀，勝觀偏重時修止，沉時修勝觀，掉舉時修止，從而解脫過失。 增益解釋： 其增益："晴朗無雲時， 背向太陽仰望虛空， 生起空明離戲之覺知。" 晴朗時背向太陽，以頂髻觀想法觀察，剎那間從心的明空狀態中生起的即是雙運智慧。

།སྡུད་པ་ལས། དོན་འདི་གང་ཡིན་ནམ་མཁའ་དག་ལ་བརྟག་པར་གྱིས། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཕྱི་ནང་གསང་བའི་འོད་གསལ་འཆར་ཚུལ་ནི། དེའི་ཚེ། ཕྱི་རོལ་དཔེ་ཡི་ནམ་མཁའ་དག་པ་ལས། ། ནང་གི་ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་ནམ་མཁའ་ཆེ། །གསང་བ་འོད་གསལ་སྙིང་པོའི་ནམ་མཁའ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་སུམ་སྤྲུགས་དགོངས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །དཔེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་བལྟས་པས། དོན་རང་གི་རིག་པ་ཤར་ཏེ། གསང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་འཆར་བ་འདི་ནི་མཐར་ཐུག་དོན་གྱི་གདམས་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ནི། དོ་ཧ་ལས། འོན་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་བླ་མའི་ཞལ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། བླ་མས་སྨྲས་པ་གང་གི་སྙིང་ཞུགས་པ། །ལག་པའི་མཐིལ་ན་གནས་པའི་གཏེར་མཐོང་འདྲ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། དོན་འདི་ངེས་པར་རྟོགས་འདོད་ན། །དཔེ་ནི་ནམ་མཁའ་དག་ལ་དྲིས། །ཞེས་པ་དང༌། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ནི་ནམ་མཁར་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་ལས། སེམས་ནི་ནམ་མཁའ་འདྲ་བར་གཟུང་བྱ་སྟེ། །ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུའང་སེམས་གཟུང་བྱ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དཔེ་ནམ་མཁའ་སྟོང་གསལ་འགག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ། དེ་དུས་ཀྱི་ཤེས་པའང་སྟོང་གསལ་འགག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་ནང་གི་ནམ་མཁའོ། །དེ་ལས་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང༌། །བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཤར་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དུ་རང་གྲོལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་མཚན་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ནི་གསང་བ་འོད་གསལ་ཆེན་པོའི་ནམ་མཁའོ། །དེའི་དུས་སུ་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་བཅུ་དང༌། འོད་ལྔའི་སྣང་བའང་རླུང་སེམས་དབུ་མར་ཆུད་པས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལས། །འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམ་པར་བཀྲ། །ལ་ལ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ནས་གསལ། །སྣ་ཚོགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའོ། །ཞེས་སོ། །འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟན་པའི་རྟགས་ཏེ་མི་འདོད་ཀྱང་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

以下是直譯： 《般若經》中說："此義應觀察清凈虛空。"這是其含義。 外內密三種光明顯現方式： 此時， "外在比喻清凈虛空， 內在法性廣大虛空， 秘密光明精髓虛空， 應知三重虛空意趣。" 觀察外在虛空為比喻，內在自覺顯現，秘密智慧意趣顯現。這是直接教授究竟義的所有教言，如《道歌》所說： "然而一切唯依止上師之面。" "上師所說入於心者， 如見掌中所藏寶藏。" 《普賢行愿品》中說： "若欲確實了悟此義， 應問清凈虛空為喻。" 《中般若經》說： "修習般若波羅蜜多瑜伽即是修習虛空瑜伽。" 《道歌》說： "應執心如虛空， 亦應執虛空自性即為心。" 如比喻虛空空明無礙，當時的覺知也是空明無礙的智慧。這就是內在虛空。從中生起空明離戲的智慧，伴隨樂明無分別的體驗，一切法如虛空性自解脫，解脫一切實體和執著，這是秘密大光明虛空。 此時，煙等十種相和五色光也因氣心入中脈而遍現於虛空界。 《華嚴經》說： "從無所緣自性中， 光明壇城極絢麗， 或於虛空中明現， 種種難以言語盡。" 這些是正定穩固的徵兆，即使不希求也會自然生起。

། གཉིས་མེད་བསྒྲུབ་པ་ངོ་བོའི་ཡན་ལག་ལ་བརྒྱད་ལས། རྫོགས་ཆེན་སྤང་བླང་ལས་འདས་པར་བསྟན་པ་ནི། དོན་གསུམ་པ། གཉིས་མེད་བསྒྲུབ་པ་ངོ་བོའི་ཡན་ལག་ནི། །ཐམས་ཅད་ངོ་མཉམ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ངང༌། །སྤང་བླང་མི་བྱ་དམིགས་གཏད་ཞེན་པ་དོར། །འཛིན་ཞེན་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་འདུ་བྱེད་ལ། །དམིགས་གཏད་མེད་ན་མཁའ་བཞིན་བཅིངས་གྲོལ་མེད། །འདི་ལྟར་གཤིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རྩོལ་སྒྲུབ་སྤང་བླང་ལས་འདས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་རྟོགས་པ་ལྟ་བ། དེའི་ངང་ལས་མ་ཡེངས་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པས་ན། སྒོམ་པ་དེ་ཡང་ཡོད་མེད་སྤང་བླང་རེ་དོགས་ལས་འདས་པར་ཤེས་ནས། བསྒོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བསྒོམས་པས་བརྟན་པ་ཐོབ་ནས་བཟང་དུ་འགྲོ་སྙམ་པའང་མེད་པས་བསྒོམས་ན་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། བདེ་བ་འདོད་པ་ཆགས་པའི་ནད་ཡིན་པས། ། འདོད་པ་མེད་པས་བདེ་བ་ལེན་པར་བྱེད། །སངས་རྒྱས་བསྒྲུབས་པས་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །མ་བཙལ་རང་བཞིན་གནས་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །མ་བཙལ་རང་བཞིན་གནས་ལ་མི་རྟོག་ཞོག །ཅེས་པ་དང༌། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རང་སེམས་གྲུབ་འདོད་ན། །འདོད་པ་མེད་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །རྟོག་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་མི་བྱེད། །བླང་དོར་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་རང་བཞིན་གནས། །གཡོས་པ་མེད་པའི་ངང་ལ་ངང་གིས་གནས། །སེམས་ནི་ཇི་བཞིན་པ་ཡི་ངོ་བོ་སྟེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གྲུབ། །ཇི་བཞིན་པ་ལ་འཆོས་པར་མ་བྱེད་ཅིག །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མ་བསྒྲུབས་ཤིག །བཙལ་ན་རྒྱལ་བས་དབྱིངས་ནས་རྙེད་མི་འགྱུར། །སྔར་བྱས་ཟིན་པས་ད་ནི་བྱེད་མི་དགོས། །སྔར་གྲུབ་ཟིན་པས་ད་ནི་བསྒྲུབ་མི་དགོས། །མི་རྟོག་ཅིར་མི་དགོངས་ལ་མཉམ་པར་ཞོག །ཅེས་སོ། །དེའང་འཛིན་ཞེན་ཡོད་ན་སྲིད་པ་ལས་མི་གྲོལ་ཏེ། མི་ཟད་པའི་གཏེར་མཛོད་མན་ངག་གི་གླུ་ལས། རེ་དང་དོགས་པའི་དུག་གིས་རྣལ་འབྱོར་སེམས་མྱོས་ན། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གནས་དེར་འཆིང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 二、無二修持自性支分有八，其中大圓滿超越取捨的教導： 第三義，無二修持自性支分： "一切平等大圓滿境界中， 不作取捨，捨棄執著， 一切執著皆為有為法， 無所緣執如虛空無束縛解脫。" 如是，本性自體超越勤修取捨，如虛空。了悟其義為見，不離其境界為修。因此，應知此修也超越有無取捨希望恐懼，修習此三摩地也不認為通過修習獲得穩固而變好。更不用說其他了。 《普賢行愿品》中說： "欲求安樂是貪病， 無慾則能得安樂。 非修佛果而成就， 不尋自性住任運。 不尋自性住無念。" 又說： "嗟呼大士欲成就自心， 因無所欲故成就， 不住無念平等性， 自性安住無取捨境， 自然安住無動搖境。 心即如是之本性， 諸法皆成如是性。 勿改如是之本性， 勿修自性外他法。 尋求佛亦界中不可得， 先已作故今不須作， 先已成故今不須成， 無念無思而等住。" 若有執著則不能解脫輪迴。《無盡藏密咒歌》中說： "若瑜伽心醉於希望恐懼毒， 俱生智慧將被束縛于彼處。"

།དམིགས་གཏད་མེད་ན་བཅིང་གྲོལ་ལས་འདས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རེ་དོགས་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སེམས། །དམྱལ་བར་སོང་སྲིད་ན་ཡང་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད། །འབྲས་བུའི་མཆོག་ལ་གནས་ཀྱང་ལྷག་པ་རྙེད་མིན་པས། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་དང་གནོད་སྤངས་ནས། །བཟང་དང་དམན་པའི་སྤྱོད་པས་དེ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་མེད། ། རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་བྲལ་འདི་ལས་མ་གཏོགས་པའི། །སངས་རྒྱས་ཆེ་བར་འདོད་ན་རྨོངས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། ། དེ་དག་གི་དོན་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་སྤང་བླང་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དཔེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་སྣ་ཚོགས་མེ་ལོང་དང༌། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སྟོང་པའི་ངང༌། །གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་གི་ངོས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལྟར། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངང་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། མེ་ལོང་དག་ཅིང་གསལ་བ་ལ། ། གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་སྣང་བ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ པའི། །གཟུགས་བརྙན་ཡང་དག་བལྟ་བར་བྱོས། །ཞེས་སོ། ། དགག་སྒྲུབ་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། །ཡང་དཔེ། ཇི་ལྟར་སྤྲིན་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ནམ་མཁའི་ངང༌། །དེ་བཞིན་དགག་སྒྲུབ་སྣ་ཚོགས་སེམས་ཉིད་ངང༌། །སྐད་ཅིག་གིས་འཁྲིགས་ཤིང་དེངས་པའི་སྤྲིན་རྣམས་ནམ་མཁའི་ངང་ལས་མ་གཡོས་པ་བཞིན་དུ། བློ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཅི་ཤར་ཡང་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་མ་གཡོས་ཏེ། མན་ངག་གསེར་ཕྲེང་ལས། སྤྲིན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངང༌། །སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཆོས་ཉིད་དང༌། །ཞེས་སོ། ། ཉམས་རྟོགས་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། ཡང་དཔེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་སྣ་ཚོགས་རྒྱ་མཚོའི་ངང༌། །དེ་བཞིན་ཉམས་རྟོགས་སྣ་ཚོགས་སྒོམ་པའི་ངང༌། །ཆུ་བྲལ་རྒྱ་མཚོར་རོ་གཅིག་པ་ལྟར། ཉམས་རྟོགས་སྒོམ་པར་རོ་གཅིག་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་ལ། །སྣ་ཚོགས་ཉམས་ཀྱི་ཆུ་རྣམས་ཀུན། །འབབ་ཅིང་ངང་གིས་མི་གཡོ་བ། །སེམས་བརྟན་ཡིད་བཞིན་ཁྱད་པར་རོ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 若無所緣執，則超越束縛解脫。同書中說： "無希望恐懼究竟即金剛心， 縱入地獄亦無苦， 住于最勝果亦無所得， 捨棄樂苦之利害， 善劣行為無增減。 除此離二證悟智慧外， 若欲大佛當知為愚癡。" 以比喻說明其義：如是詳細解說超越取捨的法性自性： "譬如種種影像現於鏡， 如是諸法種種現空性。" 如影像不離鏡面，應知一切法不離空性。《寶積經》中說： "如清凈明鏡中， 自性影像顯現， 諸法皆無生， 應觀察影像。" 以比喻說明遮遣與建立： "又如種種雲彩現虛空， 如是種種遮遣建立現心性。" 如剎那聚散的雲彩不離虛空，心中生起任何遮遣建立也不離心性。《金鬘密咒》中說： "一切雲彩現虛空， 心的分別現法性。" 以比喻說明體驗與證悟： "又如種種河流入大海， 如是種種體驗證悟入修習。" 如眾水入海成一味，體驗證悟融入修習成一味。同書中說： "功德寶藏大海中， 種種體驗諸水流， 自然流入不動搖， 心穩如意殊勝相。"

། འཁོར་འདས་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། ཡང་དཔེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པའི་ངང༌། །དེ་བཞིན་འཁོར་འདས་སྣ་ཚོགས་ཆོས་ཉིད་ངང༌། །སྒྱུ་མ་ཐམས་ཅད་སྣང་དུས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟར། འཁོར་འདས་ཆོས་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བཟང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། །ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བསྟན། །ཞེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་ལས། འཁོར་བ་གང་ཡིན་མྱ་ངན་འདས་པ་གང༌། །ཞེས་སོ། ། སེམས་དང་སེམས་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། ཡང་དཔེ། ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའ་གཞི་བྲལ་ངང༌། །དེ་བཞིན་ཡེ་གྲོལ་ཆོས་རྣམས་ལྟ་བའི་ངང༌། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་གཉིས་མེད་དང༌། །དེ་བཞིན་སེམས་དང་སེམས་ཉིད་དབྱེར་མེད་དང༌། ། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལྟར། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་དེ། ཀུན་བྱེད་ལས། ནམ་མཁའ་དབྱེ་བ་མེད་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་དབྱེར་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཆུ་དང་ཆུ་འདྲེས་དུས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལྟར། སེམས་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་སེམས་བྱུང་གི་རྟོག་པ་རང་ཞིར་ཐིམ་པས་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །གསེར་ཕྲེང་ལས། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་ཐིམ་ལྟར། ། སེམས་དང་སེམས་ཉིད་གཉིས་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། ། རྟོག་དང་མི་རྟོག་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། ཡང་དཔེ། ཇི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱི་ ངང༌། །དེ་བཞིན་བླང་དོར་གཉིས་མེད་སྤྱོད་པའི་ངང༌། །ཇི་ལྟར་མཚོ་དང་དབའ་རླབས་ཆུ་བོའི་ངང༌། །དེ་བཞིན་རྟོག་དང་མི་རྟོག་མཉམ་པའི་ངང༌། །རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་མ་གཡོས་པ་ལྟར། བླང་དོར་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངང་དུ་རོ་གཅིག་པ་ནི། །དེ་ཉིད་ལས། རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱི་ཀློང་ན་གསལ། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་གཉིས་མེད་གསལ། །ཞེས་སོ། །དབའ་རླབས་ཆུའི་དབྱིངས་དང་བཅས་པ་ཆུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལྟར། །རྟོག་པ་དང་མི་རྟོག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི། དོ་ཧ་ལས། ཇི་སྲིད་སེམས་ལས་རྣམ་འཕྲོས་པ། །དེ་སྲིད་མགོན་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ཆུ་དང་རླབས་དག་གཞན་ཡིན་ནམ། །ཞེས་སོ།

以下是直譯： 以比喻說明輪迴與涅槃： "又如種種幻化現幻境， 如是種種輪涅現法性。" 如一切幻化顯現時本無自性，應知輪迴涅槃不離法性。《賢問經》中說： "諸法如幻自性， 以自性空而示。" 《道歌》中說： "何為輪迴何涅槃？" 說明心與心性： "又如十方虛空無基境， 如是本解脫諸法見境。 如水中置水無二別， 如是心與心性無分別。" 如虛空界無有自性差別，一切法無有二自性。《普賢行愿品》中說： "如虛空無分別， 諸法亦無別。" 如水與水混合時無二，心所分別念融入心性中亦無二。《金鬘》中說： "如水融於水， 心與心性無二。" 以比喻說明分別與無分別： "又如種種夢境現睡眠， 如是無二取捨現行境。 如海浪濤現於水境， 如是分別無分別平等境。" 如夢不離睡眠，一切取捨融入無二境界。同書中說： "夢境明現於睡眠， 諸法明現於空性無二。" 如波浪與水不可分，分別與無分別平等。《道歌》中說： "只要從心中生起， 即是怙主自性， 水與波浪豈有別？"

། རེ་དོགས་དཔེས་བསྟན་པ་ནི། ཡང་དཔེ། ཇི་ལྟར་ཚོང་པ་དོན་གྲུབ་བདེ་བའི་ངང༌། །དེ་བཞིན་རེ་དོགས་གཉིས་མེད་འབྲས་བུའི་ངང༌། །ཐམས་ཅད་ཕྱམ་གཅིག་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ངང༌། །ཁྱབ་གདལ་དབྱིངས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ། །ཚོད་ཟིན་ནས་སེམས་རེ་དོགས་མེད་པའི་ངང་དུ་བློ་བདེ་བ་ལྟར། སངས་རྒྱས་རང་སེམས་སུ་ཐག་ཆོད་ནས་དེའི་ངང་དུ་བློ་བདེ་བ་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། གླང་ཆེན་ལོབ་ནས་སེམས་ཚགས་ཚུད་པ་ན། །དེར་ནི་འགྲོ་འོང་བཅད་ནས་དལ་བ་སྟེ། །འདི་ལྟར་རྟོགས་ན་གང་དུའང་འདྲི་ས་མེད། །ཅེས་སོ། །དེའང་སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བླང་དོར་མེད་པའི་ངང་འདིར་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པས་བྱ་བཙལ་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ལས་གྲོལ་བར་བྱ་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། འདི་ལ་མ་རྫོགས་གང་ཡང་མེད། །གཅིག་རྫོགས་གཉིས་རྫོགས་ཀུན་རྫོགས་པས། །བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བདེ། །གཅིག་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རྫོགས། །གཉིས་རྫོགས་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པར་རྫོགས། །ཀུན་རྫོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རྫོགས། །གཅིག་ལ་རྫོགས་པའི་ལུང་འདི་ཡིས། །སངས་རྒྱས་དགོངས་པ་འདི་ལ་གནས། །ཀུན་རྫོགས་པ་ཡི་དོན་འདི་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད། །བྱ་བྱེད་འདི་ལ་གང་གནས་པ། །ལུས་འདི་གང་ཟག་ལྷ་མི་ཡང༌། ། དགོངས་པ་ཆོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཡིན། །འདི་ཡིས་སེམས་ཅན་དོན་བྱས་ནས། ། རྩོལ་སྒྲུབ་མི་བྱེད་བདེ་བར་གནས། །ཞེས་སོ། ། སྤྱི་དོན་གསུམ་པ་སྐབས་ཀྱི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་ནི། ད་ནི་དེ་དག་གི་དགེ་བ་སེམས་ཅན་ལ་བསྔོ་བ་ནི། ཚུལ། དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་རོ་གཅིག་གིས། །འགྲོ་ཀུན་བདག་གཞན་གཟུང་འཛིན་ལས་གྲོལ་ཏེ། །འདི་ཞེས་དམིགས་པས་འཁྲུལ་པའི་སྲིད་པ་འདིར། །དུབ་པའི་སེམས་ཉིད་དེ་རིང་ངལ་སོས་ཤིག །མཆོག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་དགེ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་ཤིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེས། འགྲོ་བའི་ཁམས་གང་རྣམས་རིང་མོ་ཞིག་ནས་གཉིས་སུ་གཟུང་བའི་འཁྲུལ་པས་སྲིད་པར་དུབ་པ་ལས། བསོད་ནམས་བརྒྱའི་འོད་ཟེར་ས་དང་ལྷའི་ཡུལ་དུ་རྣམ་པས་འཕྲོ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མེ་ཏོག་བརྩེགས་པའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་ངལ་སོས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ།

以下是直譯： 以比喻說明希望與恐懼： "又如商人成功安樂境， 如是無二希懼果位境， 一切齊全大圓滿境中， 應知遍滿界之法性。" 如商人確定成功後心無希懼而安樂，確定佛在自心后安住其中。同書中說： "大象熟練後心神安定， 斷絕來去而安閒自在， 如是了悟則無處可問。" 此外，應從自生智慧無取捨的心性中解脫造作尋求的相想，因為一切皆圓滿。《普賢行愿品》中說： "此中無有不圓滿， 一圓二圓皆圓滿， 事業圓滿而安樂。 一圓即菩提心圓， 二圓即心所作圓， 皆圓即圓滿圓滿。 一中圓滿此教言， 諸佛密意住於此。 皆圓滿之此義中， 一切圓滿而成就。 住於此行此作者， 此身凡夫天人等， 密意法性即佛陀。 以此利益諸有情， 不作勤勉而安樂。" 第三總義，迴向此處善業： 現在將這些善業迴向眾生： "如是種種無二一味故， 愿諸眾生離我他執著， 於此迷惑所執之有中， 疲憊心性今日得休息。" 以此殊勝稀有無垢善業，如虛空般廣大無二，愿長久以來因執二而迷惑疲憊于輪迴的眾生界，以百福光明照耀人天界，在佛陀世尊的華嚴遊戲園中得以休

།ལྷ་ཡུལ་ས་སྟེང་ནམ་མཁའ་རྣམ་བརྒྱན་པའི། །འོད་ཀྱི་རྐང་རྟེན་དམར་བ་ལས་བྱུང་བ། །འཕགས་པའི་འདུན་སར་འགྲོ་ཀུན་ལེགས་བགྲོད་དེ། །རྒྱལ་མཛོད་འབྱོར་པ་རྒྱ་ཆེན་དང་ལྡན་ ཤོག །རི་རྩེ་ནགས་ཀྱི་མཐོངས་ནི་ཉམས་དགའ་བ། །སྨན་ལྗོངས་མེ་ཏོག་འབབ་ཆུས་བརྒྱན་པ་དེར། །བདག་གི་ཚེ་འདི་དོན་ཡོད་འདའ་བྱེད་ཅིང༌། །རྣམ་གྲོལ་ཡོན་ཏན་མཆོག་རབ་འགྲུབ་པར་ཤོག །ཟླ་བའི་རྐེད་ངོས་སྤྲིན་གྱིས་མཛེས་པ་གང༌། །ཆེས་དཀར་ཀུ་མུ་ཏ་རྣམས་རྒྱས་བྱེད་ལྟར། །འོད་བཟང་ཞི་བའི་རི་བོང་འཛིན་ཟེར་གྱིས། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཉེར་འཚོའི་གཞིར་གྱུར་ཅིག ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་ཉིད་ངལ་གསོ་ལས། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།

以下是直譯： 愿天界、地上、虛空皆莊嚴， 紅色光明足跡所生起， 眾生善往聖賢集會處， 具足廣大勝王藏財富。 山頂林間景色令人喜， 藥草花卉流水所莊嚴， 愿我此生有意義度過， 成就殊勝解脫功德果。 月輪腰際雲彩所美飾， 如極白色曇花盛開時， 愿以善妙寂靜月光明， 成為一切眾生養育基。 這是《大圓滿心性休息》中第十二章"善巧方便成就三摩地支分"的註釋。